A Delimitación da Razón Pura: O Idealismo Transcendental e os Límites do Coñecemento en Kant

A Delimitación da Razón Pura: Os Límites do Coñecemento en Kant

Immanuel Kant busca establecer os límites da razón humana, preguntándose ata onde pode chegar o noso coñecemento. Para iso, realiza unha síntese fundamental entre dúas correntes filosóficas opostas:

• O Empirismo: Defende que todo coñecemento procede da experiencia.
• O Racionalismo: Considera que a razón pode coñecer independentemente dos sentidos.

Crítica ao Racionalismo

O racionalismo sostén que podemos coñecer realidades máis alá da experiencia, confiando plenamente na razón. Kant considera isto un erro, pois a razón, por si soa, non pode xerar coñecemento sen datos sensibles. Cando intenta ir máis alá da experiencia, cae no dogmatismo, tratando conceptos (como Deus, alma ou mundo) dos que non temos experiencia directa.

Crítica ao Empirismo

O empirismo afirma que todo coñecemento procede exclusivamente da experiencia. Kant considera que esta postura leva inevitablemente ao escepticismo, pois se todo depende dos sentidos, a ciencia queda reducida a meras probabilidades. Ademais, David Hume xa demostrara que conceptos fundamentais, como a causalidade, non poden extraerse unicamente da experiencia.

Síntese Kantiana: O Idealismo Transcendental

Kant propón unha nova teoría revolucionaria: o coñecemento é unha combinación necesaria de experiencia (coñecemento a posteriori) e estruturas innatas da razón (formas a priori). Este enfoque é coñecido como Idealismo Transcendental e implica un "Xiro Copernicano" na filosofía.

O Xiro Copernicano e a Estrutura do Coñecemento

A síntese kantiana baséase nos seguintes puntos clave:

1. A mente humana non é unha folla en branco (tabula rasa), senón que posúe formas a priori que organizan e dan sentido aos datos da experiencia.
2. Estas formas a priori inclúen o Espazo e o Tempo (formas da Sensibilidade) e as Categorías do Entendemento (como a causalidade, a unidade, a negación, etc.).
3. O que coñecemos non é a realidade tal como é en si mesma (o Noúmeno), senón a realidade tal como aparece segundo a nosa estrutura cognitiva (o Fenómeno).

Isto implica que, en lugar de que a mente simplemente reflicta a realidade, é a mente a que estrutura e dá forma ao mundo que podemos coñecer.

Os Límites do Coñecemento e a Metafísica

Dado que o coñecemento lexítimo require sempre a intervención da experiencia sensible, a Metafísica tradicional (que trata sobre Deus, a alma ou a orixe do mundo) non pode ser considerada unha ciencia. Isto débese a que intenta coñecer o que está máis alá da experiencia posible.

Así, estas ideas metafísicas só poden ser pensadas, pero nunca coñecidas cientificamente. Con todo, Kant non as descarta por completo: aínda que non teñen valor científico (teórico), si posúen unha utilidade práctica na ética, servindo como principios reguladores da nosa conduta moral.

Conclusión

En resumo, Kant establece que o coñecemento humano está limitado pola experiencia e polas estruturas inherentes da mente. Non podemos coñecer a realidade en si mesma (o Noúmeno), pero podemos entender e estruturar o mundo tal e como se nos presenta (o Fenómeno).