Fundamentos da Lingua Galega: Prefixos, Fonética e Gramática Esencial

Prefixos e o seu significado na lingua galega

• A- / AN- (Negación): ateo
• ANTI- (Posición contraria): anticonxelante
• CO- / CON- / COM- (Contigüidade ou compañía): copiloto
• CONTRA- (Oposición): contraorde
• DES- (Acción contraria): desfacer
• EX- / ES- / E- (Movemento cara fóra): extraer
• EXTRA- (Fóra de): extraordinario
• HIPER- (Por riba de): hipertensión
• HIPO- (Por debaixo de): hipodérmico
• IN- / I- / IM- (Negación): inhumano
• MACRO- (Tamaño superior): macromolécula
• MICRO- (Tamaño inferior): microorganismo
• ORTO- (Correcto): ortografía
• PRE- (Anterioridade): prenatal
• POS(T)- (Posterioridade): postoperatorio
• RE- (Repetición): reconstruír
• RETRO- (Movemento cara atrás): retrotraer
• SEMI- (Metade): semifinal
• SUB- / SU- / SO- (Por debaixo de, inferioridade): subsolo
• SUPER- / SOBRE- (Por riba de, exceso): superpoboación
• TRANS- / TRAS- (Detrás de, ao outro lado de, a través de): trastenda
• VICE- (Substituto/a de): vicepresidenta

Conceptos fundamentais de Fonética e Fonoloxía

• Fonética: É a disciplina lingüística que estuda os sons. Exemplo: [p].
• Son: É a unidade fónica concreta pronunciada por cada individuo en calquera acto de fala. Os sons son ilimitados e represéntanse entre corchetes [ ].
• Fonoloxía: É a disciplina lingüística que estuda os fonemas e a súa función distintiva. Exemplo: /mesa/, /pesa/, /tesa/.
• Fonema: É unha unidade abstracta, a imaxe mental do son.

Uso e contraccións da conxunción CA

A conxunción CA seguida do artigo o, a, os ou as pode contraer ou non; calquera das dúas formas é correcta. Polo tanto, podemos escribir:

• CA + O = có ou ca o. Exemplo: Este móbil é máis antigo có teu / ca o teu.
• CA + A = cá ou ca a. Exemplo: Está o tempo máis frío cá / ca a semana pasada.
• CA + OS = cós ou ca os. Exemplo: Este campionato foi máis interesante cós / ca os de anos anteriores.
• CA + AS = cás ou ca as. Exemplo: Estas mazás son máis doces cás / ca as outras.

Formación de superlativos irregulares

Algúns adxectivos presentan formas especiais ou cultas para o grao superlativo:

• Nobre: nobrísimo, nobilísimo
• Amable: amabilísimo
• Sabia: sapientísimo
• Sagrado: sacratísimo
• Cruel: cruelísimo
• Fiel: fidelísimo
• Antiga: antiquísima
• Libre: libérrimo
• Pobre: paupérrimo
• Célebre: celebérrimo
• Mísera: misérrimo
• Salubre: salubérrimo

Vocabulario: As divisións do tempo e o día

• Amencer: Primeira luz do día; alba, abrente, aurora.
• Noitiña: Período de tempo que abrangue as primeiras horas da noite, despois do solpor e antes de que sexa de noite pecha.
• Mediodía: Hora en que o sol está no seu punto máis elevado do horizonte.
• Luscofusco: Momento do día entre o día e a noite, en que a luz desapareceu case por completo e as cousas cáptanse por sombras.
• Tardiña: Primeiros momentos do serán, cando comeza a pórse o sol.
• Anoitecer: Período de tempo durante o cal se vai facendo noite.
• Serán: Parte do día que vai desde que comeza a pórse o sol ata que se fai noite.
• Alborexar: Abrir o día, cando nace a luz do sol.