Eskaria eta Eskaintza Lan Merkatuan: Azterketa

Eskaria eta Eskaintza Lan Merkatuan

Lana, beste edozein ondasun bezala, libreki trukatzen da merkatuan.

• Lan eskaintza langileek osatzen dute, lan egiteko prest daudenek.
• Lan eskaria enpresek behar duten langile kopuruak osatzen du.

Soldata zenbat eta altuagoa izan, enpresek langile gutxiago kontratatuko dituzte. Hala ere, soldata altuagoa denean lan-eskaintza handiagoa izango da.

Lan eskariaren grafika beherakorra da eta lan eskaintzarena gorakorra. Biak elkartzen diren puntua “oreka puntua” da, eta honek finkatuko du oreka-alokairua.

Zer Faktorek Baldintzatzen Dute Eskaria eta Eskaintza?

1) ESKARIA:

• Soldata: Soldata altuagoa denean, gutxiago kontratatuko dute.
• Ekoizten dituzten produktuen prezioa: Prezioa altuagoa denean, langile gehiago kontratatuko dituzte.
• Produktibitatea: Langile kualifikazioak, prestakuntzak eta esperientziak eragiten diote.

2) ESKAINTZA:

• Soldata: Soldata baxua denean, lan eskaintza baxuagoa da.
• Biztanleriaren ezaugarriak: Lan egin nahi duten langile kopurua eta prestakuntza.

Produktibitatea eta Soldatak

Lortutako ekoizpenaren eta erabakitako lan-kantitatearen arteko erlazioa neurtzen du.

Adibidea: Astean 25.000 freskagarri saldu. PRODUKTIBITATEA: 25.000 freskagarri/asteko

Produktibitateak bi magnitude neurtzen ditu: erabilitako denbora eta lortu dugun ekoizpena.

Produktibitatean Eragiten Dutek Faktoreak:

• Giza kapitala: Pertsonen prestakuntzari eta esperientziari esker metatzen dituzten ezaugarri eta jarreren multzoa da. Zenbat eta handiagoa izan langile baten prestakuntza eta esperientzia, orduan eta handiagoa izango da horren produktibitatea.
• Erabilitako ekoizpen-ondasunak: Makinak, garraiobideak, instalazioak… beste batzuk baino produktiboagoak dira.
• Teknologia-aurrerapenak: Makinez ordezten dituzte langileak, produktiboagoak direlako.

Soldatan Eragiten Dutek Faktoreak:

• Giza kapitala (prestatuago dauden pertsonak).
• Lanaren arriskua.
• Gizarteak baloratzen dituen abileziak.
• Produktibitatea.
• Generoaren diskriminazioa.

Langabezia Motak

• Ziklikoa: Hedaldiak eta atzeraldiak egoten dira ekonomian; langabezia mota honek atzeraldietan gora egiten du.
• Urte-sasoikoa: Jarduera batzuk urte-sasoi batzuetan bakarrik egiten dira; langabezia mota honek jarduera hauek behar ez diren urte-sasoietan gora egiten du.
• Frikzionala: Pertsona bat borondatez langabezian egotea.
• Egiturazkoa: Enpresek nahi dutenarekin bat ez datozenean langileek.

Enplegu-politikak

Ekonomia jakin bateko langabezia murriztea helburu nagusi duen neurri multzoa da. Langabezia zuzeneko lanpostuak sortuz edo lanpostu kopurua handituz hartzen diren neurriak dira politika aktiboak.

AKTIBOAK: Enplegua sortzea dute helburu.

• Biztanleria aktiboarentzat: Langileen produktibitatea handitzea, hezkuntza sistema merkatuaren premietara egokitzea. Lan eskaintza murriztea (biztanleria aktiboa murriztea): esaterako, erretiro aurreratuak sustatzea edo DBH-ko adina luzatzea.
• Enpresentzat: Inbertsio publikoak (lanpostuak sortu), enpresa txiki eta ertainei laguntzak eta enpresa berriak sortzeko laguntzak ematea kolektibo bereziei.

PASIBOAK: Langabeak babestea dute helburu:

• Lan-bitartekaritzarako zerbitzuak eman (Lanbide).
• Langabezia-prestazioak.

Makroekonomia

Ekonomiaren portaera orokorra aztertzen du. Portaera hori familien, enpresen eta sektore publikoaren elkarreraginen emaitza da.

Ekonomia adierazleak: Ekonomiaren osasun-egoera jakiteko erabiltzen diren termometroak dira:

• Barne produktu gordina (BPG).
• Kontsumo prezioen indizea.
• Jarduera-langabezia eta okupazio tasak.

Barne Produktu Gordina (BPG) Zer Da eta Ezaugarriak

Benetan ekoizten denaren kalkulua da. Herrialde batean denbora-aldi batean ekoizten diren azken ondasun eta zerbitzuen diru-balioa da.

EZAUGARRIAK:

1. Moneta bakarra erabiltzen da neurtzeko. Neurri eredu berbera erabiltzen duenez, eurotan bildu eta ondasun eta zerbitzu guztiak neur ditzake.
2. Aitortzen diren jarduerak soilik izaten ditu kontuan. Administrazio publikoari aitortzen zaizkion ondasunen eta zerbitzuen eragiketak soilik zenbatzen ditu.
3. Azken ondasunen balioak adierazten ditu, azken kontsumitzaileak saltzen dion enpresak.
4. Herrialde bateko mugen barruan ekoizten denaren balioa neurtzen du.
5. Aldi batean (urtebetean) ekoitzitakoa neurtzen du.