Filosofia politikoa: Antzinateatik Locke-era

1. gaia – Sarrera

• Definizioa (hitz gakoak)

• Nola ikasi? (4)

• Autore klasikoak

• Politikaren elementuak (igela)

• Zertarako filosofia politikoa?

2. gaia – Demokrazia klasikoa

• 2 datu

Greziar mundu klasikoa (K.a. IV. mendean):

• 400 hiri‑estatu (ez entitate politiko homogeneoak)

• Eredu politiko kontrajarriak

Atenaseko gizarte‑egitura

• Hierarkikoa (esklaboak, metekoak, hiritar)

• Ezaugarriak +

Emakumearen ikuspegia greziarretan

Erakunde politikoak

• Demokrazia parte‑hartzailea

• 7 puntu

• Ezaugarriak +

Ideal politikoak

• Baloreak: Atenas: hiritarren berdintasuna politikan

• Periklesen diskurtso funebrean baloreak:

  • Berdintasuna politikan / Herriaren gobernua / Askatasun politikoa

2.1. gaia – Platon

• Biografia (3 datu)

Metodoa:

• Idazteko metodoa: sokratikoaren bidez

• Arrazonamendu bidez: estatu ideala

„Bertutea ezagutza da.”

• Bertutea intelektuala. Ona/ezagutza → legearen eta legitimazio iturria

• Konkluzioz

Iritzi publikoaren ezgaitasuna eta fakzio‑espiritua

• Platonek demokrazia kritikatu; salatutako ezaugarriak:

  • K1: isokratia. Analfabetoak

  • K2: fakzioak (aberatsak vs pobreak)

    • Komunismo primitiboa.

Elkarrekiko beharra eta lan‑banaketa

• Sistema ideala proposatzen du, utopikoa

• 2 irizpide:

  • Espezializazioa

  • Natura (ahalmena, trebetasuna) eta heziketa

• 2 postu mota:

  • Langileak

  • Zaindariak (filosofo‑erregea)

Emakumea

Justizia:

• Justizia platonentzat

• 2 teoria:

  • Komunismoaren teoria

  • Heziketaren teoria

2.2. gaia – Aristoteles

• Biografia (3 datu)

Estatu idealari buruz:

• Estatu ideala: Platonarekin zerikusi gutxi; errealagoa

• Legearen gailentasuna

  • Ezaugarriak

Ideal etikoa

• Helburua: zoriontasuna

• Zoon politikon (gizon‑gizarteko animalia)

• Natura vs Hitzarmena

• Gobernu formak (taula)

• Botere banaketa

Estatu erreala eta klase ertaina

• Klase ertainak egonkortasuna ematen du

Partaidetza politikoa

• Hiritarrak

• Esklabotza

Emakumea (2 ezaugarri)

Berdintasuna / Ezberdintasuna

• Legearen aurrean berdinak

• Sozio‑strukturalki ezberdinak

3. gaia – Makiavelo (1469–1527)

Aurretiazko zenbait ezaugarri:

• Aro modernoa

• Erlijioa

• Ikasiko dugun liburua: Il Principe (Printzea)

Biografia eta testuingurua

Printzea:

• Ezaugarriak

• Ideiak

Egitura

• 1–9 atalak: printzerri motak bereizten ditu

• Estatuaren autonomia. Armada eta zerga sistema

• Nolakoa da gizakia (ikuspegi ezkorra)

  • Natura ezkorra

  • Printzeak nola jokatu

  • Idealismoa vs errealismoa

• Italiako egoera politikoaren azterketa

  • Helburua: Italia batu bat

Makiavelismoa

• Definizioak

• Ezaugarriak

4. gaia – Hobbes

• Ingelesez idatzia; protestantea; irakaslea

• Bidaiak, intelektualak, eragina

• Leviathan: abstraktua, atenporal

• Testuingurua: hiru gerra (egitura eta segurtasuna)

• Gerren ondorioa: segurtasunaren beharra — bere teoria: segurtasuna

Leviathan: metodoa

• Teoria akumulatiboa, baieztapen sinpleetan oinarritua

Eraikitzan: abiapuntua gizabanakoa da

• Eredu axiomatikoa

• Axiomen arazoa

Urratsak

• Gizabanakoa aztertu: gizakiaren teoria

• Giza natura deskribatu (fikzio bat sortzen du)

Natura‑egoera

• Lege naturalak eta estatuaren beharra

• Soberano bat ezarri → Leviathana

Gizakiaren teoria:

• Gizabanakoa aztertzea: mugimendua → desioak

• Elementu dinamiko: borroka → desioak

• Baliabide urriak → lehia lortzeko

• Gizakiak naturaz berdinak

Natura‑egoera:

• Kezka nagusia: nola gainditu beldurra eta gatazka

• Natura‑egoera: beldur egoera

• Soberanoa egon baino lehen

• Gizakiaren bizitza: bakarti, pobre, abereen modukoa

• Natura‑egoera: ez dago justiziarik ezta legeik

• Homo homini lupus

Lege naturalak eta estatuaren sorrera

• Zuzenbide naturala

• Lege naturalak

• Gizarte‑kontratua

Leviathanen ezaugarriak

• Nahimen bakar bat

• Pertsona juridiko bakarra

• Jaungoiko hilkorra

• Gizabanakoen partaidetza politikoa

• Subiranotasun absolutua

5. gaia – John Locke

Sarrera

Liberalismoa

• Liberalismoaren erreferente

• Liberalismoa zer lotura duen

• Adarrek puntu komun:

Askatasun indibidualaren aldarria

Biografia (4)

Natura‑egoera

• Deskripen baikorra

• Askatasun eta berdintasuna nagusi

• Gabezia: askatasunak berdintasuna bermeerik ez du

• Natura gainditu: lege objektibo eta subiranotasunaren bidez

Zer da askatasuna?

• Natura‑egoeran

• Egoera politikoan

Zergatik gainditu natura‑egoera?

Botereak:

• Segurtasunerako nahi duzuna egin ez dezazun

• Besteak zigortzeko gaitasuna

Gizarte‑hitzarmena

• Hobbes bezalaxe, kontraktualista

• Elkarte politikoak segurtasuna bermatu eta jabetza babestu behar du

• Propietatearen babesa gobernuaren helburu nagusietako bat

• Gobernuaren mugak:

  • Zentzu filosofikoan

  • Zentzu operatiboan

    • Lege unibertsala / boterearen banaketa

gobernu ordezkatu / matxina