Dilema Etikoak eta Gatazka Moralak: Alde eta Kontrakoak

Dilema Etiko Nagusiak

1. Eskuzabaltasuna eta Berekoikeria

Alde:

• Zerbitzu bat legezkoa bada eta eskaintzen bada, erabiltzeko eskubidea dugu.
• Langileak borondatez ari dira lanean; ez da derrigorrezkoa.
• Teknologia aurrerapenek erosotasuna bilatzen dute, eta horretarako sortu dira.
• Ekonomia zirkulatzen laguntzen du, enplegua sortuz.

Kontra:

• Langile horien eskubideak eta baldintzak prekarizatuak dira.
• Gure erosotasunak ezin du besteen duintasuna zapaldu.
• Eskaera horiek egiten ditugunean, sistema bidegabea indartzen dugu.
• Enpatiarik gabeko jarrera da, eta eskuzabaltasunaren aurkakoa.

2. Diskriminazioa eta Tolerantzia

Alde:

• Gizarteratzeko eta lagunak egiteko aukera ematen dio.
• Taldeko arauak onartzea egokitzeko modu bat da.
• Egindakoa ez da oso larria ekonomikoki.
• Norbere burua defendatzea batzuetan baztertzailea izan daiteke.

Kontra:

• Presioaren aurrean norbere balioei eutsi behar zaie.
• Ekintza antisoziala da, eta ondorio legalak izan ditzake.
• Moralaren kontrako jarrera da, eta tolerantzia urratzen du.
• Benetako lagunek ez lukete horrelakorik eskatuko.

3. Onespena eta Presio Soziala

Alde:

• Konfiantzaren adierazgarri izan daiteke harremanean.
• Partekatu ezean, pribatutasunaren barruan dago.
• Mutil-lagunaren eskaera ez da derrigorrez erasokorra.
• Harremana sendotzeko tresna moduan uler daiteke.

Kontra:

• Onespena ez da benetakoa presioa dagoenean.
• Ondorio larriak egon daitezke (bideo filtrazioak, bullying-a...).
• Autonomia eta gorputzaren kontrola norberarena da, ez bestearena.
• Norberaren segurtasuna eta mugak errespetatzea ezinbestekoa da.

4. Heriotza Zigorra vs. Justizia

Alde:

• Delitu larrien aurka neurri sendoa da.
• Biktimen senideek justizia sentitzen dute.
• Kriminalitatea uxatzen du.
• Estatuak ordena bermatu behar du.

Kontra:

• Giza eskubideen aurkakoa da.
• Justizia sistemak ere huts egiten du.
• Ez dago froga garbirik eraginkorra denik.
• Biziarteko kartzela aukera etikoagoa da.

5. Konpetentzia eta Joko Garbia

Alde: (Joko Garbiaren alde)

• Gizatasuna eta joko garbia lehenetsi behar dira.
• Eredugarria da kiroltasunaren ikuspegitik.
• Lehiaketatik haratago, bizitzako balioak garrantzitsuagoak dira.
• Beste baten mina ez da irabaztearen prezio justua.

Kontra: (Lehiaketaren alde)

• Lehiaketa da helburua, eta denak jakitun dira arauaz.
• Aurkariaren errua izan da erortzea.
• Besteek ere ez lukete lagunduko; desabantaila izango litzateke.
• Emozioek ez lukete helburua zapuztu behar.

Kirola eta Dilema Moralak

Beatriz eta Botikak (Dopinga)

Alde:

• Bere etorkizuna dago jokoan.
• Beste batzuek ere tranpak egiten dituzte.
• Presioa handia da.
• Beka behar du jarraitzeko.

Kontra:

• Dopinga ez da bidezkoa.
• Osasunerako arriskutsua da.
• Ez da joko garbia.
• Beste guztiei kalte egiten die.

Andrés eta Epaile Bidegabea

Alde:

• Salaketak justizia bilatzen du.
• Beste taldeak kaltetuta daude.
• Gardentasuna bermatu behar da.
• Injustizia ez da onartu behar.

Kontra:

• Arazo gehiago sor ditzake.
• Taldea deskalifikatu dezakete.
• Epailea agintean dago.
• Batzuetan isiltasuna taktika da.

