Estatuaren Teoriak eta Boterearen Legitimazioa

Zuzenbidezko Estatu Soziala

• Oinarria: askatasun indibidualak legez aitortzea ezinbestekoa da, baina ez da nahikoa.
• Estatua zuzenbideari lotu behar zaio, baina, gainera, gabeziak eta berdintasun-ezak konpondu behar ditu.
• Ez da nahikoa legeen aurrean denok berdinak izatea; guztion artean gutxieneko berdintasun sozial bat bermatu behar da.
• Estatuak zuzenean hartu behar du esku horretarako.
• Estatuaren eginkizun nagusia: herritarren eskubide indibidualak babestea ez ezik, eremu sozialaz ere arduratzea (ongizate materiala, segurtasun ekonomikoa).
• Estatua, gizarte demokratikoan, ongizate-estatu bihurtu da.

Estatuaren Legitimitatea

Estatua legitimotzat daukatenean, herritarrek borondatez obeditzen diote gobernatzen duenari. Hori Estatuak autoritatea duenean agertzen da.

Autoritatea izatea: agintzeko eskubidea izatea. Norbaitek autoritatea du, besteek agintzeko eskubidea duela onartzen dutelako obeditzen badiote. Beraz, Autoritatea = botere legitimatua. Zerbaiten legitimazioa haren justifikazioa da.

Boterea Legitimatzeko Moduak

• Legitimazio tradizionala: Tradiziora joz. Lehenagoko gauzak orain ere horrela jarraitzea da normala.
• Legitimazio karismatikoa: Karismara joz. Batzuek karismari esker herritarrak erakartzen dituzte.
• Legitimazio arrazional-legala: Legea herritarren borondatetik sortua delako eta arrazionalki onartutako akordio baten emaitza delako.

Estatuari Buruzko Ikuspegiak

Demokraziaren Sorburua (Antzinako Atenas)

• K.a. VI. - V. mendeak, Atenas.
• Zuzeneko demokrazia zen: herritarrek zuzenean hartzen zuten parte, bitartekaririk eta ordezkaririk gabe, bai legegintzan bai gobernuan.

Hutsuneak

• Bozkatu ¼-ek bakarrik (emakumezkoek, metekoek (atzerritarrek) eta esklaboek ez zuten bozkatzen).
• Erraza zen herriaren iritzian eragitea.

Demokrazia Motak

Atenasko demokrazia: zuzeneko demokrazia, errolda-sufragioa.

Oraingo demokrazia: ordezkaritzazko demokrazia (alderdi politikoak), sufragio unibertsala.

Zientzia Politiko Modernoaren Sorrera (Makiavelo)

• Zientzia politikoa Makiaveloren eraginez sortu zen.
• Politika eta etika bereizi zituen, eta ondorioz, zientzia politikoa sortu zen.
• «Estatu-arrazoiak gauza bat dira eta irizpide etikoak, beste bat» (Aipamena).
• Bere liburuan boterea lortzeko eta mantentzeko moduak azaldu zituen.

Ondorio Nagusiak

• Politika: estatuaren boterea konkistatzearen eta mantentzearen artea.
• Gobernariak ez du zortean fidatu behar, baina kontuan izan behar du.
• Gobernariak adimenean oinarritu behar du. Maltzurtasuna eta indarra bere helburua lortzeko komeni zaion bezala erabiltzen jakin behar du.

Parlamentarismoa eta Botere-Banaketa

• Parlamentarismoa: Parlamentuari legeak egiteko boterea eta gobernuaren jardunen kontrola esleitzen dizkion sistema politikoa.
• Herritarrek aukeratu behar dute.
• Botere-banaketa dakar (Montesquieuk proposatua, John Lockeren proposamenaren bilakaera).
• Helburua: botere guztia pertsona baten eskuetan bakarrik ez egotea (absolutismoa saihestuz).
• Honi esker, gobernariek ez dute gehiegikeriarako aukerarik.

John Lockeren Proposamena

Botere Legegilea

• Legeak egiteaz arduratzen da.
• Herritarrek boto bidez hautatzen dute.
• Helburua: guztien ongia, askatasuna eta jabetza zaintzea, legeak denentzat berdinak izatea.

Botere Betearazlea

• Legeak betearazteaz arduratzen da.
• Gobernuarena da, baina honek ere bete behar ditu legeak.

Botere Federatiboa

• Beste herrialdeekiko harremanez, merkataritzaz eta estatuaren segurtasunaz arduratzen da.

Matxinatzeko Eskubidea

Botereak eskubide naturalei kaltea eragiten dien egoeretan, gobernatuei matxinatzeko eskubidea aitortzen die. Errebolta justifikatua dago:

1. Estatu etsai batek konkistatutakoan.
2. Botere legegilea arbitrarioki aldatutakoan.
3. Botere betearazlea ez denean gai legeak betearazteko.
4. Legegileak eta betearazleak ez dituztenean beren eginkizunak betetzen.