Dirua, Bankuak eta Aurrekontuak

Dirua eta Bankuak

Dirua:

• Truke, ordainketa eta kobrantzarako tresna.
• Funtzioak: truke bitartekoa, balio-neurri eta balio-gordailua.
• Kontuak:
  • Korrontea: eguneroko eragiketak.
  • Aurrezki-kontua: dirua gorde eta interesak.

Pentsio Publikoa

• Gizarte Segurantzan kotizatutako urteetan oinarritua (gutxienez 15 urte).
• Pentsio pribatua: Pentsio-plana, hilero aurreztu eta gero kapital edo errenta moduan kobratu.

Aurrekontua

• Aurrekontua: Eperako diru-sarrera eta gastuen plana.
• Gakoak: Gastuak idatzi, lehentasunak jarri eta aurrezki-helburua markatu.

Txartelak

Zer dira? Finantza-erakunde edo saltoki batek emandako plastikozko euskarriak. Ordainketak egiteko eta dirua ateratzeko balio dute.

Txartel motak:

• Bankuko txartelak:
  • Zordunketa: Ordainketa kontu korrontean dagoen diruarekin egiten da.
  • Kreditu-txartelak: Bankuak emandako diru-muga batekin. Unean ez da dirua behar. Erabilitakoa gero itzuli behar da (interesekin).
• Bankukoak ez diren txartelak: Txartela jaulkitzen duen saltokian bakarrik erabil daitezke.

Ordainketa moduak (Kredituan)

• Berehala: Kontutik zuzenean.
• Geroratua: Kuota malguak, kuota partzialak, komisioak eta interesak.

Txapon-txartelak (Prepago)

• Aurrez kargatutako diruarekin. Ordainketak egiteko edo dirua ateratzeko.

Txartel birtualak

• Txapon-txartelen aldaera. Internet bidez erosketak egiteko.

Aurrekontuak

Zer da? Finantza plan pertsonalizatua. Diru-sarrerak eta gastuak kontrolatzeko.

Osatzeko pausuak:

• Gastuak eta diru-sarrerak identifikatu.
• Gastuaren lehentasunak ezarri.
• Aurreztu eta inbertitu.

Gastu motak

• Nahitaezkoak: Hileroko kuota finkoa (alokairua, hipoteka…).
• Beharrezko aldakorrak: Hilerokoak baina prezio aldakorrekin (janaria…).
• Beharrezkoak ez direnak: Murriztu daitezkeenak (opariak, aisialdia…).

Erretiroa eta Pentsio-Planak

Zer da pentsioa? Gizarte Segurantzan kotizatutakoaren arabera jasotzen den diru-sarrera.

Zertarako behar da? Lanik gabe, aisialdia handitzen da, baina gastuak mantentzen dira. Gastu nagusiak: bizilekua, osasuna, aisialdia.

Pentsio publikoaren ezaugarriak

• Nomina-oinarrian oinarritua.
• Gutxienez 15 urte kotizatu behar dira.
• Azken 15 urteetako batez bestekoa kontuan hartzen da.

Pentsioko Iturri Osagarriak

Zer dira? Pentsio publikoa osatzeko erabiltzen diren diru-iturriak.

Zertarako balio dute? Erretiroko gastuak estaltzeko pentsio publikoa nahikoa ez denean.

Nola lortu?

• Normalean pentsio-plan pribatuen bidez. Aurrezki-planak dira, ekarpen malguekin.

Pentsio motak

• Pentsio publikoa: Nomina-ehunekoa. Gutxieneko kotizazioa: 15 urte.
• Pentsio pribatua: Bankuko kontu batean oinarritua. Hileroko ekarpenak. Interesak sortzen ditu.

Dirua ateratzeko moduak: Bat-batean guztia. Hilabeteko kantitate finkoa.