Ergonomia eta lanpostu informatikoaren gida praktikoa

Birpasoa: Egia eta Gezurra

1. Argiztapena eta lux-eskakizunak

Ordenagailua duen lanpostu batean gomendatutako gutxieneko argiztapena 200 luxekoa da. Gezurra. 500 luxekoa izan behar da.

2. Neguko tenperatura egokia

Neguan tenperatura egokiena 20 °C eta 24 °C artekoa izan behar da. Egia.

3. Aulkiaren beso-euskarrien ezaugarriak

Aulkiaren beso-euskarriek finkoak izan behar dute, jarrera hobea bermatzeko. Gezurra. Ezin dira beti finkoak izan; erregulagarria izan behar dute, adibidez mahaiarekin tope egin ez dezaten.

4. Oinak eta oin-euskarria

Oinek ez dute zintzilik geratu behar; beharrezkoa bada, oin-euskarria erabili behar da. Egia.

5. Lepoaren posizioa pantaila ikusteko

Lepoa beherantz makurtuta eduki behar da, pantaila eroso ikusteko. Gezurra. Lepoa zuzen egon behar da eta begirada aurrera; horrela begirada horizontalak pantailaren goiko zatia izaten du parean.

6. Teklatu mekanikoaren eta mintzezkoaren aldeak

Teklatu mekanikoa mintzezkoa baino isilagoa eta merkeagoa da. Gezurra. Teklatu mekanikoa ez da mintzezko teklatua baino isilagoa, ezta merkeagoa ere.

7. QWERTY teklatuaren jatorria

QWERTY teklatua, jatorrian, antzinako idazmakinek gakoak ez blokeatzeko diseinatu zen. Egia.

8. Saguaren heldulekua bulegoko lan-orduetarako

"Fingertip grip" motako sagua da gomendagarriena bulegoko ordu luzeetarako. Gezurra. Fingertip gripean hatz-puntek soilik ukitzen dute sagua eta eskua ez dago gainean; ez da gomendagarria ordu luzeetarako. Palm gripean ahurra saguan dago finkatuta eta euskarria eman dezake.

9. Monitorearen freskatze-maiztasuna

Monitoreak 75 Hz-tik gorako freskatze-maiztasuna izan behar du. Egia.

10. Pantailaren distira eta koloreak ikusmen-nekeari buruz

Hobe da distira handiko eta kolore hotzeko pantailak erabiltzea ikusmen-nekea murrizteko. Gezurra. Ikusmen-nekea murrizteko hobeto da distira neurritsua, tonu epelak eta kolore egonkorrak dituen pantaila bat erabiltzea, ez distira handikoa eta kolore hotzekoa.

Galdera laburrak

1. Lan-aulki on baten hiru ezaugarri nagusi

• Oinarri zabal eta gurpilduna — bost gurpilekin izan ohi da egonkortasun eta hobeto mugitzeko.
• Aulkiak gorputzaren jarrera egokitu behar du — bizkarra ondo eusten duen atzeko babesarekin eta beso-euskarri egokigarriarekin; horrek lepoko eta bizkarreko mina saihesten laguntzen du.
• Altuera erregulagarria — eserlekuaren altuera egokitu behar da, hankek eta begiradak neurrira egon daitezen; eserlekuaren ertza biribildua izan behar da, hanketako bermapuntuan.

2. Zein dira teklatu baten bloke nagusiak?

Teklatua 4 bloke nagusitan banatzen da:

1. Tekla alfanumerikoak: letrak, zenbakiak eta ikur nagusiak ditu; testuak idazteko erabiltzen dira.
2. Zenbakizko teklak: teklatuaren eskuinaldean egoten dira; zenbakiak eta eragiketa matematiko sinpleak idazteko erabiltzen dira.
3. Kurtsore eta nabigazio-teklak: gezi-teklak eta "Insert", "Delete" eta antzekoak; testuan mugitzeko eta dokumentuetan nabigatzeko erabiltzen dira.
4. Funtzio-teklak: goiko aldean (F1etik F12ra); sistema edo programa-funtzio azkarrak aktibatzeko erabiltzen dira.

