Descartes: Jainkoa, Arima eta Ezagutzaren Bideak

1. Jainkoa eta Arima Ulertzeko Zailtasunak

Testuak iradokitzen du pertsona batzuek zailtasunak dituztela Jainkoa eta arima ulertzeko, beren adimenak materialean eta irudimenean zentratuegi daudelako, arrazoimenean eta pentsamendu argian baino gehiago. Hau Descartesen ideiekin lotzen da, zeinak argudiatzen baitzuen benetako ulermena arrazoimenaren eta pentsamendu argi eta bereiziaren bidez bakarrik lor daitekeela, ez materialarekiko eta irudimenarekiko mendekotasunaren bidez. Horrela, Jainkoa eta arima ulertzeko zailtasuna arrazoiaren ikuspegi faltatik eta ulermen argitik dator, Descartesek planteatutakoaren arabera.

2. Descartesen Jainkoaren Kontzeptua eta Sentimenak

Descartesek Jainkoa izaki goren eta perfektutzat hartzen zuen. Descartesentzat, Jainkoa egiaren bermea eta existentzia ororen oinarria da. Jainkoaren ideia ez da gure esperientzia sentsorialetatik sortzen, baizik eta giza adimenean sortzetikoa da, eta horrek esan nahi du jaiotzatik dagoela eta ez dela ikusten, entzuten edo ukitzen dugunaren emaitza.

Bestalde, sentimenak gure zentzumenen ondoriozko pertzepzio sentsorialei edo esperientziei egiten die erreferentzia, hala nola ikustea, entzutea edo ukitzea. Descartesek pertzepzio sentsorialak eta ideia argi eta bereiziak bereizten ditu, kontzeptu zehatzak direnak. Haren arabera, benetako ezagutza ez dator gure esperientzia sentsorialetatik, arrazoimenetik eta gogamenetik baizik, gure pertzepzio sentsorialek egia eta ziurtasun objektiboa lortzeko dituzten mugetatik haratago joan baitaitezke.

3. Jainkoaren Ideia eta Haren Existentzia

Descartesek argudiatzen zuen Jainkoaren ideia ez datorrela gure esperientzia sentsorialetatik, hau da, ez dela ikusten, entzuten edo ukitzen dugunetik sortzen, baizik eta sortzetikoa dela gure adimenean. Harentzat, izaki perfektu, goren eta amaigabe baten ideia hori gure jaiotzaren unetik zegoen gure baitan, gure izaeraren parte balitz bezala. Gainera, Descartesek zioen Jainkoaren existentzia funtsezkoa zela gure ezagutzaren ziurtasuna eta fidagarritasuna azaltzeko. Haren arabera, Jainkoa bezalako izaki perfektu eta ahaltsu batek gure ideia argi eta bereizienen argitasuna bermatzen zuen, baita gure sentimenen bidez hautematen dugun munduaren koherentzia ere.

Kontrako Argudioa

Hala ere, kontrako argudioa da Jainkoaren ideia gure gogamenean agertze hutsak ez duela haren existentzia erreala frogatzen. Izan liteke, besterik gabe, eraikuntza mental bat, gure irudimenaren emaitza bat, eta ez nahitaez gure adimenetik kanpo existitzen den izaki bat. Laburbilduz, Descartesen Jainkoaren ideiari eta existentziarekin duen harremanari buruzko hausnarketak giza ezagutzaren izaerari eta errealitate objektiboari buruzko funtsezko gaiak planteatzen ditu. Baina haren argudioak zalantzagarriak dira.

4. Descartesen Metodoa: Intuizioa, Dedukzioa, Analisia eta Sintesia

Descartesen arabera, intuizioa eta analisia lotuta daude, dedukzioa eta sintesia bezala.

• Intuizioa: Analisirako abiapuntu gisa balio duten printzipio argi eta nabariak ematen ditu.
• Analisia: Kontzeptuak zati sinpleagoetan banatzea da. Ideia bereiziak izan behar dira, kontzeptu txikiak, eta beraien artean ezin dira elkartu. Adibidez, "pentsatzen dut, gero existitzen naiz" printzipio hori bere funtsezko elementuetan banandu ditzake analisiak.
• Sintesia eta Dedukzioa: Behin ideia bakunak ditugunean eta egiazkoak direla egiaztatu dugunean, ideia horietatik ideia konplexuagoak sortzen hastea da, ongi egiaztatuak egongo liratekeen ideiak sortzeko, ideia txikiak frogatuta baitaude. Adibidez: pentsamendua existentziaren froga da.