Figuras Clave da Poesía Galega no Século XX: Noriega Varela e Ramón Cabanillas

A Poesía Galega no Século XX: De Noriega Varela a Ramón Cabanillas

A produción literaria desta época caracterízase pola continuación das dúas liñas poéticas iniciadas no Rexurdimento: a romántica e a realista. Ademais, detectáronse certos cambios de actitude estética a través do influxo doutras literaturas e da actualización dos temas.

Antonio Noriega Varela (1869-1947): O Innovador da Paisaxe Mindoniense

Antonio Noriega Varela (1869-1947) foi un dos primeiros en marcar novos camiños na poesía galega do século XX. As influencias literarias máis evidentes na súa obra son as de Leiras Pulpeiro, os clásicos latinos, o Século de Ouro español e poetas portugueses.

Comezou sendo un poeta que seguía os pasos do costumismo decimonónico e foise enriquecendo a medida que ampliaba as súas influencias literarias. A súa obra literaria consta de dúas edicións diferentes dun mesmo poemario: Montañesas e Do ermo.

As características básicas da súa obra inclúen:

• Unha sensibilidade profunda para captar a paisaxe mindoniense.
• Unha estética modernista.
• Composicións de gran beleza.
• Unha coidada expresión nos seus poemas.

Ramón Cabanillas (1876-1959): O Poeta da Raza e a Conciencia Nacional

O poeta máis sobresaliente desta época é Ramón Cabanillas (1876-1959). Na súa obra poética atopamos o alento social, seguindo o estilo de Curros Enríquez; a liña intimista de Rosalía; e o aristocratismo, o celtismo e o ton épico que utilizou Pondal, á vez que introducía elementos renovadores modernistas.

A súa obra é complexa e de difícil clasificación, e algúns críticos distinguen catro fases na súa evolución literaria:

1. Etapa de Formación (1910-1915)

   Caracterizada pola procura dunha temática propia e as influencias do modernismo. Nesta etapa escribiu No desterro, Visións galegas e Vento mareiro, tres libros que publicou na Habana.

2. Etapa Decisiva ou Galeguista (1915-1920)

   Predomina a temática cívica e procuraba a concienciación nacionalista do pobo. Pretendía crear un modelo de lingua culta e elevar a consideración do galego literario, o que levou ao uso do galego en ámbitos sociais elevados. Desta etapa destaca Da terra asoballada.

3. Etapa Mítico-Saudosista

   Nela reconstruíu o pasado procurando a esencia galega. Destaca a temática relixiosa e podemos atopar poemarios de gran emotividade e sinxeleza expresiva como A rosa de cen follas.

4. Etapa da Segunda Madurez (1939-1959)

   Caracterizada polo afastamento do compromiso ideolóxico, á vez que destacou o clasicismo formal. Dentro desta etapa atopamos obras como Antífona da cantiga.

Contexto Sociocultural da Poesía Galega no Século XX

Neste século XX creouse un movemento de defensa e exaltación da cultura galega e de divulgación do pensamento científico. Este movemento foi levado a cabo por institucións e grupos como a Real Academia Galega, a revista e o grupo Nós, o Seminario de Estudos Galegos e as Irmandades da Fala, á que pertenceron escritores como Antonio Noriega Varela e Ramón Cabanillas.

Todo isto desenvolveuse nun contexto social caracterizado polo agrarismo, o nacionalismo, o éxodo migratorio e a aparición do movemento obreiro.