Facultades Cognitivas, Verdade e Teorías do Coñecemento

As facultades da mente humana

A nosa mente posúe diferentes facultades que nos permiten coñecer o mundo e procesar a información. As principais no proceso de coñecemento son:

• Sensibilidade:
  • Sensación: A recepción de estímulos a través dos sentidos (por exemplo, cores e formas a través da vista).
  • Percepción: Interpretación dos estímulos polo cerebro para construír unha imaxe dos obxectos, organizando as sensacións illadas.
• Entendemento:
  • Permite crear e usar conceptos a través dun proceso de abstracción, identificando características comúns nos obxectos (como o concepto xeral de "cadeira" a partir de diferentes cadeiras concretas).
  • Os conceptos son fundamentais para organizar experiencias e elaborar proposicións e razoamentos.
• Imaxinación e Memoria:
  • Imaxinación: Permite crear imaxes mentais, formular hipóteses, teorías e situacións alternativas.
  • Memoria: Retén e reproduce o pasado na mente a través dos recordos, permitindo revivir experiencias pasadas.

A verdade: principais concepcións

1. Verdade como correspondencia: Unha proposición é verdadeira se describe a realidade, verificada pola experiencia. Exemplo: "Hoxe chove" é verdadeira se realmente chove.
2. Verdade como coherencia: É verdadeira se encaixa loxicamente nun sistema de proposicións. Exemplo: "O porteiro usa as mans" é verdadeiro no contexto do fútbol, non do balonmán.
3. Verdade como certeza: Algo é verdadeiro se non admite dúbida, como en matemáticas. Exemplo: “2+2=4”.
4. Verdade pragmática: Unha idea é verdadeira se resulta útil ou funcional.
5. Verdade como consenso: A verdade xorde do acordo dentro dunha comunidade que dialoga e acepta esa proposición.

Actitudes ante o coñecemento

1. Realismo gnoseolóxico: Afirma que podemos coñecer a realidade tal e como é, sen fronteiras entre suxeito e obxecto. Representantes: Platón, Aristóteles, Tomé de Aquino.
2. Idealismo gnoseolóxico: Sostén que a realidade depende da interpretación que fai o suxeito; só coñecemos o que interpretamos. Principais defensores: Kant, Hegel.
3. Relativismo gnoseolóxico: A verdade depende do contexto, sen criterios absolutos ou universais. Os sofistas e, máis recentemente, Paul Feyerabend exemplifican esta postura.
4. Escepticismo gnoseolóxico: Dubida da posibilidade de coñecemento seguro, xa que cuestiona a capacidade de alcanzar certezas. Destacados escépticos: Montaigne e Hume.