Euskarazko Gramatika eta Lexiko Oharrak
Enviado por Chuletator online y clasificado en Otras lenguas extranjeras
Escrito el en 
vasco con un tamaño de 11,69 KB
Egitura Sintaktikoa eta Lexikoa
Perpaus Konpletiboak
Responden a una pregunta (Galdera bati erantzuten diote).
Menderagailuak: -(e)la, -(e)nik, -t(z)eak, -t(z)eari, -t(z)eko.
Adibidea:
Nik badakit bihar etorriko dela. > Zer dakit?
Etorriko zela uste nuen. > Zer uste nuen?
Noiz -(e)la eta noiz -(e)nik?
Ezezkoan -(e)nik erabiltzen da.
Zehar Galdera
Zehar galderari erantzuten diote (3). 'Zer' galderari ere erantzuten diote.
Menderagailuak: -(e)n, -ea..., -n, -n ala ez.
Adibidea:
- ZER esan du?
- ZER jakin nahi du?
Erlatibozko Perpausak
Menderagailuak: -(e)n, -tako (-dako), -(r)iko.
Adibidea:
Saltzailea etxera etorri da. Saltzailea bizarduna da.
Erlatibozkoa: Etxera etorri den saltzailea bizarduna da.
Juntadurazko Perpausak
Bi mota daude (3):
- Juntagailuz egindako juntadurak:
Bihar Jaimeren etxera joango naiz, eta CD batzuk uzteko eskatu diot. - Alborakuntzaz egindakoak:
Nahiz lagunekin nahiz lehengusuekin, Josu gaur kalera irtengo gara.
Juntagailuz Egindakoak
Hiru mota:
- Emendiozkoak:
- Batasuna adierazten dute.
- Lotzen dituena: ETA.
- Osagai berdinak lotzen dituzte.
- Adibidea: Goiz jaiki naiz, ETA sukaldera joan naiz.
- Hautakariak:
- Bi esaldien aukerak lotzen dituzte.
- Juntagailuak: edo, edota, ala, nahiz eta zein.
- Aurkariak:
- Kontrako gauzak adierazteko balio dute.
- Juntagailuak: baina, baizik, baino, ezpada.
Alborakuntzaz Egindakoak
- Esaldi bat bestearen ondoan jartzen da. Ez da juntagailurik erabiltzen.
- Batzuetan errepikapenak erabiltzen dira: bai...bai..., ez...ez...
Lexikoa
Lexiko Orokorra
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Triste/hits/goibel | triste |
| Inauteri/aratusteak | carnaval |
| Hurko/ondokoa | próximo, cercano |
| Indaba/babarrun | alubia |
| Lehorte/sikate/idorte | sequía |
| Intziri/auhen/aiene | suspiro |
| Ihardetsi/erantzun | contestar, responder |
| Ipurterre / erretxin | resina |
| Imintzioka/keinuka | gesticulando |
| Jausi / erori | caerse |
| Jesarri/eseri/apatx egin | sentarse |
| Kemen/gogo | fuerza |
| Agudo/azkar/laster/fite | rápido |
| Lerde/adur | bebe |
| Jin/etorri | venir |
| Une/aldi/lipar | momento |
| Koldartu/kikildu/adoregabetu | acobardarse |
| Magal/altzo | regazo |
| Kebide/tximinia | chimenea |
| Izara/mihise/maindire | sábana |
Esaera Zaharrak
- Asko badut asko beharko du.
Zenbat eta gehiago eduki, orduan eta gehiago nahi izaten dugu. - Asko balio du indarra gehiago buru azkarra.
Pentsatzea garrantzitsuagoa da indarra baino. - Beha lehenik mintza azkenik.
Hitz egin aurretik, aztertu egoera eta pentsatu. - Besteen etxean gobernatzea erraz berean ezin.
Norberaren gauzak gobernatzen ez daki, eta nola egin behar diren besteri esaten dabilenaz esaten da. - Eder edo eutsi zein begi ikusi.
Batentzat eder edo itsusiz dena baliteke, besterentzat kontrakoa balitz.
- Mando merkea hiretzat dut nekea.
Zenbait erraz edo merke lortzeko gerara lan gehiago izan dezake.
- Xinaurriarentzat ihintza uholde.
Batentzat txikia edo garrantzi gutxitako dena bestekorentzat handia edo garrantzitsua izan daiteke.
- Zakurrak leku guztietan hanka-hutsik.
Beste leku ez besteak hobeak direla pentsatu arren leku guztietan arazoak daude.
- Txapela buruan eta ibili munduan.
Ibili munduan zehar non eta zelakoa zaren erakutsi zure jatorriez harro sentituz.
- Hobea onaren etsai.
Eutsi daukagunari, hobearen bila joateak kalte ekar dezake.
