Conquista romana de Hispania: flexión latina, verbos y división territorial
Pronombres demostrativos y determinativos latinos
hic/iste/ille haec/ista/illa hoc/istud/illud
hunc/istum/illum hanc/istam/illam Hoc/istud/illud huius/istius/illius huius/istius/illius Huius/istius/illius
huic/isti/illi huic/isti/illi Huic/isti/illi
hoc/isto/illo hac/ista/illa Hoc/isto/illo
is/idem/ipse ea/eadem/ipsa id/idem/ipsum
eum/eundem/ipsum eam/eandem/ipsam id/idem/ipsum
eius/eiusdem/ipsius eius/eiusdem/ipsius eius/eiusdem/ipsius
ei/eidem/ipsi ei/eidem/ipsi ei/eidem/ipsi
eo/eodem/ipso ea/eadem/ipsa eo/eodem/ipso
hi/isti/illi hae/istae/illae haec/ista/illa
hos/istos/illos has/istas/illas haec/ista/illa
horum/istorum/illorum harum/istarum/illarum horum/istorum/illorum
His/istis/illis His/istis/illis His/istis/illis
His/istis/illis His/istis/illis His/istis/illis
ei/eidem/ipsi eae/eaedem/ipsae ea/eadem/ipsa
eos/eosdem/ipsos eae/eaedem/ipsas ea/eadem/ipsa
eorum/eorundem/ipsorum earum/earundem/ipsarum como el masculino
eis/eisdem/ipsis eis/-/ipsis eis/-/ipsis
eis/eisdem/ipsis eis/-/ipsis eis/-/ipsis
Declinaciones latinas
Tercera declinación
Masculino y femenino: M: is, is, em, is, i, e; es, es, es, ium, ibus, ibus.
Neutro: e, e, e, is, i, i; ia, ia, ia, ium, ibus, ibus.
Cuarta declinación
Masculino: us, us, um, us, ui, u; us, us, us, uum, ibus, ibus.
Neutro: u, u, u, us, ui, u; ua, ua, ua, uum, ibus, ibus.
Quinta declinación
es, es, em, ei, ei, e; es, es, es, erum, ebus, ebus.
Conjugación verbal
Enunciado de los verbos regulares
- amo, amas, amare, amavi, amatum (1.ª conjugación)
- moneo, mones, monere, monui, monitum (2.ª conjugación)
- rego, regis, regere, rexi, rectum (3.ª conjugación)
- audio, audis, audire, audivi, auditum (4.ª conjugación)
Perfectos en voz pasiva
- Pretérito perfecto: amatus-a-um + sum, es, est; amati-ae-a + sumus, estis, sunt.
- Pretérito pluscuamperfecto: amatus-a-um + eram, eras, erat; amati-ae-a + eramus, eratis, erant.
- Futuro perfecto: amatus-a-um + ero, eris, erit; amati-ae-a + erimus, eritis, erunt.
Infinitivos
- Presente: activo: tema de presente + re = amare, habere; pasivo: tema de presente + ri (1.ª, 2.ª, 4.ª) o + i (3.ª) = regi.
- Perfecto: activo: tema de perfecto + isse = amavisse; pasivo: participio de perfecto pasivo (ac) + esse = amatum-am-um esse.
- Futuro: activo: participio de futuro activo (ac) + esse = amaturum-am-um esse; pasivo: participio de futuro pasivo (ac) + esse = amandum-am-um esse.
La conquista de Hispania
Roma puso pronto sus ojos y sus metas en la península. En el año 206 a. C., Publio Cornelio Escipión tomó Cartago Nova y expulsó a los cartagineses. A partir de entonces se sucedieron múltiples episodios que acabaron con la conquista definitiva en época de Augusto.
- La empresa no fue fácil. Fue necesaria la presencia del propio emperador Augusto en la península para rematar la conquista y apaciguar de forma definitiva los territorios ocupados.
- Guerra de guerrillas: basada en la emboscada, fue capaz de burlar cualquier planteamiento táctico ordenado. Destacó el pueblo lusitano y su caudillo Viriato, un hombre con carisma especial. Su muerte, perpetrada sobre la base de la traición y el engaño, supuso un alivio para Roma.
- Resistencia heroica: pueblos enteros vendieron carísima su derrota, como el episodio de Numancia.
En cualquier caso, poco a poco el suelo hispano se fue romanizando.
División territorial de Hispania
- 1.ª división: Sertorio la dividió en dos: Celtiberia y Lusitania.
- 2.ª división: Augusto la dividió también en dos: Hispania citerior e Hispania ulterior.
- 3.ª división: Caracalla creó en el seno noroeste la Gallaecia.
- 4.ª división: se añadió al territorio la Tingitania.
- 5.ª división: Constantino II fragmentó la Tarraconense, a la que llamó Cartaginense, al tiempo que dio a las islas Baleares el nombre de Balearica.