Desigualdade eta gizarte aldaketak XXI. mendeko mundua

Desberdintasuna eta gizarte gatazkak (mundu garatua)

Mundu garatuko ekonomietan ere desberdintasuna handitu da, txirotasunean dagoen biztanleriaren eta aberatsenaren artean, nazioarteko lehiakortasunaren eta krisi ekonomikoaren presioagatik. Oraindik ez dago merkatuak arautzen dituen mekanismo orokortu bat, eta Estatuek finantza sistemaren gainean kontrola berreskuratzea eta aberastasunaren berrbanaketa maila jakin bat bermatzea ez da lortu.

Krisiari eta estatuen zorrari emandako erantzuna austeritate politikak izan dira (inbertsio publikoen murrizketa, besteak beste). Enpresa jarduera geldituta dagoenez eta kreditua eskuratzeko zailtasunak daudenez, langabezia handitzen ari da, kontsumoa jaitsi eta soldatak murriztu egin dira. Herrialdeen arabera larritasuna desberdina bada ere, Europako Batasuneko krisi ekonomikoak europarren bizi maila higatzen ari da eta azken hamarkadetan eraikitako ongizate estatua mehatxatzen du.

XXI. mendeko gizartea

Azken hamarkadetako gizarte aldaketa garrantzitsuena nekazaritzaren desagerpen ia osoa izan da mundu industrializatuan. Fenomeno hori gizarte gutxiago industrializatuetan ere gertatu da, non nekazarien ehunekoa erdira murriztu den.

Gainera, mundu osoan nagusi zen langile klasea %24,5era jaitsi da biztanleria aktiboaren artean, teknologia berrien aurrerapenaren eta zerbitzu sektorearen hazkundearen ondorioz. Lanbide berriek ikasketa sekundarioak edo unibertsitarioak eskatzen dituzte. Herrialde pobreenetan, berriz, erronka nagusia biztanleriaren alfabetatzea da.

Familia eta harreman sozialak

Herrialde industrializatuetan, bizimodu occidentalaren eredua nagusi da: hiriko eredua, familia nuklearrak, jaiotza tasa txikia, bizi itxaropen handia eta adindun biztanleria ugaria. Harreman sozialak norberaren erabaki askatasunean oinarritzen dira.

XX. mendearen erdialdetik aurrera, emakumeen lan merkatuko txertaketa orokortu zen, langile klasean ez ezik, klase ertain eta altuan ere. Independentzia ekonomikoaren eta goi mailako prestakuntzara iristearen konbinazioak mugimendu feministei garrantzia eman zien.

Aitzitik, landa gizarteak nagusi diren beste eskualdeetan familia zabala eredua agertzen da, jaiotza tasa altua, tradizioekiko errespetu handia eta harreman sozial komunitarioak, askatasun pertsonal urria dutenak.

Hirien mundu baterako

Nekazarien biztanleriaren murrizketak hirigintza hazkundea ekarri du. Mundu garatuan, XXI. mendean, hiriak sare urbano zabal bihurtu dira, zerbitzu eta garraio sareekin. Autobideez eta metroz elkarlotutako konurbazioak eta hiri jarraiak sortu dira.

Hirugarren munduan, hiria azkar hazi da nekazarien emigrazioarekin, nahiz eta maiz plangintzarik gabe eta modu anarkikoan gertatu.