¿Qué son las cárcavas y los badlands?

Son formas de relieve que aparecen en zonas donde se alternan largos periodos secos y calurosos con lluvias cortas y torrenciales, y no existe protección vegetal.

¿Qué es el relieve monoclinal o en cuesta?

Se produce cuando los estratos están suavemente inclinados y alternan materiales duros y blandos. La erosión fluvial crea un dorso, una frente con cornisa y un flanco cóncavo en la capa blanda.

¿Cuál es la mayor altura de las Baleares?

La mayor altura del archipiélago balear es el Puig Major, situado en la Serra de Tramuntana de Mallorca.

Formas de relieve y geomorfología de la península ibérica e islas

Resumen

El texto describe las principales formas de relieve de la península ibérica y de las islas: el área arcillosa, el relieve causado por la erosión diferencial, el relieve de las Baleares y el de Canarias. Explica cómo se forman campiñas, cárcavas, páramos, relieves monoclinales, apalachenses y jurásicos, así como los tipos de relieve volcánico y de costas canarias.

Puntos clave

El área arcillosa está formada por rocas sedimentarias terciarias y cuaternarias, y su roca predominante es la arcilla.
Las campiñas se forman cuando los ríos cortan estructuras horizontales de arcilla, que se desgastan pronto por su escasa resistencia.
Las cárcavas y badlands aparecen en zonas con largos periodos secos y lluvias cortas y torrenciales, sin protección vegetal.
La erosión diferencial actúa selectivamente sobre materiales de distinta dureza y genera relieves horizontales, monoclinales, apalachenses y jurásicos.
Mallorca presenta la Serra de Tramuntana, de roca calcárea, con el Puig Major como mayor altura del archipiélago balear.
En Canarias predominan los acantilados sobre las playas, y las playas suelen ser franjas de cantos y bloques.

Ponte a prueba

Área Arxilosa

Está integrada por rochas sedimentarias das eras Terciaria e Cuaternaria. Localízase nas concas sedimentarias das Submesetas Norte e Sur, nas depresións do Ebro e do Guadalquivir, en áreas afundidas e nas chairas costeiras mediterráneas. A rocha predominante nesta área é a arxila, que dá lugar a un relevo basicamente horizontal e crea dous tipos de relevo:

Campiñas ou chairas suavemente onduladas: Fórmanse cando os ríos cortan e separan as estruturas horizontais de arxila, que se desgastan pronto debido á súa escasa resistencia.
Cárcavas e badlands: Fórmanse nas zonas onde alternan longos períodos secos e calorosos con outros de chuvias curtas e torrenciais, e non existe protección vexetal.

O Relevo Causado pola Erosión Diferencial

A erosión diferencial, que actúa de forma selectiva sobre materiais de diferente dureza, xera diversas formas de relevo:

Relevo horizontal ou aclinal: Cando os estratos son horizontais e alternativamente duros e brandos, os ríos abren vales que separan amplas plataformas, chamadas páramos, mesas, planas ou alcarrias.
Relevo en costa ou monoclinal: Cando os estratos están suavemente inclinados e alternan materiais duros e brandos, a erosión fluvial crea un relevo en costas. Nelas distínguense un dorso ou reverso, formado polo estrato duro inclinado, e unha fronte cunha cornixa e un flanco cóncavo na capa branda, onde a erosión é máis rápida.
Relevo pregado: Cando os estratos están pregados e formados por materiais de diferente dureza, créanse os relevos apalachense e xurásico.
- O relevo apalachense: Fórmase a partir dunha antiga cordilleira herciana de dobras alternativamente duras e brandas, arrasada e aplanada pola erosión, que actúa de forma diferencial, creando un relevo no que alternan cristas e vales.
- O relevo xurásico: Fórmase nas cordilleiras novas constituídas por dobras anticlinais e sinclinais, alternativamente duros e brandos.

O Relevo das Illas Baleares

O arquipélago balear presenta unha xeomorfoloxía variada en cada unha das súas illas principais:

Mallorca

Presenta tres conxuntos:

A Serra de Tramuntana: Ao norte, é de rocha calcaria, abrupta, e contén a maior altura do arquipélago, o Puig Major.
As Serras de Llevant: Tamén calcarias, non alcanzan os 500 metros. As maiores alturas encóntranse no nordés.
A Depresión Central: Entre ambas as dúas serras, é de rocha arxilosa e relevo suave.

Eivissa e Formentera

Unidas ata o Cuaternario, repiten o esquema mallorquino: un relevo montañoso calcario ao norte de Eivissa, un macizo ao leste de Formentera e, entre ambos os dous, unha chaira que ocupa o sur de Eivissa e case toda Formentera.

Menorca

Presenta dous conxuntos. A metade norte ten unha aliñación montañosa paleozoica, de baixa altura e formas suaves.

O Relevo das Illas Canarias

As Illas Canarias, de orixe volcánica, posúen un relevo moi particular:

Tipos de Relevo Volcánico

Os tipos de relevo volcánico de Canarias son moi variados:

Conos volcánicos: Son elevacións cónicas abertas no cume orixinadas polo amontoamento de materiais volcánicos arredor da boca de emisión.
Caldeiras: Son grandes cráteres circulares. Orixínanse pola explosión dun volcán ou polo seu afundimento.
Malpaíses: Son terreos abruptos formados ao solidificarse rapidamente as masas de lava en forma de ondas ou de bloques.
Diques e roques: Son condutos de emisión de magma, reenchidos de lava solidificada, que quedaron ao descuberto pola erosión diferencial. Os diques son muros pequenos e baixos formados cando o conduto é unha fisura horizontal.
Barrancos: Son vales estreitos, escarpados e de curto percorrido, creados ao encaixarse os torrentes no terreo volcánico.

As Costas Canarias

As costas reformáronse varias veces como resultado das erupcións volcánicas. Nelas predominan os acantilados sobre as praias.

Grandes acantilados: Entre 100 e 500 m, son propios de macizos antigos.
Acantilados menos elevados: Entre 70 e 100 m, aséntanse sobre os materiais de erupcións recentes.
Praias: Teñen escaso desenvolvemento. Nas illas occidentais, a estreita plataforma litoral non favorece a acumulación de area. Polo tanto, as praias son franxas de cantos e bloques ao pé dos acantilados ou na desembocadura dos barrancos.