Filosofiako Oinarrizko Kontzeptuak eta Terminoak
Enviado por Chuletator online y clasificado en Filosofía y ética
Escrito el en
vasco con un tamaño de 3,28 KB
Filosofiaren Oinarrizko Kontzeptuak
- FILOSOFIA: Filo (maitatu) + Sofia (jakinduria).
- HAUSNARKETA: Gogoeta (gaztelaniaz: reflexión).
- POLEMIKA: Grezieratik dator; polemos (gerra) esan nahi du.
- HETEROGENEOA: Hetero (bestea) + Gen (jaioa).
- POLIS: Hiri edo estatu independenteak.
- KOSMOS: Ordena.
- KAOS: Desordena, iturria.
- ESENTZIA: Izatea, purua.
- XEDE: Helburua.
- POLISEMIKO: Poli (asko) + Semeion (esanahia).
- NOMO: Legea; gizakiek sortutako arau edo norma multzoa.
- BITARTEKO: Baliabidea, tresna, medioa.
- OINAZEA: Sufrimendua.
- SINTAGMA: Kuadrila.
- ARRAZIONALA: Gizakiaren ezaugarri bereizgarria; adimenari erreferentzia egiten dio.
- ADIMENA: Arrazoia, inteligentzia.
- “-MENA” ARTIFIZIALA: Euskaraz gaitasuna adierazteko balio du.
Gaitasunen Sailkapena
| Zentzumen-gaitasunak | Adimeneko gaitasunak |
|---|---|
|
|
Antropologia eta Metafisika
- ANTROPOZENTRISMOA: Anthropos (gizaki) + Zentru (erdigunea); gizakia gauza guztien neurria da.
- MENDEBALDEA: Occidente.
- EBANJELIO: Grezieratik dator; Eu (ona) + Angelion (berria, notizia, mezua).
- TEOLOGIA: Theos (jainkoa) + Logos (hitza, diskurtsoa, zientzia).
- HELIOZENTRISMOA: Helios (eguzkia) + zentrua.
- ONTOLOGIKOA: Ontos (izatea) + Logos (diskurtsoa); izateari buruzko zientzia.
- METAFISIKA: Meta (haratago) + Physis (natura); naturaz haratago dagoenari buruzko diskurtsoa.
- “-TASUNA”: Atzizkia euskaraz kontzeptuak adierazteko balio du (adibidez: maitasuna, alaitasuna, malgutasuna, osasuna).
- OBSZENO: Lizun, zikinzale.
- DIALEKTIKA: Elkarrizketa, gurutzatzen den hitza. Bi emaile eta hartzaileren arteko polemika.
- SOFISTAK: K.a. V. mendean Atenasera iritsi ziren “jakintsuak”. Diru truke irakasten zuten erretorika, oratoria eta poesia. Sokrates eta Platonen etsaiak ziren, erlatibistak eta eszeptikoak zirelako.
- BERTUTEA: Zerbait bikaintasunez egiteko gaitasuna. Latinezko vir (indarra) hitzetik dator.
- DUALISMOA: Zerbaitek bi substantzia edo osagai dituela baieztatzen duen doktrina.
- DOKTRINA: Teoria.
- INSTRUCTIO: Kanpotik barrura doan edukia (San Agustin).
- HEZKUNTZA EDUKATIBOA: Educere (atera); barrutik kanpora doan edukia (J.J. Rousseau).