A Conquista do Espazo Agrícola: Fundamentos, Ritmos Estacionais e Xestión do Solo

Nunha escala local, debemos ter en conta os vales, os ríos, etc., que actúan como límites isométricos (altura), higrométricos e edafolóxicos (composición do solo). O resultado do espazo agrícola é a busca dun equilibrio entre a capacidade da técnica e a capacidade do medio físico. A produción e o límite dun espazo agrícola dependen das condicións de constancia (coidado continuo do terreo). A loita pola conquista do espazo agrícola é continua e debe ser unha acción voluntaria e constante.

Podemos sinalar dous conceptos clave: a substitución de especies, cambiando por outras máis produtivas, e a acumulación de experiencias colectivas, aprendendo novas técnicas para conseguir un produto. Isto implica coñecemento. O espazo agrícola é consecuencia de procesos continuos.

¿Como se Conquista o Espazo Agrícola?

Primeiro, hai que liberar o solo de vexetación natural e preparalo (a roturación). Logo vén a irrigación e a bonificación. Transformamos así o espazo natural en espazo agrícola. A técnica fai que este proceso sexa máis doado. O espazo agrícola é o primeiro punto que nos indica a capacidade técnica detrás da súa conquista, permitíndonos ver as técnicas e os esforzos subxacentes. A agricultura é unha mostra da capacidade técnica e social da sociedade que a sustenta.

Ritmos Estacionais e a Actividade Agrícola

Importancia dos Ritmos Estacionais

Os ritmos estacionais son fundamentais para entender a actividade agrícola. As plantas dependen principalmente do solo, do sol e da auga. Polo tanto, a área de distribución dunha planta depende dunha área climática e do solo.

Os ritmos estacionais son procesos inherentes á natureza. O efecto do sol, da humidade, do orballo, etc., son elementos que inflúen nas plantas.

Habitualmente, a actividade agrícola ten dúas compoñentes: natural e agrícola ou gandeira. As estacións e os espazos agrícolas son necesarios para decidir onde se leva o gando, que é un elemento móbil que se despraza onde as condicións o permiten.

Migracións Pastorís e Arquitecturas Asociadas

Os ritmos estacionais e as migracións pastorís (elementos móbiles), como a transhumancia, implican a alternancia no uso dos pastos. Isto leva emparellado o camiño e as zonas de acumulación. Existen arquitecturas vinculadas a esta necesidade:

• As relacionadas coa almacenaxe e acumulación de reservas (pallares, currais, eiras).
• A arquitectura ligada ao camiño e ao movemento (cañadas, etc.).

Cando observamos unha liña nun territorio, debemos fixarnos nas súas trazas, que nos indican (e explican) un xeito de usar o territorio.

O Solo: Base da Produción Agrícola

Composición e Importancia do Solo

O solo é a complexa combinación de materia mineral natural subxacente e xacementos orgánicos que proceden de sucesivas xeracións de vexetación, onde se produce vida bacteriana. É a capa máis superficial na que se desenvolve a agricultura, tamén coñecida como espesor vital.

O solo é fráxil. Se a agricultura depende do solo, debemos mantelo porque é fráxil e precisa coidado e renovación. Pódese manter aumentando a materia orgánica.

Formación e Características do Solo

¿Como se forma o solo? A súa formación depende da constitución dunha capa branda susceptible de ter vexetación. Conséguese por fragmentación e acumulación das rochas, por transporte eólico, transporte fluvial de sedimentos, abonos, etc.

A capa branda pode ser permeable ou impermeable. Unha rambla, por exemplo, recorre os aluvións e é impermeable. En Galicia, o terreo é moi permeable. Hai que valorar tamén a acidez do solo (silícea ou calcárea) e a introdución de elementos orgánicos no propio solo.

O espazo agrícola é a base sobre a que se sustenta a produtividade. Cando falamos de espazo agrícola, temos que ter en conta o espesor vital e a súa brandura. É importante coñecer o pH e os elementos que o compoñen, xa que interveñen no ciclo do carbono e do nitróxeno, sendo fundamentais para coñecer as formas de cultivo.

Desafíos na Agricultura: Concorrencia, Parasitismo e Enfermidades

A agricultura baséase na loita continua contra as forzas naturais. É importante elixir que especies plantar. Cada elemento vivo leva asociada unha enfermidade específica.

• Concorrencia

  Unha planta medra máis rápido que a que plantamos, xerando competencia entre elas.

• Parasitismo

  Animais que destrúen as plantas.

• Enfermidades

  Causadas por bacterias, fungos, virus, etc.

Sociedades e Técnicas Agrícolas

Poboación Rural vs. Poboación Agrícola

É importante diferenciar entre a poboación rural e a poboación agrícola. A poboación agrícola é un conxunto de individuos que participa na produción. A poboación rural é xente que vive no medio rural, independentemente da súa actividade económica.

O acondicionamento do espazo bruto para convertelo en agrícola implica a mediación para a produción, a organización dese espazo e os asentamentos poboacionais. O primeiro que debemos estudar dun lugar é o espazo agrícola. A liña de pé de monte é a que limita os espazos agrícolas dos lugares de poboación, outros cultivos, etc.