Eginkizun motrizen azterketa eta praktikaren baldintzak

Antolaketa: txikia eta handia

1. Antolaketa txikiko E.M. / 2. Antolaketa handiko E.M.

• 1- Ingurune aldakorra
• 2- Ingurune finkoa
• 1- Zailtasuna: eginkizunaren helburu eta araudiaren arabera
• 2- Zailtasuna: beti berdina, denbora-eremu antolaketa zehaztua dagoelako
• 1- Gauzatzean, sekuentzia finkorik ez
• 2- Erabakien lotura aldez aurretik aurrikusia
• 1- Gauzatzea, aldakorrak diren faktoreen menpe
• 2- Gauzatze sekuentziak, eremu eta denborari egokituak

Praktikaren baldintzak

• Materialaren arrazoizko erabilera hezkuntza baliabide bezala
• Egokitzapen kurrikularrak, norbanakoen arteko desberdintasunak eta garapen-mailaren arabera
• Eginkizun motrizen sekuentziatutako programazioa
• Espazioaren banaketa: ingurune hurbilaren erabilpena
• Denboraren banaketa: taldearen garapenaren arabera

3.1 Abilezia motriza

Abilezia motriza: norbanakoan jada kalitate bilakatu duen gaitasunaren adierazpen nabarmena da.

Oinarrizko abilezia motrizak

• Lokomotrizak: korrika egin, jauzi egin, oinez ibili, arrastaka joan...
• Egonkortasunezkoak: oreka mantendu
• Manipulatiboak: objektu bat hartu, jaurti, kolpatu, pasatu...

Abilezia motriz zehatzak

Kirol keinuak eta teknika.

3.2 Trebetasun motriza

Trebetasun motriza: abilezia motrizaren antzekoa baina eraginkortasuna kontuan hartzen duena.

3.3 Ekintza motriza

Ekintza motriza: praktika baldintza zehatz batzutara egokitutako abilezia motriz zehatzak. Bi baldintza garrantzitsu agertzen dira: ekintza motrizak egokitzera bultzatzen duten ingurunea, eta kideak edo aurkariak. Taktika kontzeptua ageri da.

3.4 Eginkizun motriza

Eginkizun motriza: trebetasun, abilezia edo ekintza motrizak garatzeko ikaslegoari jartzen diogun, edo berak bere buruari hobetu asmoz jartzen dion jarduera-multzoa (programazioa edo entrenamendua).

Marteniuk-en teoria

Marteniuk-en teoria: irakaskuntza-ikaskuntza prozesu guztietan agertzen diren oinarrizko hiru mekanismoak zehazten ditu: perzepzio-mekanismoa / erabakitze-mekanismoa / gauzatze-mekanismoa.

Eginkizun motrizaren azterketa

• Ekintza motorren sailkapen unibertsal, erabateko eta bakarra ez dago.
• Sailkapen bakoitzak arreta ekintza motorraren arlo batean jarri ohi du.
• Sailkapenak lan-baliabide edo tresna bezala baliagarriak dira, baina EZ helburu bezala.
• Sailkapenek eginkizuna ulertzen laguntzen digute, irakaskuntza-ikaskuntza prozesuko progresioak planifikatzen laguntzen digute.

Ekintza motorrean parte hartzen duten mekanismoak

• Ekintza motorra prozesu jarraikor eta progresiboa da.
• Ez da uniformea; gora-beherak ditu.
• Faseak ez dira erabat argiak; bata bestearen gainean teilakatzen dira.
• Eginkizun berri bakoitzarekin, berriro fase guztietatik pasa behar da; berdin du eginkizuna, adina edo partaidearen maila motorrarengan.
• Iraupena aldakorra eta erlatiboa da, eginkizunaren eta partaidearen mailaren arabera.
• Egile gehienek 3 fase aipatzen dituzte, eta izen desberdinak ematen dizkiete.

Faseak

Ezagutzezkoa

• Helburua garbi ulertu: lortu nahi den helburuaren ideia argia izan.
• Eginkizunaren eskakizunak identifikatu.
• Gero ia ikus ez diren ezaugarriei arreta jarri: arreta maximoa.
• Abilezia ikusmen bidez kontrolatu.
• Mugimenduan jariokortasun eta zehaztasun eskasa duten ataletan arreta jarri.
• Gihar tentsio altua duten ataletan arreta jarri.
• Mugimenduen zabaltasun eskasa duten ataletan arreta jarri.
• Energia gasto handia izaten da.
• Akats ugari eta anitzak egiten dira.

Asoziatiboa

• Fintasun handiagoa.
• Mugimenduaren jariokortasuna eta koordinazioa hobetzen dira.
• Norbait bere akatsak atzemateko gai da.
• Mugimendu kinestesikoaren (mugimenduen pertzepzioa) kontrol handiagoa, ez hain bisuala.
• Energia gastua gutxitu; sinesmenak (sinesmenak edo hasierako zalantzak) desagertu daitezke.
• Arreta selektiboagoa; arreta maximoaren beharra desagertzen da.
• Ohitura txarrak desagertzen dira.
• Ikasketa prozesuan lautadak ager daitezke.
• Egoera aldakorrei erantzuteko erantzun aukera anitzak sortzen dira.
• Errepikapen mekanikorik ez.

Autonomoa

• Abiadura eta eraginkortasuna handitzen dira.
• Jariokortasun eta koordinazio handia.
• Ahaleraren ekonomia (ahaleginaren ekonomia).
• Kontrol kinestesikoa.
• Automatizazioa.
• Egoera aldakorretan ere, akatsak gutxitu edo desagertu egiten dira.
• Aurrerapen pertzeptiboa.
• Fase hau ez da inoiz bukatzen.

Eginkizun motrizen zailtasunak

• Zailtasun maila desberdinekin lan egin: errazetik zailera.
• Abilezia desberdinen arteko antzekotasun eta desberdintasunak jabetu (adibidez, gurpil irristaketa eta iraupen-eskuko irristaketa) eta haien arteko harremanak ikusi.
• Praktikako zein arlotan arreta berezia jarri behar den ezagutu eta erabakitzeko baldintzak zehaztu.

Eginkizun motrizen kontrolaren laburpena

1. Zentzumen-feedback-aren bidez mugimenduaren kontrol kontzientea.
2. Jasotzen den feedback-a zenbat eta handiagoa, eta zenbat eta bide desberdin gehiagoren bidez jasoa, orduan eta ikasketa prozesu hobea.
3. Feedback kinestesikoaren bidez kontrol erdi automatikoa lortzen da.
4. Pertzepzio aurreratuaren gaitasunaren garapena, une egokian erantzun jarraikorrak emateko beharrezkoa.
5. Programa motorrak sortzea.