Emakumeen Askapen Intelektuala: Woolf, Rousseau eta Feminismoa

Emakumeen Askapen Intelektuala eta Baldintza Ekonomikoak

Virginia Woolf-ek A Room of One’s Own lanean ideia garrantzitsu bat islatzen du, honela adierazia:

<<Emakumeek Atenasko esklaboen semeek baino askatasun intelektual gutxiago izan dute. Horrexegatik azpimarratu ditut horrenbeste dirua eta gela propioa izatea.>>

Woolf-ek azpimarratzen du emakumeek historian zehar ez dutela askatasun intelektualik izan, Atenasko esklaboen semeek bezain gutxi. Horretarako, bi baldintza oinarrizko identifikatzen ditu sormen intelektuala garatzeko:

• Diru-sarrera ekonomiko independenteak izatea.
• Espazio pertsonal eta pribatu bat izatea (gela propioa).

Testuinguruan, Woolf-en lana emakume idazleen egoera historikoa aztertzen ari da. Argudiatzen du emakumeek ez dutela sormena garatzeko beharrezkoa den askatasuna izan, batez ere gizarte-presoak izan direlako: ekonomiaren menpe, familia-erantzukizunetan harrapatuta, eta sarritan hezkuntzarako aukerarik gabe.

Jean-Jacques Rousseau eta Emakumeen Hezkuntza

Jean-Jacques Rousseau-k Émile, ou de l'éducation lanean emakumeen hezkuntza gizonezkoen zerbitzura egokitzen du. Honela dio:

<<Emakumeagizonezkoari atsegin emateko eta…>>

Rousseau-k esaten du emakumeak gizonezkoak asetzeko eta beren menpe egoteko sortu direla. Emakumeen indarra haien xarmetan datza, eta helburua da gizonen desira piztea. Honenbestez, emakumeak menpeko rola betetzen du, baina, era berean, xarma hori erabiliz nolabaiteko boterea lor dezake.

Wollstonecraft-en Kritika

Mary Wollstonecraft-ek gogor kritikatzen ditu Rousseau-ren ideiak, emakumeen xarma eta obedientzia sustatzen dituztelako, baina haien gaitasun intelektuala eta autonomia baztertzen dituztelako. Rousseau-ren planteamenduak genero-desberdintasunak justifikatzen ditu, naturaren argudioetan oinarrituta, baina Wollstonecraft-ek uste du hezkuntza eta arrazoiaren bidez desberdintasun horiek gainditu daitezkeela.

"Gizonak hezi, Emakumeak domestikatu"

"Gizonak hezi, Emakumeak domestikatu" esaldiak genero-hezkuntzaren arteko desberdintasunak laburbiltzen ditu. Gizonak autonomia eta erabaki-hartzean trebatu dira, arrazionaltasuna eta bertute publikoa garatuz, bitartean emakumeak etxeko esparruan "domestikatu" dira, obedientzia, apaltasuna eta gizonezkoen mendekotasuna sustatuz.

Testuinguruan, Wollstonecraft-ek kritikatzen du hezkuntzak emakumeen askatasuna oztopatu izana. Esaldi honek gizartearen bi maila desberdinak nabarmentzen ditu: gizonek espazio publikoa kontrolatzen duten bitartean, emakumeak etxeko eremu pribatuan itxita mantentzen dira. Wollstonecraft-ek hau gainditzeko hezkuntza berdintasunaren beharra azpimarratzen du, emakumeak ere heziak izan daitezen gizaki autonomo eta arduratsuak izateko.

Betty Friedan eta The Feminine Mystique

Betty Friedan-en The Feminine Mystique (1963) bigarren olatu feminismoaren abiapuntuetako bat izan zen, eta emakumeen askapen mugimenduan eragin handia izan zuen. Liburuak "etxekoandreen arazoa" izenez ezagutzen zen fenomenoa aztertu zuen, bereziki AEBetako emakume klase ertain zurien artean. Friedan-ek salatu zuen emakume askok sentitzen zuten hutsune emozionala eta ezinegona, gizarteak amatasuna eta emazte papera emakumeen bizitzako helburu nagusitzat aurkeztearen ondorioz.

Ideia Nagusiak

1. "Bigarren mailako bizitza": Emakumeak etxeko esparruan "atxikiak" zeuden, eta lan intelektual edo sozialik gabe bizi ziren.
2. Emakumeen autodeterminazioa: Friedan-ek aldarrikatu zuen emakumeek beren potentzial osoa garatzeko eskubidea zutela, familia-eremutik haratago.
3. Gizarte-kritika: Liburuak kontsumo-gizartearen presioak eta patriarkatuak emakumeengan sortzen zuten menpekotasuna salatu zituen.

Ondorioz, The Feminine Mystique-k emakume asko inspiratu zituen emakumeen eskubideen aldeko mugimenduan parte hartzera, eta lanaren bidez autonomia ekonomikoa eta soziala bilatzera.