Dirua vs. Balio Etikoak

Alicia eta Herentzia

Alde:

• Legez dagokiona da.
• Aitonaren erabakia errespetatu behar da.
• Ez dago derrigorrez banatu beharrik.
• Ezin da beti dena zalantzan jarri.

Kontra:

• Beste senideek gehiago behar dute.
• Banaketa bidezkoa izan behar da.
• Eskuzabaltasuna etikoagoa da.
• Familia harremanak indartuko lituzke.

Diego eta Bizikleta Akastuna

Alde:

• Arazoa txikia da.
• Erosleak ez du nabaritu.
• Baliteke inoiz ez izatea arazorik.
• Prezio egokia jarri dio.

Kontra:

• Ez da zintzoa.
• Besteak kalte jasan dezake.
• Konfiantza hautsi daiteke.
• Egia ezkutatzea engainua da.

Askatasuna vs. Osasun Publikoa

Camila eta Janaria (Eskolako Debekuak)

Alde:

• Ikasleen osasuna hobetu nahi da.
• Ohitura osasuntsuak sustatzen dira.n
• Eskolak hezteko ardura du.
• Guztientzako onuragarria da.

Kontra:

• Norberaren erabakia izan behar da.
• Neurria gehiegizkoa da.
• Askatasuna mugatzen du.
• Ez du beti funtzionatzen.

Javier eta Ariketa Fisikoa

Alde:

• Osasuna publikoaren ardura da.
• Gorputz-hezkuntza hezkuntzaren parte da.
• Ariketa bizitzarako funtsezkoa da.
• Askatasunak mugak ditu.

Kontra:

• Gustuko ez duen zerbait egitera behartzen du.
• Motibazio falta ekar dezake.
• Norberaren interesak baztertzen dira.
• Alternatibak izan beharko lirateke.

Laura eta Organuen Dohaintza Automatikoa

Alde:

• Bizitza asko salba daitezke.
• Norbaitek ez badu nahi, uko egin diezaioke.
• Elkartasun unibertsala da.
• Sistema eraginkorra da.

Kontra:

• Gorputzaren gaineko erabakia da.
• Gobernuak ez luke horretan esku hartu behar.
• Informaziorik gabe jende askok ez daki.
• Askatasun indibiduala urratzen du.

Betebeharra vs. Arduragabekeria

Ana eta Amaitu Gabeko Lana

Alde:

• Inprobisatzea da irtenbide bat.
• Kalifikazioa babestu nahi du.
• Guztiek egiten dituzte akatsak.
• Taldea ez du gehiago kaltetzen.

Kontra:

• Egia ezkutatzen du.
• Taldekideei kalte egiten die.
• Erantzukizuna hartu behar da.
• Inprobisatzeak arazo gehiago ekar ditzake.

Mateo eta Auto Istripua

Alde:

• Ez du inork ikusi.
• Ez du dirurik kaltea ordaintzeko.
• Arazo txikia izan da.
• Besteak ez du jakingo.

Kontra:

• Erantzukizuna hartu behar da.
• Besteak kalte ekonomikoa jasango du.
• Etikoki okerra da.
• Zintzotasuna da bidea.

Autoritatea vs. Desobedientzia

Camila eta Salmenta Animalien Alde

Alde:

• Kausa ona da.
• Araua ez da bidezkoa.
• Helburua etikoa da.
• Konpromiso soziala erakusten du.

Kontra:

• Arauak errespetatu behar dira.
• Beste aukera batzuk egon daitezke.
• Beste ikasleek ere berdintasuna nahi dute.
• Arau-hausteak zigorrak dakar.

Martín eta Jokatzeko Agindua

Alde:

• Taldeari irabazten lagunduko dio.
• Agindu bat da.
• Beste taldeek ere trikimailuak egiten dituzte.
• Irabaztea da helburua.

Kontra:

• Jokabide erasokorra ez da bidezkoa.
• Kiroltasunaren aurkakoa da.
• Ez die bere balioei jarraitzen.n
• Beste taldeari kalte egiten dio.