Emakumeen Lan-merkatua eta Ijitoen Egoera Euskadin

1. Emakumeen Lan-merkatua

• Espainian emakumeen enplegu-tasa Europar Batasuneko baxuenetakoa da.

• Diskriminazio mota nagusiak:

  • Horizontala: Emakumeak sektore jakinetan nagusi (zerbitzuak, arreta soziala, ehungintza, elikagaien industria) → soldata eta kualifikazio baxuak.

  • Bertikala: Zuzendaritza-karguetara iristeko aukera gutxi → emakumeen %30 bakarrik.

• Lan-ezegonkortasuna: Aldi baterako kontratu eta lanaldi partzial gehiago emakumeetan (%26 eta %67,6). Soldata: Gizonezkoena baino %30 txikiagoa.

• Langabezia: Emakumeek lan-merkatura berriro sartzeko zailtasun handiagoak → iraupen luzeko langabezia.

2. Giza Taldearen Ezaugarriak eta Profila

• Ikasketa-maila: Maila altuagoa → jarduera-tasa handiagoa, baina emakumeak oraindik karrera teknikotan gutxi.

• Egoera zibila: Ezkontzak emakumeen lan-jardueran murrizketa → ezkonduta dauden emakumeen jarduera tasa %35,3.

• Seme-alabak.

• Prestasuna eta esperientzia: Etxeko zereginak eta ordutegi malguak mugatzen dituzte aukera profesionalak.

• Adina: Gazteek eta 45 urtetik gorakoek zailtasunak dituzte.

Emakumeen profil nagusiak:

1. Kualifikazio baxuko emakumeak: Prest daude lan txikiak edo ezkutuko ekonomian egiteko; prestakuntzarako jarrera ona.

2. Luzaroan lanik gabe egon ondoren lanera itzuli nahi dutenak: Esperientzia ertaineko prestakuntza, ordutegi malguak, borondatea eta gizarte-harremanak handitu nahi dituzte.

3. Ezkutuko ekonomian lan egiten dutenak kontratu formal bila: Soldatapeko lana bilatzen dute, ekintzailetza gaitasuna izan dezakete.

3. Giza Taldearen Premia

• Orientazio- eta informazio-premiak: Lan-sektore egokia aukeratzeko eta laneratzeko iguripenak egokitzeko.

• Prestakuntza-premiak: Oinarrizkoa, zehatza edo goi-mailakoa; aurreko esperientzia kontuan hartuta.

• Laneratze-premiak: Enplegua bilatzeko teknikak eta segurtasuna praktikaldi edo esperientzia bidez.

• Premia pertsonalak: Gizarte-sarea, ordutegi-prestasuna eta behar ekonomikoak.

4. Esku Hartzeko Proposamenak (Bartzelonako SURT Zentroa)

• Autoestimua eta profil pertsonala indartzea.

• Lan-merkatua eta enplegua bilatzeko teknikak ezagutzea.

• Lan-saioak, banakoak nahiz taldekoak, gizarte-laguntza sareak zabaltzeko.

Terminoen Hiztegia

1. Antigitanismoa: Ijitoen aurkako arrazakeria, diskriminazio historikoa eta instituzionala.

2. Arrazakeria: Taldeak ezaugarri biologiko/kulturaletan oinarrituz nagusitasuna justifikatzea.

3. Arraza: Zuri-kolonio-jatorriko pertsonen pribilegio historikoak islatzen dituen posizio politikoa.

4. Zuritasuna: Zuriaren pribilegioak eta kolonialismoaren ondorioak islatzen ditu, eta “ignorantzia” eta “hauskortasun” jasaten dira.

