Euskal Herriko Industria eta Espainiako Erregimen Demografikoak

Euskal Herriko Industria Zonaldearen Azterketa

Ondorioak eta Kokapena

• Euskal Kostaldea: Euskal Herriko industria nagusiki kostaldean kokatuta dago, hiriburuen inguruan.
• Bizkaia eta Gipuzkoa: Gune nagusiak Bizkaian eta Gipuzkoan daude, Arrasate eta Eibar nabarmenduz.
• Hego Euskal Herria: Industria eskas dago Hego Euskal Herrian; Baionan baino ez dago industria esanguratsurik.

Sarrera eta Garapena

Sarrera Ekonomikoa

Ekonomia jardueraren barruan, hiru sektore ekonomiko bereizten dira; industria bigarren sektorea da. Sektore honek lehengaiak hartu eta horien birmoldaketa ekoizten du. Sistema produktiboa burdin mearen ustiapenean, kapitalista burgesiaren sorreran, meategietan inbertitzean eta aurrerapen teknikoen sarreran oinarritu zen.

Industrializazio Prozesua

Industrializatze prozesua Bizkaian hasi zen, burdin mearen eta ontzigintzaren bidez. Industrializazioa Gipuzkoara eta Ipar Euskal Herrira hedatu zen, baina Nafarroa eta Araba kanpoan geratu ziren hasieran.

• Gerraren Ondorioak: Espainiako Gerra Zibilaren amaierak krisi ekonomikoa ekarri zuen. Gobernu berriak ekonomia autarkikoa ezarri zuen.
• Enplegua eta Lehiakortasuna: Enplegua sustatzeko eta enpresen lehiakortasuna bultzatzeko hainbat programa sortu ziren.
• Industria Paisaiaren Eraldaketa: Eraldaketa prozesuek industria paisaia desberdinak sortu zituzten. Nafarroan automobilgintza lagungarri izan zen, eta Ipar Euskal Herrian industria aeronautikoa garatu zen.

Kokapenaren Ezaugarriak

Euskal Herriko industria kokapenaren ezaugarri nagusiak hauek dira:

1. Industrien kontzentrazioa eskualde paisaian: Bilboaldean eta Arabako industria hiriburuen inguruan kontzentratzea.
2. Nafarroako industria Iruñeko metropoli barrutian kontzentratzea.
3. Ipar Euskal Herriko industria Hendaia eta Baiona artean hedatzea.

Espainiako Erregimen Demografikoak

Espainiako biztanleriaren mugimendu naturalaren bilakaeran hainbat etapa bereizten dira. Etapa bakoitzean, jaiotzak, heriotzak eta hazkunde naturalak ezaugarri komunak dituzte. Historian zehar hiru erregimen demografiko desberdin eman dira: antzinako erregimen demografikoa, trantsizio demografikoa eta gaur egungo erregimen demografikoa. Espainiak etapa batetik bestera Europako beste estatu batzuetan baino geroago egin zuen.

1. Antzinako Erregimen Demografikoa (XX. mendearen hasiera arte)

Jaiotze Tasa Altuak

Jaiotze tasak balio handiak zituen XIX. mendearen hasieran, baina nabarmen behera egin zuen mendearen azken herenean. Arrazoiak:

• Nekazaritza Gizartea: Haurrak oso gazte hasten ziren lanean, erraz mantentzen ziren eta gurasoen etorkizuna bermatzen zuten.
• Jaiotzak Kontrolatzeko Sistemarik Eza: Krisi garaian ezkontzaren adina atzeratzen zen, eta horrela emakumezkoen aldi ugalkorra eta haur kopurua murrizten ziren.

Hilkortasun Orokorra Handia

Hilkortasun orokorra handia zen, baina 1870eko hamarkadatik aurrera behera egin zuen. Arrazoiak:

• Bizi maila baxuak eta medikuntzaren eta osasun zerbitzuen baldintza kaxkarrak.
• Dieta urria eta desorekatua (ogia zen oinarrizko elikagaia; haragia, esnea eta arrautzak urriak ziren).
• Gaixotasun kutsakorrak.

Hilkortasun handiaz gain, hilkortasun katastrofikoaren uneak zeuden: izurriteak, gerrak eta uzta txarrak. Horrekin batera, laboreen prezioak gora egiten zuen eta ordaindu ezin zuten pertsonak gosez hiltzen ziren.

Malthusen Legea eta Krisiak

Malthus-en legearen arabera, biztanleriaren gehiegizko gorakada eman ondoren, lurrak ez du nahikoa ematen elikatzeko, eta ondorioz krisi demografikoak ematen dira.

Berezko Hazkunde Txikia

Hazkunde naturala txikia zen, bi faktoreen eraginez:

• Jaiotze Tasaren Gorabeherak: Aldi batzuetan behera egin zuen nabarmen eta beste batzuetan berreskuratu zen (adibidez, Hogeiko hamarkadan oparotasun ekonomikoaren ondorioz). Hala ere, 1929ko krisia, 1931-36ko ezegonkortasuna, Gerra Zibila (1936-39), gerraosteko erbesteratzeak (1940-55) eta politika autarkikoen ondorioz jaitsi egin zen (1940-1941 izan ezik). 1956-1965 artean, nazioarteko blokeoa eta autarkiaren amaierarekin, jaiotze tasak gora egin zuen berriro. 1965-1975 bitartean poliki jaisten hasi zen berriro.
• Hilkortasun Tasa Nabarmen Behera: Hala ere, bi unetan hilkortasun katastrofikoa izan zen: 1918ko gripea eta Gerra Zibila.

Berezko Hazkunde Handia (Trantsizio Demografikoa)

Berezko hazkunde handia izan zen 1920 eta 1970 bitartean, baina 1970etik aurrera hazkundea murriztu egin zen.

3. Gaur Egungo Erregimen Demografikoa (1975 - ...)

Jaiotze Tasak Baxuak

Jaiotze tasen beherakada 1975etik aurrera eman zen. Gaur egungo jaiotze tasa oso baxua da (2001ean %10), eta ugalkortasuna ere (1,24 haur emakume bakoitzeko).

Arrazoi nagusiak:

1. Egoera Ekonomikoa: 1975eko krisiaren ondorioz langabeziak gora egin zuen eta ezkontza adinak atzeratu egin ziren. 80ko hamarkadatik aurrera lan kontratu ezegonkorrak eta etxebizitza prezioen gorakadak gurasoekin bizitzeko epea luzatu zuten. Emakume askok ezin izan zuten amatasuna eta lana bateratu.
2. Mentalitate Aldaketa: Eragin erlijiosoa gutxitu da; antisorgailuak baimendu eta abortua onartzeak ugalkortasuna gutxitu du.
3. Balorazioa: Bizi maila eta kultura gorantz egin dute, eta seme-alaben balorazioa aldatu da. Seme-alabak ez dira jada gurasoen zahartzarorako aseguru; gutxiago izatea eta hobeto zaintzea aukeratu da.

Hilkortasun Tasak Baxuak

Hilkortasun tasak baxuak dira, baina 1981etik goraka egin du biztanleria zahartu delako (itxurazko gorakada), bizi itxaropena goraka baitoa.

Gaur egun hilkortasunaren arrazoi nagusiak hauek dira: bihotzeko eta arterietako gaixotasunak, minbiziak eta errepideko istripuak. Haurren hilkortasuna ere baxua da.

Sexuen arteko aldea: Emakumezkoek bizi itxaropen handiagoa dute, sendotasun biologiko handiagoa eta bizi estiloa dela eta.