Dominio Gramatical y Léxico del Gallego: Repaso de Morfología y Literatura

Repaso Integral de Gramática y Literatura Gallega

✅ Adjetivos (Explicativos vs. Especificativos)

Ejemplo: "Sorprendeunos a escura noite no monte."

• escura → Adjetivo especificativo (distingue unha noite concreta, non describe calquera).

✅ Partículas Comparativas

1. Parece tan alto como min.
2. Gústame máis ir a Cuntis ca / que Ames.
3. Son menos ordenado do que / do que ti / do que cres.
4. As peras están máis maduras ca / que os amorodos.

✅ Determinantes

1. Todas aquelas carteiras tan grandes son túas.

• Todas → Indefinido
• Aquelas → Demostrativo

2. Que deu primeiro unha carreira?

• Que → Interrogativo
• Unha → Artigo indefinido

3. Cantos alumnos viaxaron a Londres onte?

• Cantos → Interrogativo

4. Bastantes, cuxas camisas son azuis, están cansas.

• Bastantes → Indefinido
• Cuxas → Determinante posesivo (substitúe a un relativo posesivo)

✅ Ortografía: B ou V

• ✅ Garbanzo
• Obvio → ✅
• ✅ Trevo
• Gavia → ✅
• Beneplácito → ✅

✅ Ortografía: Con H ou sen H

• Oh
• ✅ exhausto
• ✅ Hinchar
• ✅ Exuberante
• ✅ Ola

✅ Signos de Puntuación Faltantes

1. ía aprobar matemáticas, pero...

   ✅ Corrección: ¡Iá aprobar matemáticas!, pero...

2. Ana, no te preocupes por eso. Pensa nas horas, días e semanas que aínda che quedan para rematar o teu traballo.

   ✅ Xa está ben puntuada.

✅ Expresións Idiomáticas

• Subirse ás estrelas → Soñar, ter aspiracións moi altas, ser moi idealista.
• Ladrar á lúa → Protestar sen que ninguén te escoite ou sen que sirva para nada.

✅ Superlativos Cultos

• Agradable → agradabilísimo
• Libre → libérrimo

✅ Clasificación do Sustantivo

• Cardume → Sustantivo colectivo (grupo de peixes)

✅ Tipo de Palabra: "envelecer"

• Envelecer → Verbo (infinitivo)

Análise das Cantigas Medievais

As cantigas de amor teñen un eu lírico masculino que expresa o seu amor por unha dama idealizada e inalcanzable. Este tipo de poesía é de estilo culto, ambientada en espazos refinados como cortes e palacios. O amor é sempre non correspondido, e o home sofre pola indiferencia da muller, seguindo o modelo do amor cortés provenzal.

As cantigas de amigo, en cambio, presentan unha voz feminina que fala dos seus sentimentos cara ao namorado: pode estar contenta porque o ve, triste porque non volve ou nerviosa porque tarda. A natureza galega (fontes, praias, montes…) é o escenario máis habitual. Estas cantigas usan recursos como o paralelismo e o leixaprén, e están máis ligadas á tradición popular.

As cantigas de escarnio e maldizer A súa orixe está nas tradicións populares galegas e na cultura oral, especialmente nas festas e celebracións onde se ridiculizaban publicamente erros, vicios ou defectos, como forma de control social ou simple burla.

As Cantigas de Santa María, escritas por Afonso X, pertencen á lírica relixiosa. Están compostas en galego-portugués e teñen como tema principal os milagres e as loanzas á Virxe María.

✅ Autor e Período de "Cantares Gallegos"

• ¿Quen escribiu Cantares Gallegos?
  • Rosalía de Castro
• ¿A que período literario pertence?
  • Rexurdimento (século XIX)

✅ Liñas Temáticas de "Follas Novas"

• Tristeza, dor, emigración, denuncia social, inxustiza, morte, papel da muller, soidade, pesimismo...

✅ Séculos Escuros (Séculos XVI e XVII)

• Por que se chaman así?
  • Práctica desaparición da literatura en galego
  • Galego marginalizado fronte ao castelán
  • Só se mantén na oralidade (coplas, romances, etc.)
  • A cultura oficial e literaria faise en castelán

✅ Sociolingüística Básica

¿Que é unha lingua minoritaria?

Lingua falada por unha minoría da poboación dun país, con menos peso político, social ou económico.

✅ ¿Que é o bilingüismo?

• Convivencia de dúas linguas nun mesmo territorio ou persoa, ambas entendidas e faladas.
• ✅ ¿Como se formou a contracción "desoutros"?

• De + Eses + outros = desoutros
• ✅ Forma verbal — Repaso Rápido:

• Ir (presente) → vou, vas, vai, imos, ides, van
• Saber (pretérito perfecto) → souben, soubeches, soubo, soubemos, soubestes, souberon
• Dicir (pospretérito) → diría, dirías...
• Estar / Partir (copretérito) → estaba / partía...
• ✅ Colocación de palabras que o precisen:

• Termite
• Muíño
• Fieis