Lexiko del Cuento
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Bibaka eta goraka | Biba! Gora! Esaten |
| Biharamunean | (Ez dago zehaztuta) |
| Beharginak | langileak |
| Malkurtsu | aldapa duela |
| Susmo txarra hartu | sospechar |
| Gaineratu | gehitu (añadir) |
| Horra hor | ¡he ahí! |
| Vedette | persona famosa / conocida |
| Ke-ahokadatxo | ahobete ke |
| Bete-betean | oso osorik |
| Makalak | beldurtiak, koldarra (cobarde) |
| Bideari ekin | bidean jarraitu |
| Trakatan-trakatan | zaldiaren mugimenduaren onomatopeia |
| Mizpirazko xaboia | mizpira (nispero) |
| Arian-arian | apurka apurka |
| Atxikita | lotuta |
| Mailadian | eskailera |
| Ezetz asmatu | a que no adivinas... |
| Bitxia | kuriosoa |
| Garraztu | zakartu, laztu |
| Ilundu | goibledu, tristetu |
| Asmoak | usteak, gogoa |
| Belaunikatu | arrodillarse |
| Banan-banan | de uno en uno |
| Jainkoa ematen dut | jainkoa naizela pentsatu ahal du |
| Asaldatuta | alterada |
| Askatu berri | orain gutxi askatuta |
| Mendirik mendi | mendiz mendi |
| Ostetik | atzetik |
| Gaixoek | koitaduek (desgraciados) |
| Hura bai ezustea | ¡Menuda sorpresa! |
| Behingoz | de una vez |
| Isil-misilka | ezkutuan |
| Tutu | tubo |
| Erretolikak | "rollo" |
| Araoekin | konjurio |
| Porrot | fracaso |
| Aitzitik | por el contrario |
| Bete ezean | ez bada betetzen |
| Lur-jausi | corrimiento de tierras |
| Jendetza | jende asko |
| Algaraka | oihuka |
| Bienbitartean | bitartean |
| Iruzurti hutsa | zintzoa ez dena |
| Zegoeneko | jadanik |
| Mugaldea | cerca de la frontera |
| Bide batez | bidenabar |
| -ren bat | algún |
| Iragartzen | anuntziatzen |
| -tzeari ekin | -tzen hasi |
| Abegi | ongi etorri |
| Kortan | ikuiluan, abereak gordetzeko lekua (establo) |
| Erromes | peregrino |
| Adats | melena |
| Bidegile | ibiltari (viajero) |
| Ziztrin | miserable |
| Zakutoa | zorro |
| Aldean hartu | tomar consigo |
| Bidea ematen | ahala eman |
| Zakur nazkagarria | bellaco |
| Plantak egin | itxurak egin |
| Usta | fusta |
| Bortizki | indar handiz |
| Indarberritzeko | indarra hartzeko |
| Neurriz gaineko | ezin dela neurtu |
| Jakinmina | jakin-nahi |
| Izpi | rayo |
| Arrapaladan | a galope |
| Amen batean | oso-oso arin |
| Zolia | entzuten dela |
| Aldean | Llevar encima |
| Jaurti | bota |
| Leherketa | explosión |
| Gizontzarrak | gizon handiak |
| Ondo jaso ere | ...y bien que lo entendieron |
Kapituluak
CAPITULO 5
Kamelotetik ateratzen da elizendarekin batean. Lapurtzen saiatzen dira, baina Jonek pipa batekin defendatzen da. Giltzapeludo guztiak askatzeko giltza guztiak ematearen truke, Jon margona izeneko emakume bat ezagutzen du, bere laguna izan nahi zuena, eta bere laguna izatearen truke Jon eskatzen dio giltza guztiak askatzeko. Eta hori egin zuen. Jon oso pozik zegoen eta askatu guztiak eskemak eman zizkioten Johni eta solbotzalea deitzen zioten. Azkenean, goizean, zaldiz irten zen gaztelutik.
CAPITULO 6
Herriz herri ibili zen. Iturri magilara joaten zen jende askorekin topo egin zuten. Iturria ez zuela funtzionatzen ikusi zuten, edo Jonh-ek bere mogiaielin balerearekin kanpoaldekoa zuela esan zuen. Orduan iturria konpondu behar izan zuen. Aurreko gauean, Jonh hurbildu eta iturriaren arazoa zein zen ikusi zuen. Hurrengo egunean hitz batzuk esan zituen bere mafie egiten ari zela pentsarazteko, edo elizendaren laguntzari esker, iturriak funtzionatzen zuen. Horregatik mundu guztiak uste zuen Merlin jada ez zela aliatua, baizik eta Jonh.
CAPITULO 7
Eeisando eta John denbora asko ibili ziren, horregatik John nekazen hasi zen. Eta oporrak hartzea bururatu zitzaion. Horretarako Camelotera itzuli zen, baina Cameloten Erregea Johnen zain zegoen. Erregeak lontatu zion Jonhi nahi zuela erresumal bidaiatxo bat egin bere menekoak nola bizi diren jakiteko. Eta John esan zion: "Mozarrazen bada hobe". Eta hau egin zuten. Bidaian zehar zaldun bi joaten ari ziren eta erregeak ez zion eman bidea, erregeak hori inoiz ez zuelako egiten. Eta hauek ahiulatu zioten. Gero beste zaldun bat hurbildu eta ustorekin John eman zuen. Erregea lontuntzen da jende asko triste bizi zirela eta gutxi ondo eta eroso.
CAPITULO 8
Erregeak ez zuen ondo ulertzen Johnek hondatzen ari zuena. Erregea bat batean galdetzen dio Johni ea zer daraman kontu handian. John esan zion dinamita zela. Erregea ez zekien zer zen, horregatik hasi zen galdetzen. John esan zion egiteko zela, baina erregea galdearekin jarraitu zuen. Bat batean baso ilun batean sartu ziren eta lau gizon zeuden Kasada Lolone desberdin batekin eta zaldun emoldioekin lagundu nahi zieten. Eskatu zieten daraman guztia ematea eta John dinamita hartu eta zaldunen aurka jauntzi. Zarata handi bat egon zen eta lau gizon hauek egoera penagarrienean zeuden, batzuk zuhaitzen ondoan artean. Erregea ametsetan zegoela pentsatzen zuen, edo John esaten dio: "Zer egingo zenuen ni gobel". Bi lagunek bedeari ekin zioten beste abentura batzuen bila.