Declinaciones latinas, verbos deponentes y semideponentes: resumen gramatical completo

Latín11,28 KB

Declinaciones

1.ª: a, ae, ae, am, a, ae / ae, arum, is, as, is, ae

2.ª: us, i, o, um, o / i, orum, is, os, is; er/ir, e/er/ir, i, o, o / i, orum, is, os, is; bellum (3.ª)

3.ª: is, is, em, is, i, e / es, es, es, um, ibus, ibus; nomen (3.ª ina)

4.ª: us, us, um, us, ui, u / us, us, us, uum, ibus, ibus; genu (4.ª ua)

5.ª: es, es, em, ei, ei, e / es, es, es, erum, ebus, ebus

Verbos

Infinitivo

Presente: activo 1.ª -are, 2.ª -ēre, 3.ª -ere, 4.ª -ire; con sujeto en pasiva. Perfecto activo: -isse. Futuro: -urum esse; pasiva rectum iri.

Expresión: sum + verbo; imperativo–sujeto.

Construcciones

No concordancia: con entender, lenguaje, sentir.

Concordancia: possum, debeo, soleo, assuesco, incipio, finio + complemento directo.

Construcción personal (concordancia → nominativo): sujeto en acusativo + infinitivo; traducción con que.

Complementos circunstanciales de lugar

Locativo: in + ablativo, ubi (en).

Direccional: in o ad + acusativo, quo (hacia, a).

Origen: a, ab, e, ex, de + ablativo, unde (de, desde).

Recorrido: per + acusativo, ab, sin (preposición), qua (por).

Verbos deponentes

Son verbos de forma pasiva con significado activo:

  • proficiscor, proficisci, profectus sum: salir, partir.
  • sequor, sequi, secutus sum: seguir, perseguir, suceder.
  • consequor, consequi, consecutus sum: perseguir, alcanzar, conseguir, obtener.
  • insequor, insequi, secutus sum: seguir de cerca, perseguir.
  • persequor, persequi, secutus sum: perseguir, vengar, castigar.
  • prosequor, prosequi, prosecutus sum: proseguir, acompañar, honrar.
  • utor, uti, usus sum: usar, emplear, servirse de (con ablativo instrumental).
  • vereor, vereri, veritus sum: temer.
  • videor, videri, visus sum: parecer (con predicativo, construcción personal).
  • gradior, gradi, gressus sum: andar, recorrer.
  • agredior, aggredi, aggressus sum: acercarse; abordar, atacar.
  • congredior, congredi, congressus sum: venir juntamente, reunirse, encontrarse.
  • egredior, egredi, egressus sum: salir, partir, separarse.
  • ingredior, ingredi, ingressus sum: entrar, emprender, comenzar.
  • progredior, progredi, progressus sum: avanzar, adelantarse.
  • regredior, regredi, regressus sum: volver, regresar, retroceder.
  • hortor, hortari, hortatus sum: exhortar, animar.
  • cohortor, cohortari, cohortatus sum: arengar, exhortar.
  • loquor, loqui, locutus sum: hablar; decir.
  • conloquor, conloqui, conlocutus sum: conversar, dialogar.
  • miror, mirari, miratus sum: admirar, admirarse de.
  • admiror, admirari, admiratus sum: admirar.
  • morior, mori, mortuus sum: morir.
  • moror, morari, moratus sum: detenerse, entretenerse, quedarse, permanecer.
  • nascor, nasci, natus sum: nacer.
  • obliviscor, oblivisci, oblitus sum: olvidar.
  • orior, oriri, ortus sum: salir, surgir, originarse.
  • patior, pati, passus sum: sufrir, soportar, padecer.
  • polliceor, polliceri, pollicitus sum: prometer.
  • precor, precari, precatus sum: pedir, rogar, suplicar.
  • arbitror, arbitrari, arbitratus sum: considerar, creer.
  • conor, conari, conatus sum: intentar, emprender.
  • experior, experiri, expertus sum: experimentar, probar, soportar.
  • fateor, fateri, fassus sum: reconocer, confesar.
  • confiteor, confiteri, confessus sum: reconocer, confesar.
  • profiteor, profiteri, professus sum: prometer, ofrecer.
  • fruor, frui, fructus (fruitus) sum: disfrutar, gozar de (con ablativo).
  • fungor, fungi, functus sum: desempeñar, cumplir (con ablativo).

Verbos semideponentes

  • audeo, audere, ausus sum: atreverse.
  • gaudeo, gaudere, gavisus sum: alegrarse.
  • soleo, solere, solitus sum: soler, acostumbrar.
  • fido, fidere, fisus sum: fiarse.
  • confido, confidere, confisus sum: fiarse.
  • diffido, diffidere, diffisus sum: desconfiar.

Preposiciones

Con acusativo y ablativo

in: 'a, hacia, hasta, contra' (ac) / 'en' (abl); sub: 'bajo, debajo de'; super: 'sobre, encima de'.

Con ablativo

a/ab/abs: 'de, desde, por'; e/ex: 'de, desde, del interior de'; coram: 'en presencia de'; cum: 'con'; de: 'de, desde lo alto de'; prae: 'delante de'; pro: 'delante de, en favor de'; sine: 'sin'.

