Espainiako Erliebea: Unitate Morfoestrukturalak

Espainiako Erliebe Unitateen Sintesia

3.1 Espainiako ezaugarri geografiko nagusiak

• 506.000 km² (gehiena Iberiar penintsulan).
• Kanariar Uharteak Atlantikoan (8 uharte).
• Balear Uharteak Mediterraneoan (5 uharte).
• Melilla eta Ceuta Afrikako kontinentean.

3.2 Espainiako erliebe unitate morfoestruktural nagusiak

Iberiar Goilautada edo Meseta

Aro primarioan agertu zen (Hesperiar mendigunea suntsituz). Aro tertziarioan guztiz suntsitu zen.

• Antzinako zokalo paleozoikoa: Eremurik zaharrena. Materialak suntsitu eta material paleozoikoa ageri da. Penelautada nagusia. Ibai arroila sakonak.
• Goilautadaren barrualdeko mendilerroak: Sistema Zentrala eta Toledoko Mendiak. Erdialdeko Sistemak goilautada banatzen du. Toledoko Mendikateak Hego Meseta banatzen du.
• Goilautadaren barrualdeko arro sedimentarioak: Aro tertziarioko sedimentuekin sakonuneak bete.

Goilautadaren hegal menditsuak

Goilautada inguratzen duten mendiak.

• Galizia-Leongo Mendigunea: Aro tertziarioan. Material paleozoikoz osatuta. Altuera txiki eta biribilduak.
• Kantauriar Mendikatea (Mendebaldea eta Ekialdea): Mendebaldea Aro tertziarioan eta material paleozoikoz. Ekialdea Aro sekundarioko sedimentuak eta tertziarioan pilatuz.
• Iberiar Sistema: Aro sekundarioko materialak. Aro tertziarioan tolestu zen. Kareharrizko material ugari.
• Sierra Morena: Eskailera maila. Mendikate Betikoak sortzerakoan. Material paleozoikoak pilatuz.

Iberiar Goilautadaren Kanpoaldeko Sakonuneak

• Ebro ibaiaren sakonunea: Alboko mendiak sortu eta itxi zuten.
• Guadalquivir ibaiaren sakonunea: Lehen itsasora zabalik zegoen, gero albufera eta ondoren sakonune bihurtu zen.

Iberiar Goilautadaren Kanpoaldeko Mendikateak

• Pirinioak:
  • Inguru axiala: Erliebe malkartsua, inguru garaiena.
  • Aurrepirinioak: Axialaren hegoaldean, baxuak.
  • Barrualdeko sakonunea: Goiko biak banatzen ditu.
• Euskal Mendiak: Aurrepirinioen luzapena. Aro tertziarioan sortuak. Altuera gutxikoak.
• Kataluniako Kostaldeko Mendiak: Pirinioen jarraipena.
• Mendikate Betikoak: Penintsulako mendi garaienak. Bi sistemaz eta sakonune batez osatuta.
  • Mendikate Penibetikoa: Kostalde osoa zeharkatzen du. Sierra Nevada.
  • Mendikate Subbetikoa: Sedimentuen pilaketa.
  • Sakonune Intrabetikoa: Sedimentuz beteta. Badlands erliebea.

3.3 Iberiar Penintsulako kostaldeko erliebea

Atlantikoko Kosta

• Kantauri Itsasoko Kosta: Nahiko zuzena. Itsasadar estuak. Itsaslabar ugari.
• Galiziako Kosta: Erliebe malkartsua. Faila ugari. Itsasadar ugari.
• Andaluziako Kosta: Golko handiak. Dunak ditu.

Mediterraneoko Kosta

• Kosta Penibetikoa: Nahiko zuzena. Almeriako Golkoa.
• Levanteko Kosta: Hondartza handi eta zabalak. Albuferak.
• Kataluniako Kosta: Lurmutur eta golko ugari.

Uhartedietako Erliebea

• Balear Uharteak: Lurmutur handiak. Hondartza handiak.
• Kanariar Uharteak: Sumendi izaera. Magma bolkanikoz osatuta.