Digestio Aparatuaren Anatomia eta Funtzioak

1. Digestio Aparatuaren Anatomia Orokorra

Digestio hodia edo hodi gastrointestinala honako atalez osatzen da: Ahoa, faringea, hestegorria, urdaila, hesteak, ondestea eta uzkia. Organo osagarriak (listu-guruinak, gibela, behazun-xixkua eta pankrea) ere sistema honetara irekitzen dira.

1.1 Digestio Aparatuaren Organoen Pareten Geruzak

Organoen paretek, kanpotik barrurantz, 4 geruza dituzte:

1. Mukosa: Barneko geruza. Epitelioz osatua, maiz berritzen da. Funtzioak: babesa, jariaketa eta xurgapena.
2. Submukosa: Ehun konektiboa. Odol hodi, nerbio gehiago eta guruinak ditu.
3. Muskularra: Bi motatako muskuluak ditu:
   • Muskulu eskeletikoa: Erdiko hestegorriraino eta uzkiko esfinterrean.
   • Muskulu leuna: Gainerako ataletan.
4. Serosoa: Kanpoko geruza, errai-peritoneoa deitua.

1.2 Digestio Aparatuaren Organo Nagusiak

1.2.1 Hestegorria

25 cm-ko hodia da, faringea eta urdaila lotzen dituena. Bi esfinter ditu:

• Goiko Esfinter Esofagikoa (GEE): Muskulu eskeletikoaz osatua; atsedenaldian itxita egoten da.
• Beheko Esfinter Esofagikoa (BEE): Muskulu leuna; elikagaien igaria erregulatzeko eta errefluxua saihesteko ixten da.

1.2.2 Urdaila

Organo hutsa, poltsa luzanga formakoa, luzatzeko ahalmena duena. Ezaugarriak:

• Piloroa: Esfinterra, urdailaren irteera gunea, heste mehearekin konektatzen duena.
• Urdaileko pareta: Egitura berezia du.
• Geruza mukosoa (glandularra):
  1. Azido klorhidrikoaren (HCl) eta entzima-jariatzaile zelulak (muzina, pepsina, gastrina) dituena. Honek pH azidoa (< 7) mantentzen du.
  2. Tolestura sakonak ditu, ukipen-azalera handitu eta nahasketa hobetzeko.
• Geruza muskularra: Norabide desberdinetako 3 geruza muskulu leunez osatua, mugimendu desberdinak egiteko.

1.2.3 Hesteak

Pilorotik uzkira doan hodia da.

1.2.3.1 Heste Mehea

3 metroko luzera du, pilorotik heste lodira (balbula ileozekalera) arte hedatzen da. Hiru atal ditu:

• Duodenoa (25 cm): Lehenengo partea, “C” formakoa.
• Jeiuno (1 m gutxi gorabehera).
• Ileona (2 m): Heste lodiarekin lotzen da balbula ileozekalaren bitartez.

Biloak (vellosidades) ditu: heste mehearen geruza mukosaren luzapen/tolesturak (0,5-1 mm). Funtzioa: xurgapen azalera eta ahalmena handitzea. Biloak honako elementuez osatzen dira:

1. Nerbioa.
2. Mikrobioloak.
3. Kapilarra.
4. Arteriola.
5. Benula.
6. Hodi linfatikoa.

1.2.3.2 Heste Lodia

Digestio-hodiaren amaierako atala da, 1,5-2 m luze dena. Ileonetik (balbula ileozekala) uzkira arte hedatzen da. Bere atalak:

1. Heste itsua: Balbula ileozekalaren azpian, saku formakoa. Bertatik ateratzen da apendizea.
2. Apendizea.
3. Goranzko kolona.
4. Zeharkako kolona.
5. Beheranzko kolona.
6. Kolon sigmoideoa.
7. Ondestea: Azkenengo atala. Azken 2-3 cm-ek uzki-kanala osatzen dute, uzki-esfinterraren bitartez kanpora irekiz.

1.3 Organo Osagarriak

1.3.1 Gibela

Gorputzeko bigarren organorik handiena, azalaren atzetik kokatua. Egitura: 2 lobulu nagusi, igitai-formako lotailuaz banatuak.

1.3.2 Behazun-besikula

5-10 cm-ko poltsa, gibelaren beheko aurpegian kokatua. Funtzioak:

1. Behazuna bildu eta kontzentratu, heste mehera bidaltzeko.
2. Gantzak emultsionatu, haien xurgapena laguntzeko.