Europaren Hedapena eta Errege-Erregina Katolikoak

Europaren Hedapena

Aurkikuntzen arrazoien artean bost mota bereiz daitezke:

• Ekonomia-arrazoiak

  Portugalek eta Gaztelak urrea eta zilarra behar zituzten monarkiak finantzatzeko eta espezieen merkataritza onuragarrian parte hartzeko.

• Politika-arrazoiak

  Monarkia autoritarioek beren prestigioa indartu nahi zuten, beste lurralde batzuk konkistatuz.

• Zientzia- eta teknika-arrazoiak

  Aurrerapen zientifiko eta tekniko batzuei esker (portulanoak, iparrorratzak, astrolabioak eta nabigazio-gutunak) esplorazio ugari egin ahal izan ziren itsasoz.

• Erlijio-arrazoiak

  Kristautasuna zabaldu nahi zuten.

• Gizarte-arrazoiak

  Lurralde berriak aurkituz, gizarteak gora egin zezakeen eta nahiko azkar aberastea lortu.

Definizioak

Biltzar estamentala:

Errege-erreginen buruzagitzapean, nobleziako, elizako eta Hirugarren Estatuko ordezkariak biltzen zituen jendea.

Burokrazia:

Administrazio publikoa osatzen duten funtzionarioen multzoa.

Kapitalismoa:

Teoria eta praktika ekonomikoa, produkzio-bideen jabetza pribatua, ekimenaren sostengu gisa norbanakoaren interesa eta ekonomia arautzen duen mekanismo nagusitzat merkatua duena.

Estamentu:

Eskubide eta betebehar ugari dituzten pertsonek osatutako giza talde itxia.

Gorte:

Errege-erreginen buruzagitzapean, nobleziako, elizako eta Hirugarren Estatuko ordezkariak biltzen zituen biltzar estamentala.

Portulano:

Kostaldearen trazadura adierazten duen mapa.

Morisko:

Kristau bihurtu ziren musulmanak.

Gremio:

Erdi Aroan sortutako antolaketa, ofizio bereko langileak biltzen dituena.

Batzar Nagusi:

Bizkaiko eta Gipuzkoako biltzar estamentala.

Erregeorde:

Errege-erreginen ordezkariak monarkiaren erresumetakoak.

Iparrorratza:

Iparra seinalatzen edo adierazten duen orratz imandua.

Etxeko lan:

Nekazariek merkatari baten gidaritzapean beren etxeetan egiten zuten lana sistema honen bidez. Merkatariek ematen zizkieten behar zituzten lehengaiak eta tresnak; batez ere, ehunak iruten eta ehuntzen zituzten.

Mertzenarioa:

Bestelako interesik gabe, diru-truke borrokatzen den soldadu profesionala.

Astrolabioa:

Itsasontzi batek une zehatz batean dituen koordenatuak jakiteko erreferentziatzat eguzkia, Iparrizarra eta beste astro batzuk hartzen dituen tresna.

Errege-Erregina Katolikoen Monarkia

Dinastiaren Batasuna

Erreinu hispaniar nagusiak (Portugal izan ezik) dinastia berean bildu ziren: Gaztela eta Aragoi. Erresuma bakoitzak bere legeei eta erakundeei eutsi zienez, lurraldea ez zen batu.

Lurralde Hedapena

Errege-erregina Katolikoek beren boterea sendotu zuten, beren mendeko lurrak hedatuz:

• Granada: 1492ko urtarrilaren 2an.
• Kanariar Uharteak: Kanaria Handia (1484), La Palma (1493) eta Tenerife (1496).
• Rosselló: 1493an.
• Nafarroa: Penintsulari zegokion Nafarroako zatia 1516an txertatu zen Gaztelako koroan.

Errege-erreginen boterea sendotzea

Hauek beren boterea hainbat esparrutara hedatu zuten: gizartera, erlijiora, administraziora eta ekonomiara.

• Beste botere batzuk mendean hartzea

  Noblezia menderatu zuten, nahiz eta nobleek errege-erreginen laguntzarekin beren botere ekonomikoa areagotzea lortu. Hirugarren Estatua ahuldu egin zen, Gorteak ez baitziren horren maiz biltzen.

• Administrazio-politika

  Auzitegiak edo kantzelaritzak, errege-kontseiluak, Hermandade Santua, erregeordeak, errege-ogasuna eta armada.

• Erlijio-politika

  Batasun politikoa lortu nahi izan zuten; horretarako, Gaztelan Inkizizioa ezartzeaz gain, juduak kanporatu zituzten. Errege-erregina Katolikoek ordena militarrak kontrolatzen zituzten.

• Ekonomia-politika

  Herbehereetara artilea esportatzen zuten merkataritza sustatu zen, azoka handiak babestu zituzten. Mundu Berria aurkitu ondoren, merkataritza-harremanak kontrolatu zituzten.

Kanpo-politika

Honen bidez, mugak hiru norabidetan hedatzen ahalegindu ziren: Afrika, Italia eta Amerika.