Con acusativo

ad: 'a, hacia, para, junto a'; adversus: 'contra'; ante: 'antes de, delante de, ante'; apud: 'junto a, en casa de, ante'; circa: 'alrededor de, cerca de, aproximadamente'; circum: 'alrededor de, junto a'; citra: 'del lado de acá, antes de'; contra: 'contra, enfrente de, respecto a'; erga: 'hacia, para con, con respecto a'; inter: 'entre, en medio de'; ob: 'por, a causa de, en pago de'; per: 'por, a través de'; post: 'después de'; praeter: 'excepto, fuera de, contra, además de'; prope: 'cerca de'; propter: 'cerca de, a causa de'; secundum: 'según'; trans: 'al otro lado de, del lado de allá de'; ultra: 'más allá de, al otro lado de'.

Pronombres y demostrativos

hic, haec, hoc: 'este, esta, esto'; iste, ista, istud: 'ese, esa, eso'; ille, illa, illud: 'aquel, aquella, aquello'; is, ea, id: 'este, esta, esto (adj.) o él, ella (pron.)'; idem, eadem, idem: 'el mismo, la misma, lo mismo'; ipse, ipsa, ipsum: 'en persona, él y no otro, precisamente él, propio'.

quis, qui: pronombres relativos e interrogativos; declinación: quis/quem/cuius/cui/quo; quae/quam/qua; quid/quod/quo; plural: qui, quos, quorum, quibus; quae, quas, quarum, quibus; quae, quae, quorum, quibus.

Participios

Presente activo: -ns, -ntis (-nt): gerundio simple, complemento con al + infinitivo, oración de relativo, participio.

Futuro activo: -urus, -a, -um: oración de relativo de futuro, perífrasis.

Perfecto pasivo: -us, -a, -um: participio, oración de relativo de pretérito perfecto o pluscuamperfecto; voz pasiva de deponentes, por gerundio.

Futuro pasivo (gerundivo): -ndus, -a, -um: en construcción pasiva.

Ablativo absoluto: complemento circunstancial, va entre comas.

Conjunciones subordinantes

ut

Indicativo: a) subordinada temporal: cuando; b) subordinada modal: como (velut, sicut; adverbios de modo: ita, eiusmodi).

Subjuntivo (uti): se traduce a veces por indicativo o infinitivo si el sujeto principal y subordinado es el mismo.

a) Completiva o sustantiva: que (negación: ne, 'que no'); es sujeto o complemento directo; introduce el sujeto de verbos impersonales de suceso o acontecimiento (accidit, evenit, fit, contingit: 'sucede, ocurre'); complemento directo de verbos de petición o ruego, voluntad, etc.; con verbo principal de temor, la relación es inversa ('que no').

b) Consecutiva: que (negación: ut non, quin); aparecen adverbios o pronombres: ita, sic, eiusmodi ('así, de tal modo'); tam ('tan'); tantus ('tan grande'); adeo, usque adeo ('hasta tal punto'); is, ea, id, talis ('tal').

c) Concesiva: aunque, por más que; en la principal aparecen tamen, attamen, nihilominus ('no obstante, sin embargo').

d) Final: para que (negación: ne o quin); no requiere correlación en todo caso; eo, idcirco, ob eam causam ('por esta razón').

ne

En subjuntivo: a) completiva: que no; b) final: para que no, para no (se traduce con infinitivo si el sujeto principal y subordinado coinciden).

cum

Preposición + ablativo (complemento circunstancial de compañía): con.

a) Indicativo, circunstancial: cuando.

b) Subjuntivo: 1. causal (presente o perfecto): porque, puesto que, ya que; e indicativo; 2. temporal-causal (imperfecto o pluscuamperfecto, cum histórico): se traduce por como, al + infinitivo o gerundio.

c) Concesivo: aunque; suele aparecer en la principal tamen, attamen, nihilominus.

Desinencias verbales

Activa: -o, -s, -t, -mus, -tis, -nt.

Pasiva: -or, -ris (-re), -tur, -mur, -mini, -ntur.

Presente de indicativo: amo (o). Pretérito imperfecto: amaba (oía, ba). Futuro: amaré (bo, bi, bu, a, e).

Presente de subjuntivo: ame (e, a). Pretérito imperfecto de subjuntivo: amara/se (re).

Perfecto de indicativo: pretérito perfecto (o); pluscuamperfecto (era); futuro perfecto (ero, eri). Perfecto de subjuntivo (eri); pluscuamperfecto de subjuntivo (isse).

Pasiva: pretérito perfecto: sum, sumus (indicativo); sim, simus (subjuntivo). Pluscuamperfecto: eram, eramus (indicativo); essem, essemus (subjuntivo). Futuro: ero, erimus (indicativo).

Verbo sum

Presente: sum, es, est, sumus, estis, sunt. Imperfecto: eram, eras, erat, eramus, eratis, erant. Futuro: ero, eris, erit, erimus, eritis, erunt. Infinitivo: esse. Presente de subjuntivo: sim. Imperfecto de subjuntivo: essem. Perfecto: fui, fueram, fuero, fuerim, fuissem, fuisse.

Descargar

PDF Word HTML