Geometriaren jatorria, urrezko zenbakia eta antzinako testuak

Zer esan nahi du "geometria" hitzak? Non du bere jatorria

Esanahia: "planoko edo espazioko irudien propietateak ikertzen dituen matematika atala".

Emaitza etimologikoa:

• Geo + metron → lurra + neurria

Jatorria: Egiptoarrek asmatu zuten geometria eta Grekoek irakatsi zuten. Egiptoarrek uholdeen ostean lurrak banatu eta zatitu behar izan zituzten; horregatik azalerak kalkulatzeko metodoak asmatu zituzten.

Zer da urrezko zenbakia?

Urrezko zenbakia gutxi gorabehera 1,618... da. Zenbaki irrazionala da eta naturan behin eta berriz agertzen den erlazio bat adierazten du.

Zergatik dira inportanteak Yale tauleta eta Moskuko papiroak?

Yale tauleta

YALE tauleta:

YALE tauleta 1600 K. aurretikoa da. Bere barruan karratu bat margotuta dago, non zenbait triangelu zuzen agertzen diren eta zenbaki batzuk idatzita dauden. Zenbaki horiek sistema hexagesimalaan idatzita daude, eta Pitagorasen teoremarekiko erlazioa agertzen da zenbaki horiek gure sistemara pasatzen ditugunean.

Hain zuzen ere, diagonalen horizontalean agertzen den zenbakia hau da: 1;24,51,10, non puntu eta koma erabiltzen diren arrunt zenbakiak eta zatikiak bereizteko; eta koma erabiltzen den 60en oinarriko zenbakien berridazketak adierazteko. Hau da, gure sisteman hurrengo zenbakia izango litzateke.

YALE tauletan agertzen diren aritmetikako eragiketak Pitagorasen teoremaren kasu partikulartzat har daitezke.

Moskuko papiroak

MOSKUKO PAPIROAK:

Papiro matematikoa, 87 problemekin. Data: ~1650 a.C. Tamaina: 6 m x 33 cm.

Idazmoldea: Hieratikoa. Autorea: A. C. H. Mosè.

Moskuko matematika-papiroa egiptiar papiro zahar bat da. Moskuko matematika-papiroko 14. probleman lau angeluko oinarriko piramide-enbor baten bolumena kalkulatzea eskatzen da. Idazlari egiptiarrak pausoak azaltzen ditu.

Zeintzuk izan ziren Egipto eta Babiloniaren ekarpen nagusiak geometrian?

Egipto

EGIPTO:

Herodoto, Estrabón eta Diodoroen arabera, "egiptoarrek asmatu zuten geometria". Egiptoarrek uholdeen ostean lurrak banatu eta zatitu behar zituzten; horregatik azalak kalkulatzeko metodoak erabili zituzten, baina aritmetika bezala, era instrumental batean eta formalizatu gabe.

Zenbait aportazio egin zituzten geometrian, ekonomian eta aritmetikan. Egipton geometria asko garatu zen, erabilgarritasunagatik. Ez dugu ziur Pitagorasen teorema ezagutzen zuten ala ez, baina angelu zuzenak lortzeko 3, 4 eta 5 aldeko hirukiak erabiltzen zituzten (3-4-5 triangelua).

Babilonia

BABILONIA:

• Pitagorasen teoremari buruzko ezagutza.
• Zirkunferentziaren zatiketa: 360 gradu, graduak 60 minutu, minutuak 60 segundo.
• Zatiketak eta erro karratuen kalkuluak.
• 3. mailako ekuazioen ebazpena.

BABILONIA: PITAGORASEN TEOREMA

Zer da estatistika?

Estatistika zientzia aplikatu bat da; datuen bilketaz, antolaketaz eta analizaz arduratzen da, probabilitate ereduak sortzeko baliagarria izan dadin eta era berean probabilitateko ereduak testuinguruan jartzen dituena.

Definizio osagarriak eta aplikazioak:

• Edozein daturen (populazio, estatistika, natura…) errolda edo kontaketa.
• Zenbakarriz adieraz daitezkeen edozein egitate moral edo fisikoren ikasketa eta zifraren elkarketa.

Oharra: Edukia hizkuntza zuzenagoan idatzi da; bere jatorrizko informazioa eta ideiak errespetatu dira eta ortografia, gramatika eta maiuskulen erabilera zuzendu dira SEO eta irakurgarritasuna hobetzeko.