Cor e tratamento de estruturas metal-cerámicas en próteses dentais: matiz, croma e oxidación

Dimensións da cor das pezas dentarias

Temos varias dimensións para definir as cores das pezas dentarias. A continuación descríbense as principais:

Matiz (ton)

Matiz ou ton: serve para distinguir unha cor doutra. O matiz é o nome dado a unha determinada cor (por exemplo: verde, amarelo, azul). Nos dentes anteriores o ton principal rexistrase no terzo medio e oscila entre amarelo e amarelo vermello. Os tons clasifícanse habitualmente en letras: A, B, C, D.

Croma ou saturación

Croma ou saturación: é a intensidade do matiz ou a pureza dunha cor (viveza ou opacidade). Nos dentes, o grao de saturación é baixo, sendo maior na zona onde o espesor de dentina é maior. O croma adoita representarse por un valor numérico.

Valor ou luminosidade

Valor ou luminosidade: permite distinguir o máis claro do máis escuro. Refírese á cantidade de gris, branco ou negro que posúe un obxecto; así, obxectos con maior cantidade de gris teñen valor baixo, e obxectos con maior cantidade de branco teñen valor alto.

Translucidez, opalescencia e fluorescencia

Translucidez: os corpos translúcidos deixan pasar parcialmente a luz incidente cando son iluminados. Onde a dentina e o incisal se superpoñen xérase a cor e a opacidade propias do dente. Onde isto non ocorre, pódese apreciar a cor e a translucidez do incisal debido ás súas propiedades de opalescencia.

Opalescencia: consiste basicamente en transmitir luz alaranxada e reflectir luz azul, o que contribúe ás tonalidades características do borde incisal.

Fluorescencia: é a capacidade dun material de irradiar luz dentro do espectro visible cando absorbe enerxía dunha fonte luminosa fóra do espectro visible do ollo humano. A dentina e o material incisal presentan propiedades fluorescentes, o que ten impacto na percepción da cor en diferentes condicións de iluminación.

Oxidación e tratamento da estrutura metálica

Oxidación: posterior ao repaso da estrutura, procede realizar un areado con precaución empregando óxido de aluminio (Al2O3) de 110 micras. A presión recomendada adoita ser de 4–4,5 bares.

Obxectivo do areado

• O areado mellora a adhesión mecánica, creando rugosidades na superficie da peza.
• Unha superficie metálica contaminada pode provocar a formación de burbullas durante a cocción da cerámica.

Protocolo de limpeza e oxidación

1. Cepillar baixo auga corrente e limpar a fondo con vapor ou colocar en baño de ultrasóns. A partir deste momento non se debe tocar a estrutura con mans.
2. Deixar secar completamente.
3. Meter a estrutura no forno de cerámica á temperatura e tempo indicados polo fabricante do metal.
4. Controlar posibles porosidades ou oxidación irregular da estrutura e, en caso necesario, repetir a operación.
5. Despois da oxidación, a maioría das aliaxes precisan un chorreado con óxido de aluminio para diminuír a capa de óxido formada, xa que un exceso de óxido non favorece a unión metal‑cerámica.
6. Limpar a fondo novamente a estrutura nun baño de ultrasóns ou con vapor de auga. A oxidación debe contemplarse como un baño de limpeza e serve tamén como control de calidade da superficie da estrutura.

Este tratamento térmico provoca que restos de metais (estaño, zinc, galio) da aliaxe se oxiden. Os óxidos obtidos favorecen a unión coa porcelana. A oxidación realízase no forno de cerámica e, tras o proceso, a estrutura adoita presentar unha cor máis escura.

Nalgunhas ocasións, cando o CET (coeficiente de expansión térmica) da cerámica e do metal difire, ou ben para bloquear a saída dos óxidos metálicos, pódese utilizar un bonding antes da primeira cocción do opaquer para mellorar a unión cerámica‑metal.

Cando realizar a oxidación

• Cando así o indiquen as instrucións do fabricante do metal.
• En estruturas de gran tamaño.
• Despois de facer soldaduras.

Mecanismos da unión entre cerámica e metal

A unión entre a cerámica e o metal baséase en principios físicos, mecánicos e químicos:

• Unión física ou mecánica: baseada en retencións que se producen entre o metal e a cerámica fundida debido ás rugosidades e irregularidades da superficie metálica.
• Unión química: a verdadeira unión da cerámica co metal prodúcese por interacción entre os óxidos metálicos existentes na superficie e os átomos de osíxeno que proporcionan os elementos inorgánicos da capa de porcelana (dióxido de silicio, óxido de aluminio, etc.).
• Unión por compresión: ao pasar a porcelana do estado fundido ao sólido prodúcese contraccións que fan que a porcelana abrace por compresión á estrutura metálica, reforzando a unión.

Nota: seguir estrictamente as recomendacións do fabricante do metal e da porcelana, así como os protocolos de limpeza e control de calidade, é esencial para garantir unha unión duradeira e evitar problemas como porosidades, burbullas ou desprendementos da cerámica.