3. Mintzezko eta mekaniko teklatuen arteko aldeak

• Eraikuntza: Mintzezkoak gainazal leuna eta mintz malgu bat erabiltzen dute; mekanikoek etengailu fisikoak (switch), malguki eta zurtoinak izaten dituzte.
• Abiadura eta erantzuna: Mekanikoak, oro har, azkarrago eta erantzun hobearekin kontsideratzen dira.
• Kostua eta iraunkortasuna: Normalean mekanikoak garestiagoak dira baina irauten dute gehiago; mintzezkoak merkeagoak izan daitezke baina egoera batzuetan azkarrago hondatu.
• Zarata: Mintzezkoak bakunagoak izan ohi dira, mekanikoek normalean soinu gehiago egiten dute, baina hori etengailu motaren araberakoa da.

4. Saguaren heldulekuen arteko aldeak (palm, claw, fingertip)

• Palm grip: Eskua osoa saguaren gainean pausatzen da; errazago kontrola ematen du eta mugimendu azkarragoak ahalbidetzen ditu, baina zehaztasun apur bat galtzen da.
• Claw grip: Ahurra azpian mantenduta hatzak arkatuak egoten dira; zehaztasuna hobetzen da baina ahalegin handiagoa eskatzen du.
• Fingertip grip: Eskua sagutik altxatuta dago eta hatz-puntak bakarrik erabiltzen dira; oso zehatza da baina tentsioa sortzen du eta ez da gomendagarria bulegoko ordu luzeetarako.

5. Zein ingurumen-faktore zaindu behar dira lanpostu informatikoan?

• Argiztatzea: Argiztapen eta kontraste egokia; argi artifizialaren eta naturala isladak saihesteko egokituta egon behar du.
• Tenperatura: Udan 23 °C eta 26 °C artean, neguan 20 °C eta 24 °C artean egon daiteke gomendagarria.
• Mahaia: Neurri egokiak eta antolaketa; ordena eta kableen kudeaketa beharrezkoak dira.
• Aulkia: Gurpilekin mugitzeko egokia, sorbaldaraino heltzen den atzeko euskarria eta beso-euskarri erregulagarriekin, mahai kontra jotzen ez dutenak.
• Hezetasuna: Hezetasun erlatiboa %45–65 arteko tartean izatea gomendatzen da.
• Zarata: Maila baxua izango da lan kontzentrazioa eta ongizatea hobetzeko.

Kasu praktikoa: Aner — lanorduak eta sintomak

6. Anerrek Dokumentazio Sanitarioaren arloan lan egiten du. Egunean 7 ordu inguru ematen ditu ordenagailuaren aurrean. Azkenaldian lepoko eta eskumuturretako mina nabaritzen du, baita ikusmen-nekea ere. Anerrei eskatzen diogu erakusteko zer jarrera izan ohi duen:

a) Bost akats ergonomiko eta gomendioak

Aneren jarrera erabat desegokia da; egokia izateko honako hauek izan behar ditu:

1. Sorbaldak: Erlaxatuta egon behar dira, ez trykatu edo altxatuak.
2. Lepoa: Zuzena izan behar da; begirada aurrera eta begirada horizontala pantailaren goiko zatia parean izanik.
3. Bizkarra: Jarrera tentea, atzeko babesak bizkarraren kurbatura jarraitu behar duela bermatuz.
4. Besoak: Ez daitezela airean egon; mahaiaren gainean edo beso-euskarrietan euskarria izan behar dute.
5. Oinak: Lurrean edo behar izanez gero oin-euskarrian jarrita egon behar dute.

Gomendio praktikoak (labur):

• Aulkiaren altuera eta atzeko babesa egokitu.
• Monitorea begi mailatik gora eta 50–70 cm-ra kokatu.
• Teklatua eta sagua eroso kokatu, belaunak eta ukondoak 90° inguruan egon daitezen.
• Arratsaldean edo ordutegi luzeetan eten txikiak egin eta berehala luzatu.
• Argiztapena eta distira egokitu ikusmen-nekea murrizteko.

Ohar: Testu honetan oinarrizko edukia mantendu da, zuzentze ortografiko eta sintaktikoak aplikatuz, eta atal bakoitza azpisaila egokiekin antolatuz SEO eta irakurgarritasuna hobetzeko.