🔬 8. UD: Oinarrizko Teknika Instrumental eta Analisi-Metodoak

🍎 Sarrera: Oinarrizko Analisi Kimikorako Metodoak

• Elikadura zientzia: Elikagaien ezaugarriak eta haien osagai kimikoak aztertzen ditu. Elikagaiak sistema kimiko konplexuak dira, etengabeko aldaketan eta elkarrekintzan daude.
• Helburua: Elikagai bat osatzen duten osagaiak kualifikatu eta kuantifikatzeko erabiltzen dira. Metodo hauek azkarrak, malguak eta ekonomikoak dira.
• Laginak: Likidoak zein solidoak izan daitezke.
• Analisi motak:
  • Kualitatiboa: Zer elementu dauden identifikatzen du (Bai / Ez).
  • Kuantitatiboa: Elementu bakoitzaren presentzia zehazten du (Kantitatea / Zenbat).

💧 1. Hezetasuna: Uraren Zehaztapena

• Elikagaien ur kantitatea zehazten da eta pisuaren % gisa adierazten da.
• Egitura: Elikagaiaren % “X” ura da eta % “Y” aterakin lehorra (proteinak, gantzak, azukreak, etab.).
• Zergatik ezartzen du legediak gehieneko ur-edukia?
  1. 🚫 Iruzurrak saihesteko: Produktuaren pisuarekin ez jolasteko (adibidez: esnea, haragia, arrain beiratua...).
  2. 🦠 Mikroorganismoen ugalketa kontrolatzeko: Ura gutxituz bakterio, legamia eta onddoen garapena galarazten da.

⚗️ Hezetasuna zehazteko metodo ofizialak

• DEAN-STARK METODOA: Destilazioan oinarritzen den metodo fisiko zuzena da. Toluenoa edo Xilenoa erabiliz, ura eta disolbatzailea lurrundu eta kondentsatzen dira. Ura behean pilatzen da eta bolumena neurtzen da.
• KARL FISCHER METODOA: Ur kantitate oso txikiak (traza moduan) neurtzeko metodo kimiko zuzen bakarra da.
• LEHORKETA ETA LURRINKETA: Labe baten beroaren bidez (105 ºC) ura lurrunarazteko metodo fisiko zeharkakoa da.

🪨 2. Errautsak (Materia Inorganikoa)

• Definizioa: Errautsa elikagai batean dagoen materia inorganikoa (mineralak) da, lagina erre ondoren geratzen den hondarra.
• Printzipioa: Errausketa (inzinerazioa). Lagin organikoa tenperatura altuan (500-600 ºC) erretzen da labe mufla batean.

🥑 3. Gantzak eta Lipidoak

🔬 Soxhlet Metodoa

• Printzipioa: Gantzak zehazteko metodo grabimetrikoa da. Erauzketa jarraituan datza: gantzak disolbatzaile organikoetan (Hexanoa edo eterra) disolbatzen dira.
• ⚠️ Muga kritikoa: Laginak lehorra (anhidroa) izan behar du nahitaez.

🍞 4. Karbohidratoak eta Azukreak

🧪 Fehling Erreakzioa

• Printzipioa: Karbohidrato erreduktoreak detektatzeko erreakzio redox bat da. Fehling disoluzioak (urdina) azukre erreduktoreekin erreakzionatzean kobre oxido gorria sortzen du.
• Kolore aldaketa: Urdina → Gorria/laranja (Emaitza POSITIBOA).
• ⚠️ Muga kritikoa: Sakarosak ez du ahalmen erreduktorerik; hidrolisi azidoa egin behar zaio aurretik.

🥦 5. Zuntz Gordina

• Printzipioa: Beste osagai guztiak (koipeak, proteinak, azukreak) eraso kimiko indartsuen bidez suntsitzea da.
• Prozesu ofiziala: Digestio azidoa (H2SO4) eta digestio alkalinoa (NaOH) egiten dira, ondoren iragazi eta mufla-labean kiskaltzeko.

🥩 6. Proteina Gordina

🧪 Kjeldahl Metodoa

• Printzipioa: Lagineko nitrogeno totala kuantifikatzen du. Emaitza 6,25 faktorearekin biderkatzen da proteinak kalkulatzeko.
• Faseak: 1. Mineralizazioa (H2SO4), 2. Destilazioa (NaOH eta azido borikoa), 3. Balorazioa (Titulazioa).

💡 7. Espektrofotometria

• Zer da? Molekulak identifikatzeko eta kontzentrazioa neurtzeko teknika optiko instrumentala.
• Beer-Lambert Legea: Absorbentzia (A) eta kontzentrazioa (C) zuzenki proportzionalak dira.
• Atal nagusiak: Argi-iturria, Monokromadorea, Lagin-ontzia (Kubeta) eta Detektatzailea.

🛠️ 8. Beste Teknika Instrumental Batzuk

• 🧪 Bolumetria: Soluzio baten bolumena zehazteko (Bureta bidezko titulazioa).
• ⚖️ Grabimetria: Substantzia baten pisua neurtzeko balantza analitikoarekin.
• 📉 pH Neurketa: Soluzioen azidotasuna edo alkalinotasuna zehazteko (0-14 eskalan).