Ensinar e aprender ortografía: funcións e niveis lingüísticos
Ensinar e aprender ortografía
Que é a ortografía?
«Rama da gramática normativa que establece a escritura correcta (orto) das palabras e doutros signos gráficos dunha lingua (grafía)». Consiste en:
- Ortografía ou código gráfico dunha lingua: é unha parte da lingua que fai referencia á escritura.
- Corrección: presupón a existencia dunha norma que regula o código gráfico dunha lingua; establécese sobre a base dun acordo e dunha aceptación social.
- Parte da gramática: relación entre a ortografía e os diferentes niveis da gramática (fonolóxico, morfolóxico, sintáctico, léxico e, tamén, prosódico). Non é totalmente arbitraria.
Función da ortografía
Valor social da ortografía
- Unifica as formas gráficas do escrito (por exemplo: marcas de xénero e número): asegura a súa transmisión íntegra e non ambigua.
- Conserva a identidade dunha lingua e dos seus falantes: o seu dominio permite amosar a pertenza a un grupo culturalmente valorado.
Valor lingüístico da ortografía
- Sistema de signos gráficos (código gráfico) que representa o sistema da lingua.
- Unidades lingüísticas representadas polos signos gráficos:
- Fonemas
- Sílabas
- Morfemas
- Lexemas
Nivel fonético-fonolóxico (grafofónico)
Representa as relacións entre o plano gráfico e o plano fónico da lingua (son-grafía). Non poden explicar todos os fenómenos; por exemplo:
- Os alófonos:
- (árabe, verbo: /p/)
- b: mantense a identidade gráfica entre membros da mesma familia de palabras.
- A multiplicidade de representacións gráficas (s, ss, c, ç).
- As marcas de flexión nominal ou verbal.
- Etc. Cómpre facer referencia a outros niveis necesariamente.
Nivel morfolóxico e sintáctico
Representa as relacións entre o plano gráfico e as unidades significativas do código lingüístico:
- Unidades con significación gramatical: marcas de plural, de tempo, de persoa, preposicións, etc.
- Unidades léxicas: fan referencia a elementos da realidade (substantivos, adxectivos, verbos).
A súa representación gráfica ten unha certa estabilidade, e isto fai que constitúan un punto de referencia válido na adquisición do código gráfico.