Entzefaloaren egitura eta funtzio motorren azalpena

Zerebeloa

Zerebeloa: Zerebeloak muskuluen mugimendua eta jarduera erregulatzen ditu. Mugimenduan parte hartzen duten sektoreei buruzko informazioa jasotzen du (garuna, muskuluak, ikusmena, entzumena eta sistema bestibularra), eta mugimendu boluntario eta automatikoetako jarrera kontrolaren eta koordinazio motorraren arduraduna da. Mugimendu boluntarioak kortexean sortzen dira, baina zerebeloak kontrolatu eta koordinatu egiten ditu. Funtzio nagusia: borondatezko mugimenduak koordinatu eta doitzen ditu, zehatzak eta orekatuak izan daitezen.

Entzefaloko enborra

Entzefaloko enborra: Enbor entzefalikoa edo garun-zurtoina hiru segmentutan banatuta dago: mesentzefaloa, protuberantzia edo zubia eta bizkarrezur-erraboila.

Mesentzefaloa

Mesentzefaloa enborraren goiko aldean dago, eta garuna eta protuberantzia konektatzen ditu. Haren gainetik eta azpitik dauden egiturak lotzen dituzten nerbio traktoak pasatzen diren lekua da. Bide motoreak beherantz doaz. Hemen sortzen dira ikusmen eta entzumen erreflexuak (argi eta zarata intentsuengatik erantzun automatikoa). Begi-muskuluak kontrolatzen ditu.

Protuberantzia (Zubia)

Protuberantzia edo zubia enborraren zatirik handiena da, eta mesentzefaloaren eta bizkarrezur-erraboilaren artean dago. Barrutik, bertan daude bide aferenteak (entzefalorantz) eta bide eferenteak (bizkarrezur-erraboilerantz eta bizkarrezur-muinerantz).

Protuberantziak garezurreko nerbioen nukleoak hartzen ditu (nerbio kranialak). Nukleo horiek aurpegiaren sentikortasunarekin eta mugikortasunarekin lotutako funtzioak betetzen dituzte, baita entzumenarekin eta orekarekin lotutakoak ere.

Bizkarrezur-erraboila

Bizkarrezur-erraboila entzefaloko enborraren beheko aldearen eta bizkarrezur-muinaren artean dago. Garrantzi handiko zentroa da, organismoaren bizitzarako ezinbestekoak diren funtzioak erregulatzen baititu (arnasketaren erreflexua, bihotz-maiztasuna eta zentro basomotorrak —presio arteriala eta odol-jarioa—).

Era berean, oso garrantzitsua da goranzko eta beheranzko bideak igarotzeko leku gisa, horietako batzuek hemen dutelako beren errelebu puntua (sinapsia), beren amaiera edo jatorria. Horregatik, bizkarrezur-muinaren eta entzefaloaren artean bulkadak igarotzeko errelebu-estazio gisa hartzen da.

Bide motoreak

Bide motoreak

Bide piramidala

Bide piramidala (motrizitate ideozinetikoa): Sorta piramidalaren edo kortikoespinalaren jatorri nagusia lobulu frontalean dauden garun-kortex motorreko zelulak dira, eta zurtoinean behera egiten du, bizkarrezur-erraboilera iritsi arte; han, piramide zuntz gehienak beste aldetik datozen beste batzuekin gurutzatzen dira. Puntu horretan, bide piramidala zenbait faszikulutan bihurtzen edo banatzen da. Bere funtzioak honako hauek dira:

• Mugimendu boluntario edo ideozinetikoaren bidea izatea.
• Muskulu urrunenak exekutatzen dituzten mugimendu zehatz eta meheak erregulatzea.

Bide estrapiramidala

Bide estrapiramidala (motrizitate holozinetikoa) (automatikoa): Bide estrapiramidala konplexutasun eta integrazio maila desberdineko hainbat zentrotan hasten da.

Estrapiramidaleko zentro nagusiak

Non daude zentro estrapiramidal nagusiak?

• Garunaren eremu premotorra.
• Kortex azpiko egiturak (ganglio basalak eta talamoa).
• Zerebeloa.
• Entzefaloko enborraren maila ezberdinak.

Sinapsia

Sinapsia: Nerbio-bulkada neurona batetik hurrengora igarotzen da sinapsi izeneko ebakuntza batean. Sinapsia neuronen arteko konexio funtzionala da, eta nerbio-bulkada transmititzen du batetik bestera. Konexio hori ez da kontaktu bidez egiten, neuronek ez dutelako elkarren arteko kontakturik, baizik eta prozesu askoz konplexuago baten bidez:

Neurona igorleak (presinaptikoak) molekula aktibo batzuk (neurotransmisoreak) isurtzen ditu espazio sinaptikoan.

Neurona hartzaileak (postsinaptikoak) errezeptoreen bidez jasotzen ditu molekula horiek.

Garapen motorra eta legeak

Lege zefalokaudala. Garapen motorraren bilakaera gorputzaren goiko aldetik behera doa. Hau da, haurrek lehenago kontrolatzen dituzte buruaren mugimenduak oinen mugimenduek baino.

Lege proximodistala. Garapen motorraren bilakaera gorputzaren ardatz zentraletik hurbileneko ataletik urrunekoetara gertatzen da. Hau da, haurrek lehenago kontrolatzen dituzte gorputzaren erdiko atalen mugimenduak urrunekoak baino; adibidez, haurrek besoen mugimendua lehenago kontrolatzen dute eskuen mugimendua baino, eta eskuen mugimendua hatzen (behatz) mugimendua baino lehenago.

Flexoreen eta hedatzaileen legea. Garapen motorraren prozesuaren bilakaeran, muskulu flexoreak eta muskulu hedatzaileak izango dituzte haurrek garatuko. Haurrek objektu bati heltzeko duten gaitasuna objektu hori askatzeko gaitasunaren aurretik garatuko dute.