Eragile Fisikoak, SGA eta Hidroterapiaren Oinarriak

Eragile Fisikoak eta Haien Sailkapena

Eragile fisikoak: Edozein energia duen elementuak dira, energia hori partzialki ala orokorrean transmititzen dutenak. Bi motatakoak izan daitezke:

• Ionizatzaileak: Ehunetan kalteak sortzen badituzte, ez dira erabiltzen.
• Ez-ionizatzaileak:
  • Zinetikoak: Energia mekanikoa igortzen dute.
  • Termikoak: Energia termikoa igortzen dute.
  • Elektrikoak: Energia elektrikoa igortzen dute.
  • Magnetikoak: Imanen bidez energia sortzen dute.
  • Konplexuak: Energia termikoa eta mekanikoa aldi berean igortzen dute.

Oinarrizko Kontzeptu Fisiologikoak

Estimulua: Gure barne-oreka (homeostasia) apurtzen duen prozesu bat da.

SGA (Egokitzapen Sindrome Orokorra): Gorputzean gertatzen diren erreakzio guztien multzoa da. Hiru fase ditu: alarma-fasea, euste-fasea eta neke-fasea.

Dosiak eta Erantzun Biologikoa

• Gutxienezko dosi eraginkorra: Estimulu bati ematen diogun erreakzio minimoari (intentsitate baxuena) deitzen zaio.
• Gehienezko dosi eraginkorra: Gorputzak onar dezakeen intentsitate gorena da.
• Maila biologikoa: Estimulu bati erantzuteko dauden erreakzio eta intentsitate guztiak dira, gutxienetik gehienera.

Termoerregulazio Mekanismoak

Gorputzak 36,5ºC-ko tenperatura mantentzeko erabiltzen dituen teknikak dira:

• Mekanismo termolitikoa: Gorputzak tenperatura jaisteko erabiltzen dituen teknikak.
• Mekanismo termogenikoa: Gorputzak tenperatura igotzeko erabiltzen dituen teknikak.

SGAren Faseak Xehetasunez

Estimulua iristen denean gorputzak egiten dituen erreakzioak dira:

1. Alarma-fasea: Gorputzak estimulu bat jaso eta erreakzionatzen hasten da.
2. Euste-fasea: Barne-oreka berreskuratzeko behar diren erreakzio guztiak aktibatzen dira.
3. Neke-fasea: Gorputzak energia asko erabili duenean eta ezin duenean erreakzionatzen jarraitu, nahiz eta estimuluak jaso. Heriotza eragin dezake.

Estimuluaren Berezko Eragileak

Estimulua hainbat faktoreren mende dago: energia kantitatea, gainazala, esposizio-denbora eta konbinaketa.

Uraren Eragile Mekanikoak eta Fisiologikoak

Hidroterapian hiru eragile mekaniko nagusi bereizten dira:

• Hidrostatikoak: Pascalen printzipioan oinarritua; zenbat eta sakonera handiagoa, orduan eta presio handiagoa.
• Hidrodinamikoak: Turbulentziaren bidezko eragina.
• Hidrozinetikoak: Txorroen eta zurruztaden bidezko eragina.

Bultzada eta Flotazioa

Arkimedesen printzipioa: Urak gure pisuak egiten duen indarra konpentsatzen du, gure itxurazko pisua murriztuz.

Eragin Fisiologikoak

• Bihotz-zirkulazioa: Odol-fluxuaren aldaketak.
• Giltzurrunak: Diuresia handitzea.
• Arnasketa: Arnasa azkarragoa eta azalekoagoa izatea.
• Hautematea: Urpean, lurrean ezinezkoak diren posizioak eta mugimenduak egin daitezke.

Uraren Eragile Termikoak: Bero Transferentzia

Beroa hiru modutan transferi daiteke:

• Kondukzioa: Gorputz hotz bat eta bero bat elkartzean gertatzen den transferentzia.
• Konbekzioa: Likido eta gasetan gertatzen da, parte beroen eta hotzen arteko mugimenduaren bidez.
• Erradiazioa: Argien edo uhinen bidez pasatzen den beroa; ezin dugu ikusi.

Hartzaile Termikoen Funtzionamendua

• Metodo termolitikoa: Tenperatura jaisteko (36,5ºC-ra bueltatzeko): izerdi-guruinak (lurrunketaren bidez), basodilatazioa eta harreman zuzena (objektu hotzak ukituz).
• Metodo termogenikoa: Tenperatura igotzeko: azaleko basokonstrikzioa, piloerekzioa (oilopolla), hotzikarak (nahigabeko uzkurdurak), tiroxina (zelulen metabolismoa) eta adrenalina deskarga.