Filosofiako Oinarrizko Kontzeptuak eta Terminoak

Enviado por Chuletator online y clasificado en Filosofía y ética

Escrito el en vasco con un tamaño de 3,28 KB

Filosofiaren Oinarrizko Kontzeptuak

  • FILOSOFIA: Filo (maitatu) + Sofia (jakinduria).
  • HAUSNARKETA: Gogoeta (gaztelaniaz: reflexión).
  • POLEMIKA: Grezieratik dator; polemos (gerra) esan nahi du.
  • HETEROGENEOA: Hetero (bestea) + Gen (jaioa).
  • POLIS: Hiri edo estatu independenteak.
  • KOSMOS: Ordena.
  • KAOS: Desordena, iturria.
  • ESENTZIA: Izatea, purua.
  • XEDE: Helburua.
  • POLISEMIKO: Poli (asko) + Semeion (esanahia).
  • NOMO: Legea; gizakiek sortutako arau edo norma multzoa.
  • BITARTEKO: Baliabidea, tresna, medioa.
  • OINAZEA: Sufrimendua.
  • SINTAGMA: Kuadrila.
  • ARRAZIONALA: Gizakiaren ezaugarri bereizgarria; adimenari erreferentzia egiten dio.
  • ADIMENA: Arrazoia, inteligentzia.
  • “-MENA” ARTIFIZIALA: Euskaraz gaitasuna adierazteko balio du.

Gaitasunen Sailkapena

Zentzumen-gaitasunakAdimeneko gaitasunak
  • Entzumena
  • Ikusmena
  • Dastamena
  • Ukimena
  • Usaimena
  • Ulermena
  • Adierazmena
  • Idazmena
  • Irakurmena
  • Eskumena
  • Aitormena
  • Bakarmena

Antropologia eta Metafisika

  • ANTROPOZENTRISMOA: Anthropos (gizaki) + Zentru (erdigunea); gizakia gauza guztien neurria da.
  • MENDEBALDEA: Occidente.
  • EBANJELIO: Grezieratik dator; Eu (ona) + Angelion (berria, notizia, mezua).
  • TEOLOGIA: Theos (jainkoa) + Logos (hitza, diskurtsoa, zientzia).
  • HELIOZENTRISMOA: Helios (eguzkia) + zentrua.
  • ONTOLOGIKOA: Ontos (izatea) + Logos (diskurtsoa); izateari buruzko zientzia.
  • METAFISIKA: Meta (haratago) + Physis (natura); naturaz haratago dagoenari buruzko diskurtsoa.
  • “-TASUNA”: Atzizkia euskaraz kontzeptuak adierazteko balio du (adibidez: maitasuna, alaitasuna, malgutasuna, osasuna).
  • OBSZENO: Lizun, zikinzale.
  • DIALEKTIKA: Elkarrizketa, gurutzatzen den hitza. Bi emaile eta hartzaileren arteko polemika.
  • SOFISTAK: K.a. V. mendean Atenasera iritsi ziren “jakintsuak”. Diru truke irakasten zuten erretorika, oratoria eta poesia. Sokrates eta Platonen etsaiak ziren, erlatibistak eta eszeptikoak zirelako.
  • BERTUTEA: Zerbait bikaintasunez egiteko gaitasuna. Latinezko vir (indarra) hitzetik dator.
  • DUALISMOA: Zerbaitek bi substantzia edo osagai dituela baieztatzen duen doktrina.
  • DOKTRINA: Teoria.
  • INSTRUCTIO: Kanpotik barrura doan edukia (San Agustin).
  • HEZKUNTZA EDUKATIBOA: Educere (atera); barrutik kanpora doan edukia (J.J. Rousseau).

Entradas relacionadas: