Francoren Autarkia Espainian: Atzerapen Ekonomikoaren Gakoak

Politika Autarkikoa eta Atzerapenaren Arrazoiak

Gerra Zibilaren ondoren, komunikabideak eta garraiobideak egoera oso txarrean geratu ziren, eta laborantzan zein abeltzaintzan produkzio-ekipo ugari suntsitu ziren. Gainera, Espainiako Bankuak gerra-materiala ordaintzeko 150 tona urre erabili zituen, eta horrek eragin oso negatiboa izan zuen ekonomia suspertzeko neurriak hartzerakoan. Hala ere, hori ez da nahikoa gerra ondorengo 15 urteetan Espainiako ekonomiak izan zuen atzerapen handia azaltzeko.

Atzerapen hori ulertzeko, garrantzi handiagoa du erregimen frankistak ezarritako autarkiak. Politika ekonomiko honen helburu nagusia herrialdearen buruaskitasuna lortzea da, behar duen guztia ekoitziz eta atzerriko inportazioak saihestuz. Horrela, nazioarteko saretik urrundu eta bertako baliabide ekonomikoetan oinarritu nahi da, atzerriko kapitalari uko eginez. Politika mota hau erregimen ultranazionalistek erabili ohi dute, bereziki faxismoak.

Autarkiaren Bereizgarriak

• Estatuaren interbentzionismo politiko handia.
• Kanpo-merkataritzarekiko isolamendua.
• Azpi-kontsumoa eta bizi-mailaren jaitsiera.
• Espekulazioa eta merkatu beltzaren agerpena.

Inportazioak murrizten baditu ere, eredu honek akats larriak ditu. Atzerriarekin harreman ekonomikorik ez izateak produkzioa modernizatzeko zailtasun handiak sortzen ditu:

• Teknologia berritzea ia ezinezkoa bihurtzen da.
• Lehiakortasuna erabat murrizten da.

Epea

Espainian politika autarkikoa 1936tik 1959ra bitartean egon zen indarrean.

Autarkiaren Eraginak

• Sare burokratiko erraldoi bat antolatu zen ekonomiaren arlo guztiak arautzeko: produkzioa, kanpo-merkataritza, prezioak, etab.
• Korporatibismoa ezarri zen: lan-harremanen antolaketa sistema honek klase-sindikalismoa baztertu eta Estatuak erabat kontrolatzen zituen talde profesionaletan oinarritzen zen. Politikak talde oligarkikoak eta finantza-sektorea faboratu zituen, zerga-salbuespenen eta lan publikoen esleipenen bidez.
• Gerra Zibilak, politika autarkikoak, lehorteek eta uzta txarrek industriaren ekoizpena gelditzea ekarri zuten. Ondorioz, jende askok nekazaritzara itzuli behar izan zuen bizirauteko.
• Estatuak enpresen sorrera arautu zuen, garatu beharreko sektoreak zehaztu zituen eta atzerriko kapitalaren sarrera oztopatu zuen. Horrek hornikuntza-defizit handia eragin zuen. Inbertsio pribatuak urriak zirela ikusita, Estatuak INI (Industria Institutu Nazionala) sortu zuen kapital publikoarekin, bankuen partaidetza handiarekin.

Nekazaritza Politika Autarkian

• Gerra Zibilaren ostean, Espainiako nekazaritza krisialdi sakonean murgildu zen. Gosea hedatu zen eta oinarrizko produktuen kontsumoaren errazionamendua ezarri zen.
• Lurjabe handiei Errepublikaren garaian desjabetutako lursailak itzuli zitzaizkien. 1939an Instituto Nacional de Colonización sortu zen, ureztatze-laborantza sustatzeko eta kolonoentzako lur berriak antolatzeko, baina oso emaitza eskasak lortu zituen.
• Servicio Nacional del Trigo (SNT) eratu zen, ustez laborarien interesak babesteko. Erakunde honek alea prezio tasatuan erostea ziurtatzen zuen, oinarrizko kontsumoa eta soldata apalak mantentzeko. Osagarri gisa, Comisaría de Abastos y Transportes (CAT) sortu zen, produktuen merkaturatzea errazteko.
• Emaitzak, ordea, ez ziren onak izan ekoizle txikientzat, produktua prezio tasatuan eta azkar saltzera behartuta baitzeuden. Bitartean, lurjabe handiek uztak ezkutatu eta merkatuko eskasiaz baliatu ziren azkar aberasteko, estraperloaren bidez.

Egoeraren Balorazioa: 1940ko Hamarkadaren Amaiera

• Autarkiaren emaitza erabateko porrota izan zen. Espainiako ekonomiak nazioartekoaren menpekotasun handia zuen, eta barne-merkatua suspertzeko ahalmen eskasa erakutsi zuen.
• Baliabideen eskasia eta errazionamenduarekin batera, produktuen metatzea eta espekulazioa hasi ziren, eta estraperloa (merkatu beltza) ohiko bihurtu zen.
• Ondorioz, bizi-baldintzak gerra aurrekoak baino okerragoak izan ziren, eta langileen erosteko ahalmen eskasak ezin zuen barne-merkatu ahula suspertu.
• Diktadurari kosta ahala kosta eusteko erabakiak Espainiari nazioarteko ekonomiaren hedapenerako ateak itxi zizkion, Europako herrialdeak Marshall Planari esker berreraikitzen ari ziren bitartean.

Autarkiaren Ezaugarri Nagusiak (Laburpena)

• Politika ekonomiko protekzionista.
• Estatuaren interbentzionismo handia.
• Burokraziaren pisu izugarria ekonomian.
• Hainbat hamarkadatako atzerapen ekonomikoa.