5. Ijitismoa: Ijito kulturaren interes eta romantizazioa XIX. mendean artean eta literaturan.

6. Arraza-kapitalismoa: Kapitalismoaren egitura arrazista, klase eta arrazismo antagonismoak elikatzen.

7. Kulturarteko hezkuntza: Aniztasuna baloratzean eta kultura-komunitateen arteko ikaskuntza sustatzea.

8. Endorazismoa: Arrazializatuak beren aurkako aurreiritziak barneratzea.

9. Estereotipoak: Talde bati ezaugarri estereotipatuak egoztea, aniztasuna kontuan hartu gabe.

10. Kultura: Ez da objektu bakarra; menderatze-egitura eta balio sozialak ditu.

11. Identifikazio historiko afektiboa: Gertaera historikoekin konektatzea, emozio eta justizia helburu duena.

12. In-ikusgarritasuna: Herri edo talde baten egoera ez ikustea, egiturazko bidegabekeria ezagutzea.

13. Aurreiritzia: Aurretik egindako balio-judizioa, estigmatizatzailea.

14. Herria: Ijito Herria, Rom edo Gitano, historia eta kultura propioa duena.

15. Eskola-segregazioa: Ikasleen banaketa desberdina hezkuntza-erakundeetan, jatorri, etnia edo maila sozioekonomikoaren arabera.

Bilerak

Talde-lana eta Bilerak

Bilera: Talde batek helburu zehatzak lortzeko egiten duen bilera, komunikazio, erabaki eta arazo konponbiderako tresna.
Bilera-motak:

• Informatiboak, Formatiboak: Taldeko partaideen formakuntza (sinposio, mahai-inguru, mintegiak).
• Erabakiak hartzekoak, Sormenezkoak: Ideiak sortzeko (brainstorming); konponbiderik bilatzeko.

Eztabaidarako edo Informazioa Trukatzeko Teknikak

Helburua: Informazioa partekatu, ideiak sortu, akordioetara iritsi, arazoak konpondu.

Teknika nagusiak:

• Batzarra: Talde handia; hitzaldiak, panelak, eztabaidak; zuzendaritza-batzorde eta moderatzaile batek gidatzen du.

• Brainstorming/Ideia-zaparrada: Ideia askatasun osoz sortzea; ez kritikatzea; animatzaileak lan erregulatzailea bakarrik egiten du.

• Lagun-multzoa: Talde handia txikiagoetan; ondorioak ateratzeko.

• Txutxu-mutxua: Bikoteka eztabaidatzea, iritziak laburtzeko.

• Eztabaida: Gai konkretu baten inguruan, moderatzaile batek gidatua; arauak: eskua altxatu, denbora mugatua, gaitik ez aldentzea, objektibotasuna.

• Mahai-ingurua: Gehienez 10 pertsona; inguru informalean eztabaida; 60-90 min.

• Panela: Adituak entzule aurrean; galderei erantzutea; ikuspegi anitz.

• Philips 66: Sei pertsonako talde txikiak, sei minututan eztabaidatu eta ondorioa ateratzeko.

• Sinposioa: Adituen aurkezpenak eta azalpenak; 20 minutu gehienez; eztabaida txiki bat egin daiteke.

• Arriskuaren teknika: Simulazioetan oinarritua; beldurrak eta arrisku subjektiboak aztertzea.

• Kasuen azterketa: Egoera zehatz bat modu sistematikoan aztertzea; aurretiko azalpena, leherketa (ideien adierazpena), azterketa objektiboa, kontzeptualizazioa.

Bilerak Gidatzea

Gidatzailearen rola: Animatzaile, koordinatzaile edo moderatzaileak bilera ekoitzi, erraztu eta erregulatu behar du.
Funtzioak:

• Ekoizlea: Helburuak, metodologia eta prozedurak ezarri; gai-zerrenda aurkeztu.

• Errazlea: Parte-hartzea sustatu; denei hitz egiteko aukera eman.

• Erregulatzailea: Gatazkak kudeatu; taldearen sentimenduak interpretatu.

