EAEko Nekazaritza Paisaiak eta Espainiako Industria Sektoreak

Euskal Autonomia Erkidegoko Nekazaritza Paisaiak

IRUZKINA:

Aurkezten den mapan Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) nekazaritza paisaiak adierazten dira. Nekazaritza paisaiak nekazaritza espazioaren itxura dira, faktore fisikoen eta giza faktoreen arteko konbinazioaren emaitza. EAEko lurraldean, faktore horien ondorioz, honako nekazaritza paisaia hauek bereizten dira:

1. Nekazaritza, Abeltzaintza eta Basogintza EAEko Isurialde Atlantikoan

Bizkaiko Golkoko isurialdearen eta isurialde mediterraneoaren banalerroko iparraldeko lurrak hartzen ditu. Erliebe malkartsua du eta klima ozeanikoa dago, prezipitazio ugariak eta lurzoruaren kalitate kaskarra ditu.

a) Nekazaritza Egitura

• Biztanle gutxi daude, baserrietan sakabanatuta, Enkarterrietan izan ezik.
• Nekazaritza-ustiategia baserri inguruan antolatuta dago: familiaren etxebizitza; ortu txiki bat etxearen ondoan; eta ustiagailurrak. Lur zatiak hesiekin edo alanbrez ixten dira.
• Teknikei dagokienez, zailtasun handiak egoten dira mekanizatzeko.

b) Landa Inguruko Jarduerak

• Nekazaritza jarduera haranen barrualdean pilatzen da, eta gaur egun lan hauek ekoizten dira: bazka (artoa), fruta-arbolak (sagarrondoak) eta barazkigintza.
• Larre ugariak abeltzaintzarako aprobetxatzen dira. Behi-azienda nagusi da, erregimen intentsiboan, eta esnetarako edo haragitarako erabiltzen dira.
• Baso ustiaketa konifero exotikoetan oinarrituta dago (adibidez, insigne pinua).

2. Nekazaritza, Abeltzaintza eta Basogintza EAEko Isurialde Mediterraneoan

Lur hauek hartzen ditu barne: isurialde atlantiko eta mediterraneoaren banalerroko hegoaldeko lurrak. Inguru fisikoan, laborantza egiteko errazagoak diren erliebe-eremuak daude. Lurzoruak egokiagoak dira laborantzarako.

a) Nekazaritza Egitura

• Landa inguruko biztanleria ugariagoa da; biztanleria gehiena pilatuta dago (Arabako Errioxan).
• Ustiategiak, Arabako Errioxan izan ezik, oraindik txikiak dira.
• Teknikak ere nabarmen modernizatu dira, eta produkzio sistema laborantza espezializatzera bideratuta dago.

b) Landa Inguruko Jarduerak

Landa inguruak batez ere nekazaritzarako eta basogintzarako erabiltzen dira:

• Nekazaritza, lehorreko lurretan, zerealak eta mahastiak dira nagusi. Zerealak Arabako Lautadako eskualdeetan hedatzen dira. Mahastiak Arabako Errioxan dira nagusi. Ia laborantza bakarra da gaur egun, eta izugarri zabaldu da. Errioxako Jatorrizko Izendapenaren barruan sartu denez, ardo horien goranzko prezioen etekina jaso du. Ureztaketan oinarritutako nekazaritza Ebroren eta bere ibaiadarren lautadan egiten da, eta barruko haranetan ere. Produktu nagusiak: arroza, azukrea, patatak…
• Baso ustiaketa gehiena Arabako mendilerroetan egiten da.

3. Espainiako Industria Sektore Nagusiak

Beherakadaren arrazoiak produktu berriak ekoizten dituzten herrialdeen lehia dira, deslokalizazio arriskutsua dute. Horregatik, balio erantsia sortuko dute.

Industria Sektore Helduak

1. Metalurgia: Siderurgiak bi azpisektore ditu: siderurgia integrala (Asturias) eta siderurgia ez-integrala (Euskadi, Kantabria, Nafarroa eta Katalunia). Metal ez-burdinazkoen industria (Avilésen eta kobrea Huelvan).
2. Ontzigintza: Galizian, Hego Atlantikoan, Hego Mediterraneoan eta Las Palmas Kanaria Handikoan.
3. Ehungintza eta Jantzigintza: Katalunian, Valentziako Erkidegoan eta Galizian.
4. Oinetakogintza, Altzarigintza eta Jostailugintza: Valentziako Erkidegoan gehienbat.

