Garapen Jasangarria Batxilergoan: 2030 Agenda eta GJHak

1. Justifikazioa

Hezkuntza-programazioaren justifikazioa: "2030 Agenda eta GJHen ezagutza"

Proposamen hezitzaile honen helburua da Batxilergoko ikasleei hurbiltzea Nazio Batuen Batzar Nagusiak 2015ean onartutako Garapen Jasangarrirako 2030 Agendaren printzipioak, helburuak eta balioak. Agenda hori konpromiso global bat da, pobrezia desagerraraztea, planeta babestea eta pertsona guztien oparotasuna bermatzea bilatzen duena, iraunkortasun ekonomiko, sozial eta ingurumenekoa oinarri hartuta.

Gaur egungo hezkuntza-testuinguruan, funtsezkoa da herritartasun kritiko, konprometitu eta global bat sustatzea, mundu garaikidearen erronka elkarlotuen ulermena garatzeko gai dena: klima-aldaketa, gizarte-desberdintasunak, bakea, genero-berdintasuna, kontsumo arduratsua edo berrikuntza jasangarria. Batxilergoko ikasleek, prestakuntza pertsonal eta orientazio profesionalerako etapa erabakigarrian dauden heinean, behar dituzte errealitatea kontzienteki interpretatzeko eta aldaketaren agente gisa jarduteko tresnak.

Programazio hau, gainera, hezkuntza-sistemaren helburu eta konpetentziekin bat dator, bereziki:

• LOMLOEren gizarte- eta herritartasun-konpetentziarekin.
• Kontzientzia eta adierazpen kulturalarekin.
• Garapen jasangarri eta herritartasun globalerako konpetentziarekin.

Horrelako jarduerek ikasleen garapen integrala sustatzen dute eta balio demokratikoetan, lankidetzan eta elkartasunean oinarritutako hezkuntza indartzen dute.

Saioak ordu bateko iraupena izango du, eta dinamikoa eta parte-hartzailea izango da, edukiak azaltzea eta hausnarketa- zein eztabaida-jarduerak uztartuz. Horrela, ez da soilik informazioa ematea bilatzen, baizik eta kontzientzia piztea eta ekintzarako motibatzea, 17 GJHak ikasleen eguneroko egoerekin eta inguruneko errealitatearekin lotuz.

Azken batean, hezkuntza-esku-hartze hau pertsona kontziente, kritiko eta garapen jasangarriarekin konprometituak hezteko beharretan oinarritzen da, 2030 Agendaren printzipioekin bat eginez eta eskola etorkizun bidezko eta ekitatiboago baterako espazio eraldatzaile gisa ulertuz.

2. Programazioaren Helburu Orokorrak

1. Garapen Jasangarrirako Helburuen (GJH) garrantziaz jabetzea, etorkizun bidezkoago, ekitatiboago eta jasangarriago baten eraikuntzarako esparru global gisa.
2. Munduak gaur egun dituen erronka sozial, ekonomiko eta ingurumeneko nagusiei buruz hausnarketa kritikoa egitea, eta ingurune hurbiletik abiatuta ekintza zehatzak identifikatzea.
3. Erantzukizuna, lankidetza eta pertsonenganako eta ingurumenarekiko errespetua baloratzea, 2030 Agendaren printzipioekin koherentziaz.
4. Gizarte- eta herritartasun-konpetentziak garatzea, talde-lanaren eta komunikazioaren gaitasuna indartuz, GJHak ulertzean eta aplikatzean oinarritutako jarduera parte-hartzaileen bidez.
5. Konpromiso pertsonala eta kolektiboa sustatzea ohitura jasangarri eta solidarioak hartzeko, GJHen betetzean laguntzeko, bai eskolatik bai komunitatetik.

3. Ikasleriaren Azalpen Orokorra

Zientzia-Teknologia Batxilergoko 2. mailako taldea 14 ikaslek osatzen dute, 17 eta 18 urte bitartekoak. Oro har, ikasle helduak, arduratsuak eta Batxilergoko titulua lortu eta EBAU azterketa prestatzeko bidean daudenak dira, zientzia, teknologia eta ingeniaritzarekin lotutako ikasketekiko interesa erakutsiz.

Taldeak elkarbizitza ona eta lankidetza-jarrerak ditu talde-lanetan. Ikasle gehienek barne-motibazioa dute beren ibilbideko irakasgaiekiko, batez ere Matematika, Fisika, Marrazketa Teknikoa eta Industria Teknologiari lotutakoetan, nahiz eta ikasteko erritmo eta estrategietan aldeak antzematen diren.

Errendimendu akademikoari dagokionez, gaitasun-maila handia duen sektore bat dago, ezagutza teorikoak egoera praktikoetan modu autonomoan aplikatzeko gai dena. Beste talde txikiago batek, berriz, antolakuntzan, denboraren kudeaketan eta kontzeptu-ulermenean laguntza behar du, bereziki irakasgai abstraktuetan.

Ikasle gehienek gaitasun digital handia dute eta tresna teknologiko zein hezkuntza-plataformen erabileran erraztasuna erakusten dute. Komunikazio-eremuan, ahozko eta idatzizko adierazpenerako gaitasun ona dute, nahiz eta zenbait ikaslek zailtasunak izan testu zientifiko edo argumentatiboak zehaztasunez eta zehatz idazteko.

Taldeak itxaropen akademiko handiak ditu, nagusiki ingeniaritza, esperimentazio-zientziak, arkitektura edo informatika ikasketetara bideratuak. Oro har, ikasteko jarrera positiboa dute, nahiz eta estresak eta emaitzekiko presioak zenbait ikasleri eragin diezaioketen EBAUren prestaketan.