Bilerak gidatzeko urratsak:

1. Prestaketa: Helburuak eta gaiak zehaztu; partaideak deitu; dokumentuak eta euskarriak prestatu; hasiera puntual.

2. Garapena: Giro atsegin sortu; helburuak gogoratu; parte-hartzea sustatu; blokeoak kudeatu.

3. Bukaera: Helburuak berrikusi; adostasunak laburtu; parte-hartzea eskertu; akta egin.

Ohitura ona: Bileren akta egitea, ondorioak eta adostasunak jasotzeko.

Ikasle Ijitoen Egoera

Euskadiko ijito herriaren egoera biziraupen historikoaren eta desberdintasun estrukturalen arteko tentsioan kokatzen da. 500 urteko presentzia duen herria izan arren, antigitanismoak eta bazterkeriak oraindik ere inklusio osoa oztopatzen dute.

Demografia

• 15.000–20.000 ijito Euskadin (errolda etniko ofizialik ez).

• Bizkaia: ~9.000 (Bilbo ingurua) Araba: ~4.000 (Gasteiz) Gipuzkoa: ~4.000 (sakabanatuago).

• Populazio gaztea eta hazten ari dena, baina bizi-itxaropen txikiagoa gainerako herritarrekiko.

Antigitanismoa eta Diskriminazioa (Gako Nagusia)

Datu esanguratsuak:

• Euskal herritarren %50 deseroso ijitoekin auzo berean bizitzearekin.

• Diskriminazioa: Etxebizitza: %46; Enplegua: %42,4. Euskadin intolerantzia gehien jasaten duen kolektiboa.

Egoera Sozioekonomikoa

• Hezkuntza: %35,4k ez du ikasketarik.

  • %7,2k bakarrik bigarren hezkuntza amaituta. Pandemian eten digital handia.

• Enplegua: Langabezia %52 (orokorra %14,4).

  • Sektore tradizionalak (ibiltariko salmenta) krisian.

• Osasuna: Gaixotasun kroniko gehiago. COVID-19aren inpaktu handiagoa.

Emakume Ijitoak: Diskriminazio Anizkoitza

Generoagatik + etniagatik. Genero-antigitanismoa kontzeptua. Zaintzaile nagusiak eta aldaketa sozialerako eragile giltzarriak.

Etorkizuneko Erronkak: 2022–2026 Estrategia

Giza Eskubideetan oinarritutako paradigma aldaketa, hiru ardatzekin:

• Errespetua: Antigitanismoaren aurkako borroka.

• Sustapen soziala: Hezkuntza, lana eta osasuna.

• Errekonozimendua: Ijitoen kultura eta nortasuna balioestea.

Ideia Garrantzitsuak (Azterketarako)

• Antigitanismoa da desberdintasunaren ardatz nagusia.

• Desberdintasunak estrukturalak dira, ez indibidualak.

• Hezkuntza eta enplegua dira arrakala handienak.

• Emakume ijitoak funtsezkoak dira eraldaketan.

• Estrategia berriak ikuspegi asistenzialistatik haratago doan eztabaida bultzatzen du.

Solasaldi Interaktiboak

• Oinarrian: itxaropen altuak eta gehienezko curriculuma.

• Ezagutza kolektiboa eta parte-hartze aktiboa sustatzen dute.

• Ikaskuntza Dialogikoaren 7 printzipioetan oinarrituak.

Ezaugarriak

• Testu klasiko unibertsalak.

• Berdintasunezko elkarrizketa.

• Esanahiaren eraikuntza kolektiboa.

• Moderazioa, aditu izan beharrik gabe.

• Argudioetan eta hausnarketan oinarritutako eztabaida.

Gainditu beharreko oztopo nagusiak

Oztopo nagusia: Antigitanismoa (Arrazakeria Ideologikoa)

Antigitanismoa da oztopo estruktural nagusia.
1. Ikaskuntza eta Bizikidetza

• Itxaropen baxuak → profezia autobetea.

• Defizitaren ikuspegia: gaitasunak baino gabeziak azpimarratzen dira.

• Antolaketa segregatzailea: bazterketa areagotzen du.

