Fundamentos da Evolución Biolóxica: Teorías, Evidencias e Conceptos Clave

Evidencias da Evolución

Anatomía Comparada

As similitudes estruturais herdadas polos organismos, tanto no esqueleto como noutros órganos, chámanse homoloxías (e os órganos, homólogos). As analoxías son caracteres comúns entre especies que non derivan dun antecesor común.

Embrioloxía (Desenvolvemento Embrionario)

O parentesco evolutivo obsérvase nas semellanzas nas diferentes fases do desenvolvemento embrionario.

Bioloxía Celular e Molecular

Ao comparar secuencias de ADN podemos deducir o seu parentesco. Cantas máis *diferenzas*, máis lonxe no tempo se atopará o seu antecesor común.

Teorías Pre-Darwinistas

Fixismo e Creacionismo

Forma de pensamento que sostén que as especies actualmente existentes permaneceron basicamente invariables desde a Creación. As especies serían, por tanto, inmutables, tal e como foron creadas.

Fixistas destacados:

• Linneo, autor da primeira clasificación moderna dos seres vivos.
• Cuvier, o pai da paleontoloxía.

Teorías Evolucionistas Clásicas

Lamarckismo ou Transformismo

Teoría evolucionista formulada por Lamarck. Propuxo que as formas de vida non foran creadas nin permanecían inmutables, senón que evolucionaran desde formas de vida máis simples. Formulou a Teoría dos Caracteres Adquiridos baseándose en:

1. As condicións do medio ambiente varían ao longo do tempo.
2. Os cambios ambientais crean novas necesidades.
3. Xorden novos hábitos que fan que se usen máis ou menos determinados órganos.
4. Estas modificacións serían transmitidas á descendencia.

Darwinismo ou Selección Natural

Teoría evolucionista formulada por Darwin. Esta teoría establece que:

• As condicións do medio ambiente favorecen ou dificultan (seleccionan) a reprodución dos organismos vivos segundo as súas peculiaridades.
• Existen diferenzas entre individuos dunha mesma especie que poden afectar ao tamaño ou á habilidade para conseguir alimento. A maioría son herdables.
• Existe unha loita pola supervivencia.
• Algunhas variacións teñen máis éxito que outras e deixarán máis descendentes.
• A especie vai cambiando de forma continua e gradual.
• A unidade evolutiva é a poboación.
• Os individuos son portadores de diferentes alelos que se orixinaron por mutación ou recombinación xenética na meiose.
• Certos alelos (fenotipo) dan unha maior posibilidade de ter descendencia, polo que estes alelos serán máis frecuentes en xeracións seguintes.

O Neodarwinismo e Conceptos Modernos

Diferenzas entre o Darwinismo e o Neodarwinismo

Darwinismo

• Non se coñecía a xenética.
• Non se sabía o que eran as mutacións; dicía que os individuos tiñan características diferentes.

Neodarwinismo

• Usa os xenes como explicación.
• Inclúe o uso das mutacións e a recombinación xenética como medio de explicación dos cambios entre individuos.

Adaptación

É debida á selección natural, que fai que aumente o número de individuos portadores do carácter vantaxoso nese medio. Deste xeito, co tempo, a poboación enteira cambiará e estará mellor adaptada ao seu medio.

Selección Natural

Proceso polo que os cambios evolutivos ao azar resultan seleccionados pola *natureza* de maneira ordenada e non ao azar. Os individuos con características vantaxosas producen maior número de descendentes e van sendo cada vez máis abundantes na poboación.

Especiación

Formación de novas especies. O proceso inclúe:

1. Illamento dunha poboación: Por barreiras naturais ou por áreas xeográficas moi amplas.
2. Diferenciación gradual: Mutacións, condicións ambientais diferentes.
3. Dúas especies diferentes: O illamento pode orixinar poboacións tan distintas que non poidan reproducirse entre elas e obter descendencia fértil.

Extinción

Proceso polo que unha especie deixa de existir.

Ritmos da Evolución

Gradualismo

Teoría segundo a cal os cambios na evolución ocorren de maneira lenta e gradual.

Saltacionismo

Teoría que defende que a velocidade da evolución é moi irregular, mediante cambios repentinos e de gran magnitude entre unha xeración e a seguinte (*equilibrios interrompidos ou puntuados*).