Industria Sektore Dinamikoak

Industria adar dinamikoek ezaugarri hauek dituzte: produktibitate handia, kanpo eta barne eskari handia, eta atzerriko kapitalen eta multinazionalen garrantzi handia.

1. Garraio Materialak
   • Automobilgintza (Palentzia, Valentzia, Valladolid eta Zaragoza).
   • Tren Materialak (Madril, Katalunia eta Euskadi).
2. Sektore Kimikoa: Bi azpisektore hartzen ditu: Petrokimika (Puertollano, Cartagena, Algeciras, Huelva eta Santa Cruz Tenerifekoa) eta Eraldatze Kimika (Katalunia, Madril, Valentziako Erkidegoa eta Euskadi).
3. Elikagaien, Edarien eta Tabakoaren Sektoreak: Katalunia, Andaluzia eta Valentziako Erkidegoa.
4. Beste Sektore Dinamiko Batzuk: Material eta Ekipamendu Elektrikoak (Katalunia, Euskadi, Aragoi, Kantabria eta Nafarroa), Makina eta Ekipamendu Mekanikoak (Katalunia, Euskadi eta Madril) eta Eraikuntzarako Materiala (Castelló).

Goi-teknologiako Industria Sektoreak

Hirugarren Industria Iraultzak bultzatutako industria adarrak dira. Goi mailako teknologia intentsitatea, produktu-bereizketa nabarmena, eskari handia eta prestakuntza handiko eskulana dute. Inbertsio oso handiak behar dituztenez, nazioarteko partzuergo handi gutxi batzuk dira nagusi horrelako sektoreetan.

Espainian, Europako beste herrialde batzuetan baino gutxiago eta geroago ezarri dira, zenbait arrazoi direla eta: ikerketan eta teknologian duen kanpo menpekotasuna, oso lehiakorrak ez diren ETEak nagusi izatea, eskulana hezkuntza-sistema enpresen eskakizunetara nahikoa egokituta ez egotea eta kanpo lehiakortasuna.

1. Produktu Farmazeutikoak: Goi-mailako teknologiako produkzioan eta esportazioan nagusi dira. Katalunian eta Madrilen daude.
2. Sektore Aeronautikoak eta Aeroespazialak: Hegazkinak, erreaktoreak, eta ekipamendu eta material aeronautiko osoak. Nazioarteko proiektu garrantzitsuetan hartzen dute parte. Sektore horretako industria ia guztia Madrilen, Andaluzian eta Euskadin dago.
3. Elektronika eta IKTak: Bi adar nagusi dituzte. Telekomunikazio-ekipoen, ordenagailuen eta periferikoen produkzioan beherakada handia dago, deslokalizazioa eta enpresa tamaina txikia direla eta. Eta kontsumo elektronika ere atzeraldian dago, kanpo lehiaren eta krisi ekonomikoaren ondorioz (Bartzelonan, Gipuzkoan, Coruñan).
4. Bioteknologia: Hazten ari den sektorea da, eta enpresa txikiak ditu Madrilen, Katalunian eta Euskadin.

4. Industria Kokapena Espainian

Eragiten dioten faktoreak: Hirugarren Industria Iraultzak eta ekonomiaren globalizazioak aldatu egin dute industria kokapenari eragiten dioten faktoreen garrantzia.

• Garrantzia galdu dute energia iturrietatik, kontsumo merkatuetatik eta lehengaietatik hurbil egoteak.
• Garrantzia hartu dute garraio eta komunikazio sistema onak eskura izateak, kapitalak eta industria politikak.
• Lehentasuna ematen zaie industria lehiakortasuna ematen dioten hiru kokapen faktore hauei: teknologia, berrikuntza eta informazioa eskura izatea, eta lurraldeak lehiarako abantailak ematen dizkie bertan instalatuta dauden enpresei.

Gaur Egungo Kokapen Joerak

1. Areagotu egin da industria hedapena edo industriaren zati bat espazio periferikoetara deslokalizatzea. Deskontzentrazioak edo deslokalizazioak sektore helduei eragin diete gehien. Lehiatzeko, sektoreek prezio baxuak eskaini behar izaten dituzte; hori dela eta, espazio periferikoetara lekualdatu ohi dira, prezioak murriztu baititzakete haietan.
2. Aldi berean, espazio nagusietan eutsi egiten zaio industria kontzentrazioari, espazio horiek erakargarritasun handia baitute. Espazio nagusietan teknologia berrien sektoreak instalatu dira. Enpresen egoitza sozialak eta kudeaketa egoitzak ere jarri dira espazio nagusietan. Espazio horiek herrialde aurreratuenak, eskualde dinamikoenak eta gune nagusiak dira.