Evolución das Estruturas Agrarias e a Política Agraria Común (PAC) en España

As Estruturas Agrarias: Evolución Histórica

Estrutura Agraria Tradicional

Predominou ata 1960. O obxectivo principal era a autosuficiencia alimentaria. Caracterizábase polo emprego dunha poboación numerosa e o contraste de grandes e pequenas explotacións con diversos usos agrarios. Predominaban os usos extensivos con tecnoloxía atrasada. A produción era escasa e o consumo destinábase ao mercado interior, protexido por aranceis. O impacto sobre o medio era moderado.

Estrutura Agraria Produtivista

Iniciouse na década de 1960. O obxectivo era maximizar a produción para a venda. Caracterízase por empregar poboación escasa e un aumento das explotacións que tenden á especialización. Usa sistemas intensivos e tecnificados con produción abundante e homoxénea, destinada á venda no mercado globalizado. O impacto ambiental é elevado: deforestación e contaminación.

Estrutura Agraria Posprodutivista

Iniciouse na década de 1990. O obxectivo é a sustentabilidade, combinando competitividade coa conservación do medio. Emprega poboación escasa, pero suficiente para evitar o despoboamento rural. Predominan explotacións familiares que tenden á diversificación produtiva. Usa sistemas extensivos e técnicas respectuosas co medio. A produción destínase a consumidores "verdes" e o impacto trata de reducirse ao mínimo.

Política Agraria Antes da Adopción da PAC

O sistema de propiedade tratou de modificarse en varias ocasións (desamortizacións no s. XIX, reforma agraria da 2ª República, extensión do regadío no franquismo), pero fracasaron sempre.

Medidas abordadas:

• Inadecuado tamaño das explotacións: Abordouse mediante a concentración parcelaria, intentando acabar co minifundio e obrigando aos donos a presentar un plan de mellora que, de non darse, lles era arrendado.
• Proteccionismo comercial: Impúñanse aranceis aos produtos estranxeiros, evitando a competencia cos nacionais.
• Aumento dos rendementos agrarios: Abordouse mediante a introdución de melloras técnicas e a extensión do regadío.

A PAC e as Súas Repercusións

A Primeira PAC (1962)

A 1ª PAC creouse en 1962 na posguerra, onde as actividades agrarias non garantían o abastecemento alimentario. Por iso, adoptouse un modelo produtivista que buscaba a estabilidade.

Medidas para alcanzar a estabilidade:

1. A creación dun mercado común agrario baseado na libre circulación.
2. Imposición de aranceis.
3. Creación de Organizacións Comúns de Mercado (OCM) que fixaban prezos mínimos garantidos e medidas de intervención en caso de non cumprirse.
4. Concesión de axudas aos agricultores dependentes da produción, o que estimulou a modernización.

Resultados e Impacto en España

Os resultados da 1ª PAC foron:

• Acumulación de excedentes: Solucionouse con medidas de mercado (almacenando ou destruíndo os excedentes, exportándoos, reducindo os prezos), o que causou a distorsión do comercio mundial.
• Problemas ambientais: Degradación do medio natural e deterioración paisaxística e do patrimonio cultural rural.

España entrou na CEE (Comunidade Económica Europea) en 1986, cos problemas xa vixentes. Reorientáronse as importacións cara a países membros e recibiu cuantiosas axudas que elevaron o nivel de vida dos agricultores.

As Reformas da PAC Actual

Para facer fronte aos problemas xerados pola PAC, sucedéronse reformas adoptando un modelo posprodutivista co obxectivo da sustentabilidade.

Obxectivos da Reforma 2023-2027

Os obxectivos actuais son:

• Conseguir un sector agrario resiliente.
• Garantir a seguridade alimentaria.
• Conseguir unha agricultura sostible, combinando competitividade e o coidado do medio.
• Promover o desenvolvemento rural.

Os Dous Piares da PAC

As medidas para acadar os obxectivos estrutúranse en dous piares:

1º Piara: Financiamento de Mercado e Pagamentos Directos (FEAGA)

Financia os pagamentos de mercado e os pagamentos directos mediante o FEAGA (Fondo Europeo Agrícola de Garantía).

• Pagamentos de mercado: Financian as intervencións e restitucións que se limitan aos momentos de crise.
• Pagamentos directos: Xustifícanse por garantirlles aos agricultores unha renda adecuada e estable fronte á competencia de países con custos baixos.
• Pagamentos disociados: Un pagamento básico por hectárea condicionado ao cumprimento de normas básicas sobre o medio, clima e saúde.
• Pagamentos asociados: Importantes por razóns económicas, sociais ou ambientais.

2º Piara: Desenvolvemento Rural (FEADER)

Financia o desenvolvemento rural a través do FEADER (Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural), buscando a mellora da competitividade e a sustentabilidade do medio rural.