Crecemento e impactos do turismo: causas, tipos e consecuencias

A expansión do turismo

As orixes do turismo remóntanse á Antigüidade, pero foi no século XX cando se popularizou, debido a unha serie de causas:

• Aumento do nivel de vida e do tempo libre. As vacacións pagadas, a semana laboral de cinco días e o adianto na idade de xubilación son factores que impulsaron o desenvolvemento da actividade turística.
• Melloras nos transportes e nas comunicacións. Permiten reducir os custos e o tempo dos desprazamentos.
• Ampliación da oferta de aloxamentos e desenvolvemento de grandes compañías especializadas, como operadores e axencias de viaxes.

Algúns países son máis atractivos para os turistas debido aos seguintes factores:

• Accesibilidade. É moi importante a facilidade de comunicación dun país ou territorio turístico co resto do mundo.
• Seguridade e estabilidade política. Os lugares con baixas taxas de criminalidade e nos que non haxa conflitos armados, como guerras ou terrorismo, reciben máis visitantes que o resto.
• Patrimonio natural. A existencia de espazos naturais pouco alterados polo ser humano e cuxas condicións ambientais son agradables favorecen o turismo.
• Patrimonio cultural. Aquelas cidades ou rexións onde é visible o legado dos nosos antepasados, a través de monumentos, lugares históricos ou festas tradicionais, atraen turistas de todo o mundo.
• Poboación receptiva ao visitante. A amabilidade e a hospitalidade da poboación axudan a que os turistas se sintan cómodos.

Os efectos do turismo

O turismo xera un grande impacto sobre as áreas que reciben visitantes. Son máis evidentes nas zonas litorais, pero tamén afectan ao resto de espazos e provocan os seguintes efectos:

Demográficos

O turismo aumenta a poboación nas zonas receptoras, tanto de mozos na procura de traballo como de xubilados que elixen espazos turísticos para establecerse definitivamente. Ademais, axuda a frear a perda de poboación en zonas rurais que posúen algún tipo de atractivo turístico.

Económicos

O turismo xera riqueza e emprego. En España, por exemplo, proporciona unha parte significativa dos postos de traballo e da riqueza nacional. Por outra banda, condiciona a política de transportes, ao orientar a construción das principais infraestruturas, como estradas ou aeroportos, para satisfacer as necesidades turísticas.

Sociais

As actividades turísticas fomentan o achegamento entre culturas. Ademais, contribúen á modernización das sociedades receptoras. Non obstante, tamén teñen efectos negativos, xa que a miúdo supoñen a perda dos costumes propios ou deterioran a calidade de vida dos residentes debido á saturación dos servizos.

Medioambientais

O turismo provoca unha importante deterioración medioambiental. En moitas zonas litorais, a construción de infraestruturas turísticas empobreceu os ecosistemas, someténdoos á contaminación, ao ruído e á acumulación de residuos.

Turismo de sol e praia

Este modelo de turismo baséase en dúas condicións ambientais: climatoloxía agradable e espazos litorais adecuados para o baño. Porén, a súa oferta vai máis alá destes principios, pois a maioría de nós relaciona unhas vacacións na praia con diversión, descanso e entretemento. Grazas a iso, en todo o mundo é a opción elixida pola maioría dos turistas e a actividade que xera máis ingresos e ten maior capacidade de creación de postos de traballo. Hoteles, restaurantes, discotecas, chiringuitos de praia, tendas e unha gran variedade de establecementos fan posible obter un beneficio económico da visita a un espazo público e gratuíto, como é a praia.

Turismo de montaña

O turismo de montaña ofrece unha experiencia vital plena polo contacto cun medio natural pouco degradado, ademais da posibilidade de practicar diferentes tipos de deportes:

• Alpinismo, escalada e sendeirismo. Son actividades con gran tradición nas cordilleiras dos países desenvolvidos e en lugares emblemáticos como o Himalaia, aínda que nos últimos anos se estenderon a case calquera montaña do planeta. A oferta turística destes espazos compleméntase con deportes de aventura: ciclismo de montaña, barranquismo, parapente, etc.
• Deportes de inverno. Concentran a súa actividade nas estacións de esquí. Son instalacións diferenciadas xunto ás pistas, que contan coas infraestruturas necesarias para que o turista poida pasar as súas vacacións sen saír destes lugares.

Turismo urbano

As cidades teñen varios tipos de atractivo, polo que se encontran entre os lugares máis visitados do mundo. Existe un turismo urbano de negocios e reunións, que supón estancias laborais pero que inclúe actividades de lecer. Asóciase a unha oferta de hoteis de luxo e instalacións como palacios de congresos, auditorios, etc. Outro tipo de turismo é o que busca gozar do patrimonio histórico e cultural. As Exposicións Universais ou os grandes eventos deportivos, como os Xogos Olímpicos, concentran actividades en recintos construídos para ese fin e reciben millóns de visitantes; isto supón unha importante promoción internacional. Nalgunhas cidades xurdiron parques temáticos, promovidos por grandes compañías multinacionais a partir dunha temática central, como Disneyworld en Orlando (Florida), Disneyland en París ou PortAventura en España.

Turismo rural

Nas últimas décadas xeneralizouse o interese por zonas rurais na procura de tranquilidade e calidade ambiental. Trátase de zonas que adoitan ofrecer aloxamentos singulares, como casas rehabilitadas ou granxas, que ofertan actividades como o contacto cos labores do campo ou a compra de produtos artesanais. Ademais, moitas destas zonas posúen un interesante e rico patrimonio cultural e artístico, o que as converte en rexións capaces de atraer multitude de persoas.