Geografiako eta Demografiako Oinarrizko Kontzeptuak
Enviado por Chuletator online y clasificado en Geografía
Escrito el en 
vasco con un tamaño de 3,2 KB
- Landaredi Potentziala
- Era naturalean, gizakien esku-hartzerik gabe, toki jakin batean ingurune-baldintzen arabera hazi beharko lukeen landaredia.
- Baliabide Naturala
- Giza beharrizanak asetzeko hartu edo erabiltzen den ingurune naturalaren partea edo osagaia.
- Arrisku Naturala
- Prozesu naturala, ongizaterako edo giza bizitzarako mehatxua izan daitekeena, ondorio katastrofikoak izan ditzakeelako: pertsonak hiltzea eta kalte materialak azpiegituretan, eraikinetan, uztetan, eta abar.
- Errolda
- Udalerriko bizilagunak eta haien oinarrizko ezaugarriak (adina, sexua, lanbide-jarduera, helbidea, etab.) jasotzen dituen administrazio-erregistroa. Haren datuak udalerriko bizilekuaren eta ohiko bizilekuaren froga dira.
- Biztanleriaren Berezko Hazkundea
- Urte bakoitzeko jaiotza-kopuruaren eta heriotza-kopuruaren arteko kendura. Hazkunde begetatiboa ere deitzen zaio.
- Biztanleriaren Benetako Hazkundea
- Biztanleriaren hazkunde naturala eta leku baten migrazio-saldoa aldi jakin batean batzearen emaitza. Kontuan hartu behar dira jaiotza- eta immigrazio-datuak (biztanleriaren hazkundea), baita hilkortasuna eta emigrazioa ere (biztanleriaren galera). Biztanleriaren guztizkoaren gaineko portzentajean adierazi ohi da.
- Bizi-itxaropena
- Jaiotza-urtearen eta ezaugarri soziokulturalen arabera pertsona batek herrialde jakin batean bizi dezakeen batez besteko urte-kopuruari erreferentzia egiten dion indize demografikoa. Hilkortasunak populazio desberdinetan duen eraginari eta biztanleriaren osasun-baldintzei eta garapen-mailari buruzko konparazioak egiteko erabiltzen den adierazlea da. Oro har, jaiotzean kalkulatzen da, nahiz eta ondoren eguneratzeak egin daitezkeen. Sexuen arabera, emaitzak desberdinak dira, eta emakumeen bizi-itxaropena handiagoa da.
- Biztanleriaren Zahartzea
- Herrialde batean gertatzen den prozesua, 65 urtetik gorako biztanleriaren ehunekoa biztanleria osoaren % 12tik gorakoa denean. Arrazoi nagusiak bizi-itxaropenaren igoera eta jaiotzen eta ugalkortasunaren beherakada dira. Biztanleriaren zahartze-tasaren bidez neurtzen da, hau da, 65 urte edo gehiago dituen biztanleriaren ehunekoa 15 urtetik beherakoekin alderatuta, 100ez biderkatuta. (Formula: (65 urte edo gehiagoko bizt. * 100) / 15 urte baino gutxiagoko bizt.).
- Migrazio-saldoa
- Leku jakin bateko immigrazioaren eta emigrazioaren arteko balantzea.
- Landa-exodoa
- Landa-ingurunean bizi diren biztanleen joan-etorri masiboa hirietara. Barneko migrazio-mugimendu bat da, normalean gazteei eragiten diena (gizonezkoei zein emakumezkoei), lan bila hirietara joaten direnak. Landa-exodoa XIX. mendearen amaieran hasi zen, eta Espainian 1950 eta 1975 bitartean izan zuen goraldia.
- Biztanleria Aktiboa
- Ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko lan-eskua ematen duten edo ekoizpen-prozesuari gehitzeko egoeran eta aukeran dauden pertsona multzoa.
- Biztanleria Ez-Aktiboa
- Ordaindutako lanik egiten ez duena eta lan hori gauzatzeko eskuragarri ez dagoena, hala nola pentsiodunak, errentadunak, ikasleak eta etxeko lanak egiten dituzten pertsonak. Hori dela eta, ekonomikoki biztanleria aktiboaren mende dago.