Egia, ezagutza eta Jainkoaren justifikazioa: Platon eta San Agustín

Egia: definizioa eta iturriak

Egia bilatzeak galdetzen du zer den benetakoa, nola lor dezakegun eta nola den egia eta errealitatearen arteko harremana. Filosofian egia bilatzea funtsezkoa da, izan ere gizakiak mundua eta bere zentzua ulertzeko modu nagusietako bat da. Egia zerbait absolutoa izan daitekeela uste da, aldakorra ez dena; hala ere, askotan pertsona bakoitzak iritzia ematen du eta horrek eztabaidagaiak sortzen ditu. Galdera nagusia da: ba al da posible mundua eta benetako gauzak benetan ulertzea soilik gure arrazoiaren bidez, edo beti behar dugu norbaitek —Jainkoak edo printzipio batek— argitzen laguntzea?

Platonen ikuspegia

Platonen arabera, egia ez dago mundu sentikorrean: gauzak aldatzen dira, desagertu egiten dira eta engainatu egin dezakete. Egia mundu intelektualean dago, Ideien munduan, non Kontzeptu unibertsalak —hala nola Justizia, Edertasuna eta Ona— dauden. Platonen ustez, ezagutzea ez da gauzak ikustea bakarrik, baizik eta arimak jai aurretik ikusi zituen Ideiak gogoratzea; arrazoiak laguntzen du gogoratzea eta bereiztea. Ideien Ona da goreneko egia eta beste guztiei zentzua ematen dien printzipioa; mundu sentikorra, aldiz, iritzien iturri besterik ez da.

Kobazulo mitoaren irakaskuntza

Kobazulo mitoak azaltzen du nola igaro daitekeen ignorantziatik egiazkoaren kontzientziara: itxuratik kontzientziarako igarotzea, sentsazioen mundutik Ideien mundura igota.

San Agustínen ikuspegia

San Agustín, aldiz, uste du egia ariman dagoela, baina ez dugula guk sortzen; Jainkoaren argitasunetik dator. Egia betikoa da, aldakorra ez dena, eta jatorri divinoa du; hori ikus daiteke, adibidez, matematika edo moralaren printzipuetan. Arimak Jainkoaren argitasuna behar du ulertzeko, eta egia osoa Jainkoan dago. Berarentzat, egia ezagutzea Jainkoarengana hurbiltzea da, eta egia bera Jainkoa dela defendatzen du.

Ondorio nagusiak

Ondorioz, Platonek egia arrazoiaren bitartez eta Ideien mundu bat kontsultatuz azaltzen du; Agustínek, berriz, egia barneko argitasunarekin eta Jainkoaren bitartez ulertzen da. Bi ikuspegi hauek erakusten dute egia mundu materialaren gainetik dagoela eta giza arrazoimenak bakarrik ez duela guztia ulertzeko gaitasunik.

Ezagutza: nola lortu eta zer den

Ezagutza galdetzen du nola ezagutzen ditugun gauzak, nolako ziurtasun lor ditzakegun eta nola dagoen egiazkoaren eta gure ideien arteko harremana. Ezagutza funtsezkoa da gizakiak duen informazioa eta egia nola ulertzen duen argitzeko. Ezagutzeak ez du zertan soilik arrazoi logikoan oinarritu; batzuetan espiritua edo sinesmena ere sartzen dira. Galdera da: nola lor dezakegu benetako ezagutza —gure arrazoiaren bidez, Jainkoaren argitasunaren bitartez, edo biak batera?

Platonen kontzeptua: ezagutzea = gogoratzea

Platonen arabera, ezagutzea = gogoratzea da. Arimak Ideiak ikusi zituen jai aurretik, baina gorputzean sartzean ahazten ditu. Ezagutza benetakoa da unibertsala eta ezin da desberdintasunik gabe ulertu; arrazoiak laguntzen du mundu sentikorretik bereizteko eta Ideiak gogoratzeko. Mitoaren arabera, arimak aurretik Ideiak ikusi zituen, eta bizitza honetan horiek gogoratzea da ezagutza.

