O Poder das Palabras: Como o Contorno Social Impulsa a Linguaxe do Bebé

Factores que dependen do contexto social

O papel da familia e a escola no inicio da comunicación

A facultade innata da linguaxe desenvólvese precisamente nun contexto social que a potencia. As persoas de referencia que interactúan cos pequenos forman esa contorna enriquecedora e estimulante que favorecerá a adquisición da linguaxe. O primeiro contexto sitúase na familia e, un pouco máis tarde, noutros axentes sociais, especialmente na escola infantil.

Desde ambas as institucións, as persoas que atenden as necesidades do bebé terán que interactuar con el, comprender e interpretar os seus xestos, expresións e desexos para propiciar así o despregamento das súas capacidades lingüísticas subxacentes.

A importancia da estimulación verbal temperá

Para iso, deberán proporcionarlle o máximo número de estímulos, pois aínda que pareza que non é capaz de comprendelos, si que capta sensacións que lle servirán de base para as súas futuras estruturas.

Investigacións recentes demostran que a estimulación regular durante o primeiro ano de vida ten un efecto profundo e positivo no desenvolvemento do cerebro do bebé e na súa aptitude para aprender. O número de palabras dirixidas aos nenos a diario constitúe o estímulo máis poderoso para fortalecer a intelixencia e dar vida á capacidade de razoar, de resolver problemas e de relacionarse cos demais. Cantas máis palabras escoiten os pequenos, mellor. As palabras non teñen que ser complicadas ou esotéricas; abonda con que sexan pronunciadas nun ton afirmativo por un ser humano afable e atento, interesado e comprometido co bebé, cunha expresión sorrinte ou alegre. As mensaxes transmitidas pola radio e a televisión non teñen este impacto tan saudable.

Mentres os xenes gobernan o desenvolvemento do cerebro antes de nacer, unha vez que chegamos ao mundo, son as mensaxes do ambiente as que dominan o proceso. O fluxo constante de imaxes, sons, cheiros, caricias e, sobre todo, de palabras acompañadas de contacto visual e emoción é o que impulsa e determina a organización da mente do pequeno.

A influencia da bagaxe xenética e das experiencias da infancia na formación da personalidade do adulto foi recoñecida desde que o monxe Gregor Mendel e o psicanalista Sigmund Freud fixeron públicos os seus descubrimentos no século pasado. Pero o enorme peso da fala é algo novo. Isto non quere dicir que debamos asoballar os nenos pequenos con todo tipo de información, pois cando o cerebro se expón a estímulos excesivos, autoprotéxese e apágase. O importante é conectar emocionalmente co bebé a través das palabras. Esta sintonización serve como base para o seu desenvolvemento intelectual e emocional.

Estratexias e programas de apoio

De todo isto dedúcese a conveniencia de promover proxectos educativos para pais e coidadores, así como programas de intervención precoz que fomenten a comunicación e o dinamismo verbal, tanto no seo da familia como nas garderías.

En definitiva, as persoas adultas contribuirán na súa interacción cos nenos ao desenvolvemento da linguaxe a través dos seguintes mecanismos:

• Unha estimulación axeitada que propicia a comunicación.
• Unha comunicación motivadora que facilita a interacción.
• Unha interacción cualitativa mediante a que se sabe escoitar e corresponder adecuadamente.
• A animación e a imitación como elementos de aprendizaxe.

Así, é importante falarlle ao neno ou á nena desde o principio, aínda que pareza que non pode comprender á perfección o noso discurso. O ritmo, o ton da voz, a expresión facial, etc., axudarán a que se habitúe á linguaxe verbal e vaia estruturando o seu pensamento.