A Era do Imperialismo e Colonialismo: Expansión Global e Conflitos

O Imperialismo

O Imperialismo é un fenómeno que se desenvolveu a mediados do século XIX. Trátase do dominio que as potencias exercen sobre os países menos desenvolvidos. Responde aos intereses do capitalismo monopolista. O Estado interviña na conquista de mercados e de territorios, existindo unha explotación do capital.

O Colonialismo

O Colonialismo apareceu a comezos do século XIX. É a posesión directa de terras conquistadas polas potencias industriais, nas que exercen un poder total. O colonialismo é o instrumento utilizado polo imperialismo para exercer dominio sobre amplos territorios.

Existen tres etapas diferenciadas:

• Formación (1870-1914)
• A Crise (1914-1945), provocada polas guerras mundiais
• A Descolonización (1946 en diante)

A expansión colonial foi tan intensa que en 1914 os territorios sometidos ao colonialismo supoñían o 90% de África, o 56% de Asia e o 99% de Oceanía.

Factores da Expansión Imperialista

Razóns Económicas

A Segunda Revolución Industrial (1870) provocou o crecemento de empresas e unha enorme produción. Os mercados víronse saturados, víronse na obriga de buscar mercados noutras terras. Por outra banda, a industria precisaban materias primas. A superprodución supuxo a baixada de prezos, obrigando aos países europeos a conquistar novos mercados.

Presión Demográfica

Produciuse a explosión demográfica branca, polo descenso da mortalidade e o mantemento dunha alta taxa de natalidade grazas aos avances na medicina e hixiene. Europa pasou de 187 a 300 millóns de habitantes en 70 anos.

Factores Políticos

Existían razóns estratéxicas. A creación dunha rede de escolas foi unha preocupación británica (Nota do profesor: Este punto refírese a unha estratexia de influencia cultural e administrativa, ademais das bases militares e comerciais habituais).

Outras Causas

A paixón exploradora produciu importantes descubrimentos en África.

A Carreira Imperialista

A expansión imperialista acadou o seu máximo en 1870, aumentando os países que participaban na procura de novos territorios. Ás potencias xa establecidas como Francia e Gran Bretaña sumáronse Rusia, Alemaña, Italia, Bélxica, España, Portugal, Xapón e EE.UU.

As Ondadas Colonizadoras

Primeira Ondada Colonizadora (1870-1885)

Comeza coa aparición de Alemaña e Italia e rematou en 1885 co Congreso de Berlín. As grandes potencias protagonistas foron Francia e Gran Bretaña. En África, as potencias europeas limitáronse ao asentamento costeiro en zonas estratéxicas. Pero pronto as primeiras friccións entre metrópoles fixeron necesario a creación de regras no reparto colonial, na Conferencia de Berlín (novembro de 1884 - febreiro de 1885), convocada por Bismarck, Francia e Alemaña.

Segunda Ondada Colonizadora

Tivo lugar a partir do Congreso de Berlín. A entrada doutras potencias, como Italia e Alemaña, fixo precisos acordos e un novo reparto colonial. En África, franceses, ingleses, italianos, alemáns e outros comezaron a reforzar a súa presenza en zonas do continente, intentando controlar o río Níxer para chegar ao Lago Chad.

Dominio e Colonización sobre Asia e Illas do Pacífico

Asia

En Asia, a presenza británica era minoritaria. Había zonas nas que se podían producir friccións a causa da presenza de rusos e franceses.

Asia Central

A ameaza viña pola expansión do Imperio Ruso. A desconfianza mutua entre Rusia e Inglaterra topou co protocolo que asinaron en 1885, delimitando as fronteiras de Afganistán como estado neutral, servindo como tapón entre o avance inglés e ruso.

Expansión Británica en Asia

Inglaterra conseguiu reforzar a fronteira occidental da India, e en 1885-1886 ocupou Birmania Superior, obtendo unha vía por terra cara ao mercado chinés.

Expansión Francesa no Sueste Asiático

Mentres, a Francia interesáballe o Sueste Asiático pola protección do comercio libre e os intereses económicos para entrar no mercado chinés. Entre Indochina (dominada por Francia) e Birmania (para Inglaterra) só quedaban independentes Laos e Siam.

A Carreira por China

Entre 1880 e 1890, todas as potencias preparábanse para o asalto cara a China, incluídos Xapón e EE.UU.