Epika: Definizioa, Historia eta Adibide Nagusiak

Epika

Definizioa eta Jatorria

Epika kantuen bidez transmititzen zen, gertakizun eta ekintza heroiko eta bortitzak kontatzen zituena. Genero hau bi arlotan banatzen da: epopeia (kantu luzea) eta kantu epikoa (berriagoa). Herrien ohituretan eta gertakizun historikoetan oinarritzen ziren poemak eta kantuak sortzeko.

Epika hitza grekerazko epikos hitzetik dator. Epikos hitza epos hitzetik konposatua dago, eta -iko atzizkiarekin. Epos-ek sustrai indoeuroparrak ditu.

Epika poesia heroikoa da. Bertan kontatzen diren istorioek zaldun bat beti irabazten duela diote. Nahiz eta kanta guztiek eduki bera izan, herri edo hiri bakoitzak bere kontatzeko modu espezifikoa zuen. Hauek dira adibide famatuenak:

• Iliada
• Eneida
• Chanson de Roldan

Historia eta Bilakaera

Literatura epikoa antzinako Grezian genero ezagunenetako bat izan zen, garai arkaikoetatik Antzinatasun Berantiarrera arte. Bere historia luzean zehar, ahozko genero bat izatetik idatziz transmititu eta irakurketaren bidez esperimentatutako batera aldatu zen.

Literatura epiko arkaikoak bere erroak ditu ahozko poesiaren tradizio luzean. Mizenasko garaikoa da, eta lehendik zeuden abestiak hizkuntza poetiko batez konposatuta daude. Bere xedea jainkoen eta gizonen egintzak abestea zen.

Garai arkaikoko poemek narrazio-motibo eta teknika sorta antzekoa erakusten dute. Iliada eta Odisea dira epopeia heroiko horren adibiderik nabarmenenak.

Kantu Epikoa

Herri edo nazio batentzat interesgarria den gertakari aipagarri eta heroiko baten kontakizun poetikoa da. Proportzio txikiak eta arnas laburrak direla eta, kantu epikoa zatikakoa edo miniaturazkoa izan da.

Augustoren Garaia eta Erromako Testuingurua

Augustok Augusta Pretoria hiria sortu zuen (egungo Aosta), eta Danubio aldera jarraitu zuen. K.a. 23an Marcelo hil zen, Augustok izendatutako oinordekoa, eta beste oinordeko bat pentsatzen hasi behar izan zuen. Agrippa aukeratu zuen, eta K.a. 21ean Juliarekin ezkondu eta Galia izendatu zuen.

Germaniarrek, erromatarren etsaiengatik kezkatuta, Erromaren aurkako konfederazio batean elkartzea aurreikusi zuten eta galiarrak matxinatzen saiatu ziren. Ez zuten arrakasta handirik izan, izan ere, zaila izan zen kutsatu gabeko tribu germanikoak batzea, baina K.a. 20an Galian matxinada batzuk gertatu ziren, berehala Agripparen aurka altxatu zirenak. Arrakasta ikusita, Augustok Espainiaren esku utzi zuen, Kantabriarren aurkako gerra amaitu ez zenean.

Virgilio: Erromatar Epikaren Maisua (K.a. 70 - K.a. 19)

Nekazari familia baten semea, Virgilio hainbat gai intelektualetan trebatu ahal izan zen zaintzaileen babesari esker. Siron epikureoarekin ikasi zuen Napolesen, Zesarren hilketaren ondoren gerra zibila piztu zen arte. Aro gordin honen ondoren, Virgilioren poesia Augustoren printzealdirako beharrezko zerbait gisa azaleratzen da.