Kultur Desberdintasunak

Aurreiritziak eta estereotipoak. Erreferente falta eskolan (historia, kultura, arrakasta-ereduak).

Familia–Eskola Harremana

Komunikazio zailtasunak. Parte-hartze eskasa. Konfiantza falta.

Baliabideak eta Hezkuntza-etapak

Baliabide eta arrakala digitala.
Trantsizio kritikoa (LH → DBH) → eskola-uzte arriskua.

Gako Nagusiak

• Antigitanismoa da oinarrian dagoen arazoa.
• Itxaropen baxuek porrota errepikatzen dute.
• Eskola inklusiboa behar da, ez segregatzailea.
• Familia–eskola konfiantza funtsezkoa da.
• Irtenbideak: itxaropen altuak, curriculum inklusiboa eta familien parte-hartzea.

Tertulia Dialogikoak

Ikaskuntza dialogikoan oinarritutako jarduerak.
Helburua: esanahiak elkarrekin eraikitzea, berdintasunezko elkarrizketan.
Gakoa: ijito komunitatearen eta eskolaren arteko harremana indartzea.

Ezaugarri Nagusiak

• Berdintasunezko elkarrizketa: Ekarpen guztiek balio bera.

• Kultur adimena: Kultura eta bizipenak balioan jartzen dira.

• Itxaropen altuak: Erronka intelektualak posible direla erakusten du.

Moderatzailearen rola: Txandak antolatu. Blokeoak interpretatu. Ideia nagusiak laburtu eta bideratu.

Gatazken Analisia

1. Gatazka baten behaketa egiteko erabilgarria den teknika

Gatazka baten behaketa eta ulermen egokia egiteko kasuaren azterketa da teknika erabilgarrienetako bat. Teknika honek gatazka egoera erreal bat sakonki aztertzea ahalbidetzen du, gertakarien deskribapen objektiboa eginez eta inplikatutako faktore guztiak kontuan hartuta. Behaketa sistematikoaren bidez, gatazka nola sortu den, nola garatu den eta zein ondorio izan dituen ulertu daiteke, ondoren esku-hartze egoki bat planifikatzeko.

Kasuaren azterketak aukera ematen du iritzi subjektiboak edo aurreiritziak alde batera uzteko, eta datuetan, jarreretan eta testuinguruan oinarritutako analisia egiteko. Horregatik, oso tresna egokia da bitartekaritza, gizarte-hezkuntza edo esku-hartze komunitarioko prozesuetan.

2. Gatazkak ulertzeko analizatu beharreko osagaiak

Gatazka bat behar bezala ulertzeko, ezinbestekoa da hainbat osagai aztertzea, gatazka ikuspegi integrala eta osoa izateko:

1. Pertsonak: Gatazkan parte hartzen duten pertsonak identifikatu behar dira: nor diren, zer rol duten eta zer interes, behar eta emozio dituzten. Askotan, gatazkaren atzean behar ez-asetuak, beldurrak edo frustrazioak daude, eta horiek kontuan hartu ezean ezinezkoa da konponbide egoki bat aurkitzea.

2. Arazoa edo gatazkaren edukia: Zein den gatazkaren benetako arrazoia aztertu behar da. Askotan, agerian dagoen arazoa ez da benetako gatazka-iturria, eta azaleko eztabaidaren atzean interes edo desadostasun sakonagoak egon daitezke. Horregatik, funtsezkoa da arazoa ondo definitzea.

3. Harremana eta prozesua: Pertsonen arteko harremana nola den aztertzea ezinbestekoa da: komunikazioa, konfiantza-maila, botere-desorekak edo aurreko gatazken eragina. Harreman txar batek gatazka areagotu dezake, nahiz eta arazoa txikia izan.

4. Testuingurua: Gatazka gertatzen den ingurunea ere aztertu behar da: testuinguru soziala, kulturala, instituzionala edo ekonomikoa. Ingurune horrek baldintzatzen du pertsonen jarrera, baliabideak eta gatazka kudeatzeko modua.