4. Hasierako Ebaluazio-Jarduera: GJHen Aurretiko Ezagutza

Jardueraren izenburua

"GJHen aurkikuntza: Zein mundu nahi dugu?"

Helburua

Ikasleen aurretiko ezagutzak, pertzepzioak eta jarrerak ebaluatzea Garapen Jasangarrirako Helburuei (GJH) buruz, eta hausnarketa bultzatzea arazo globalen eta eguneroko bizitzaren arteko harremanari buruz.

Parte-hartzaile kopurua

20 eta 30 arteko ikasle (talde arrunta). Talde txikiago edo handiagoetara egokigarria.

Antolaketa

• Lehenengo zatia: lan indibiduala (hausnarketa pertsonala).
• Ondoren: 4-5 laguneko talde txikietan eztabaida.
• Azkenik: talde osoaren baterako eztabaida.

Materialak

• 17 GJHen txartelak (inprimatu edo proiektatu daitezke).
• Paper handi edo arbel bat.
• Margoak, paperak edo gailu digitalak galderak erantzuteko.
• (Aukeran) proiektorea irudi edo bideo laburrak erakusteko.

Garapena

1. Sarrera (5 min): Irakasleak azalduko du jarduera GJHei buruz dakitena ezagutzeko dela. GJHen ikonoak erakutsiko dira interesa pizteko.
2. Hausnarketa indibiduala (10 min): Ikasle bakoitzak honako galderak erantzungo ditu:
   • Zer ulertzen duzu "garapen jasangarria" esatean?
   • Ezagutzen al duzu GJH-ren bat? Zein?
   • Zein munduko arazo konpondu beharko lirateke premiaz?
   • Zer egin dezakezu zuk mundu jasangarriago baterako?
3. Talde-lana (15 min): Talde bakoitzak:
   • Garrantzitsuenak iruditzen zaizkien hiru GJH aukeratuko ditu.
   • Zergatik aukeratu dituzten azalduko du.
   • GJH horietako batekin lotutako arazo lokal bat identifikatuko du.
4. Baterako eztabaida (10 min): Talde bakoitzak bere ondorioak aurkeztuko ditu. Irakasleak taulan aipatuenak idatziko ditu eta taldearen ezagutza-maila eta pertzepzio orokorra identifikatuko ditu.

Iraupena: 40 minutu + 5 minutu amaierako laburpena.

Amaiera

Irakasleak nabarmenduko ditu:

• Ezagunenak eta gutxien identifikatu diren GJHak.
• Taldeari gehien kezkatzen dioten gaiak.
• GJHak eguneroko bizitzarekin lotzearen garrantzia.

5. 2030 Agenda eta GJHen Garrantzia Ulertzeko Jarduera

Izenburua

"Jasangarritasunaren alde: GJHak ekintzan"

Helburuak

1. 17 Garapen Jasangarrirako Helburuak eta 2030 Agendaren garrantzia ezagutzea.
2. Gaur egungo arazo sozial, ingurumeneko eta ekonomikoen inguruan hausnartzea.
3. Ingurunearekiko enpatia eta erantzukizuna sustatzea.
4. Talde-lana eta proposamen jasangarrien bilaketa bultzatzea.

Parte-hartzaileak

20-30 ikasle. Talde txikietan (4-5) eta ondoren talde osoan.

Materialak

• 17 GJHen txartelak edo kartelak.
• Kartulinak, margoak, aldizkari birziklatuak, guraizeak eta kola.
• Ohar-papera edo post-itak.
• Ordenagailua eta proiektorea (aukerakoa).

Jardueraren deskribapena

Ikasleek GJHak aztertzen dituzte, ingurune hurbilean haiekin lotutako arazoak identifikatzen dituzte eta haiek konpontzeko ekintza-proposamenak egiten dituzte.

Garapena

1. Sarrera (10 min): Irakasleak 2030 Agendaren eta GJHen aurkezpen laburra egingo du (bideo edo aurkezpen bisual batekin). Galdera gidaria: "Zein munduko arazo kezkatzen zaitu eta nola konpon genezake elkarrekin?"
2. Talde-lana (25 min): Talde bakoitzari GJH bat edo bi banatzen zaizkie (adib. GJH 2: Goserik ez; GJH 13: Klima-ekintza). Talde bakoitzak:
   • Bere GJHa zer den ikertuko du.
   • Arazo lokal edo global bat identifikatuko du.
   • Eskolan edo komunitatean egin daitekeen ekintza bat proposatuko du.
   • GJHa eta proposamena irudikatzen dituen kartel bat sortuko du.
3. Aurkezpena (15 min): Talde bakoitzak bere lana azalduko du eta gainerakoek galderak edo iradokizunak egin ditzakete.
4. Hausnarketa eta amaiera (10 min): Irakasleak eztabaida gidatuko du: "Zer egin dezakegu gure eskolatik GJHen alde?" Ondoren, taldeak "Ikasgelako konpromiso jasangarria" izeneko dokumentu bateratua sortuko du.

Iraupen osoa: 60 minutu.

Amaiera

Irakasleak indibiduoaren eta taldearen konpromisoaren garrantzia azpimarratuko du, eta ikasleei gonbita egingo die egindako proposamenetako bat benetako proiektu bihurtzeko (adib. plastikoen erabilera murriztea edo baratze jasangarri bat sortzea).