San Agustínen kontzeptua: argitasun jendetsua

Agustínen ustez ezagutza ez da soilik gogoratzea, baizik eta Jainkoak arima argitzen duenez gertatzen den zerbait. Gizakia ezin da egiazko egia bakarrik bere indarrez lortu; Jainkoa argitasun bezala funtzionatzen du, eta ezagutza benetakoa da egia betikotik datorrelako. Arimak Jainkoaren argia jasotzen du eta horrek arrazoimena gidatzen du. Beraz, ezagutzea Jainkoak arimari argitzen dionean gertatzen da, eta horrela gizakiak egia eta printzipio etikoak ulertzen ditu.

Laburpena

Ondorioz, Platonen ustez ezagutza arrazoiaren eta gogoratzearen bidez azaltzen da; Agustínek, berriz, ezagutza Jainkoaren argitasun espirituarekin lotzen du. Bi ikuspegiak adierazten dute ezagutza mundu materialaren gainetik dagoela, baina bata arrazoian oinarritzen da eta bestea sinesmen eta argitasun divinotik datorrena.

Jainkoaren justifikazioa eta bere papera

Jainkoaren justifikazioa aztertzen du zergatik dagoen Jainkoa, nola justifika daitekeen eta nola bete dezakeen egia, ordena eta moralaren papera. Galdera hau historikoki funtsezkoa izan da filosofiaren eta teologiaren arteko lotura ulertzeko. Nola justifika daiteke Jainkoa? Galdera horrek gure gizartean eta gizakiaren pentsamenduan beti presentzia izan du. Ba al da posible munduaren eta egiazkoaren jatorria ulertzea soilik arrazoiaren bidez, edo fedea ere behar dugu ulertzeko?

Platonen ikuspegia: Jainkoa printzipio bezala

Platonen arabera, Jainkoa ez da pertsona bat, baizik eta Ona izateko Ideia bat. Ideia honek egia sortzen du, unibertsoari ordena ematen dio eta betikoa, perfektua eta aldakorra ez dena da. Justifikazioa arrazoizko printzipio batean oinarritzen da; Jainkoa ez da sortzaile pertsonala (ez du mundua sortzen modu teista batean), baina egia eta ordena bermatzen ditu. Platonen Jainkoa da egia eta ordenaren oinarria, baina ez da pertsona bezala gure bizitzak zuzendu eta gure ekintzak zuzenean eragiten dituen entitatea.

San Agustínen ikuspegia: Jainkoa pertsona eta sortzaile

San Agustínen ustez, Jainkoa pertsona eta sortzailea da; mundua ezaren bidez sortu du, eta egia betikoaren oinarria da. Jainkoa arima argitzen du eta gizakiaren izateko eta ekiteko gaitasunarekin lotzen da. Gaizkia ez dator Jainkotik, baizik eta askatasunaren erabilera okerraren ondorioz agertzen da. Beraz, Jainkoa da egia, ongia eta argitasunaren iturria, eta gizakiaren morala eta ordena oinarritzen dituen indarra.

Ondorio komunak

Ondorioz, Platonen Jainkoa justifikazio arrazoizko printzipio bat da egia eta ordena bermatzeko; Agustínen Jainkoa, berriz, sortzaile pertsonala eta argitasunaren iturria da. Bi ikuspegi hauek azken oinarri bat bilatzen dute: bata filosofia grekoaren bidez eta bestea fede kristauaren bitartez. Biak azaltzen dute nola ulertu dezakeen gizakiak mundua eta bere zentzua.

Konparaketa laburra

• Platon: Ideien mundua, arrazioa eta unibertsalitatea nagusi.
• San Agustín: Jainkoaren argitasuna, fedea eta barneko argitasuna garrantzitsuak.