Conjunciones y adverbios latinos: quod, ut, ne, donec, quoad, dum, quin, quo, quam y cum
Conjunciones y adverbios latinos
CONJ: QUOD
- Pronombre relativo neutro: "lo cual, lo que, que" (quod dicis, bonum est).
- Conjunción subordinante sustantiva: "que, el hecho de que" (gaudeo quod vales).
- Conjunción subordinante adverbial causal: "porque, puesto que" (amicos habes, quod bonus amicus es).
UT
- Adverbio de modo:
- Interrogativo: "¿cómo?" (ut vales?).
- Exclamativo: "¡cómo!" (ut errat).
- Indefinido: "de un modo o de otro, de cualquier modo, ojalá" (ut te di perduint!).
- Conjunción subordinante:
- Comparativa: "como" con indicativo (faciam ita ut iubes).
- Temporal: "cuando" con indicativo (ut Caesar haec vidit).
- Completiva: "que" con subjuntivo (peto ut venias).
- Consecutiva: "de tal manera, tan, tanto... que" con subjuntivo (sol ita ardet, ut herbae sitiant).
- Concesiva: "aunque" con subjuntivo (ut sis fortis, non vinces).
- Final: "para que" (haec facit ut laudetur).
NE
- Adverbio de negación: "no" (ne veniat).
- Conjunción:
- Completiva: "que no" (timeo ne venias).
- Final: "para que no" (haec facit ne culpetur).
- Partícula enclítica interrogativa:
- En oraciones interrogativas directas: "¿acaso?" o no se traduce (est ne frater intus?).
- En oraciones interrogativas indirectas: "si" (videamus satisne ista sint).
DONEC
Conjunción subordinante adverbial temporal. Se traduce "mientras que" con indicativo (donec eris felix, numerabis amicos) y "hasta que" con subjuntivo (hostes se moverunt, donec Romani transirent).
QUOAD
- Adverbio de lugar interrogativo-relativo: "hasta dónde, ¿hasta dónde?" (quoad pervenit?).
- Adverbio temporal: "hasta cuándo, hasta que" (quoad potuit, restitit).
DUM
Indica duración: "mientras que, hasta que".
- Adverbios temporales: nondum (todavía no), vixdum (apenas todavía), nihildum (todavía nada).
- Conjunción subordinante adverbial temporal:
- "Mientras que" con indicativo (fruare dum licet).
- "Hasta que" con subjuntivo (dum a te litterae veniant, in Italia morabor).
- Conjunción subordinante adverbial causal: en realidad son las temporales, a las que en ciertos contextos podemos dar una interpretación causal (dum veritus est, non vidit).
- Conjunción subordinante adverbial condicional-restrictiva: se traduce "con tal de que" (oderint dum metuant).
QUIN
- Adverbio interrogativo: "¿cómo no...? ¿por qué no...?". Quin implica mandato (quin tu taces?).
- Conjunción subordinante relativa consecutiva: "que no" (nullust quin sciat).
- Conjunción subordinante sustantiva: "que" (nemo dubitat quin sit occisus).
- Conjunción adversativa: "pero, sino, más bien" (quin tu audi).
- Va con partículas como contra, etiam, immo, potius: "antes bien, al contrario, ciertamente".
QUO
- Ablativo singular masculino/neutro del pronombre relativo ("con el que, con lo que"), interrogativo ("¿con qué/quién?") o indefinido ("con algún/algo") (quo te laudant?).
- Adverbio:
- Relativo: "donde" (abi quo libet).
- Interrogativo: "a dónde, para qué" cuando hay un comparativo en la subordinada (quo vadis?).
- Indefinido: "a algún lugar" (si quo proficisceris...).
- Conjunción:
- Subordinante adverbial final: "para que" (Rhodum ille profectus est quo melior esset).
- Subordinante adverbial causal: "porque, puesto que" (non eo dico, quo mihi veniat in dubium tua fides).
QUAM
- Pronombre relativo acusativo singular femenino: "a la cual, a la que, que" (urbs, quam vides, pulchra est).
- Adverbio interrogativo/exclamativo: "¡cuán!, ¡cuánto!, ¿qué!" (quam pulchra est!).
- Adverbio comparativo: "como, que". Va en correlación con tam... quam, magis... quam, plus... quam, etc. (Petrus tam altus quam Antonius est).
CUM
- Preposición de ablativo: "con" (cum patre veni).
- Conjunción:
- Subordinante adverbial temporal, con indicativo: "cuando" (cum Caesar haec vidit, legatos vocavit).
- Subordinante adverbial causal, con subjuntivo: "porque, puesto que" (cum vita brevis est, carpe diem).
- Subordinante adverbial temporal-causal (cum historicum): "como + verbo/gerundio/al + infinitivo". Va con imperfecto o pluscuamperfecto de subjuntivo (cum Caesar haec videret, legatos vocavit).
- Subordinante adverbial concesiva: "aunque" (cum sis fortis, tamen non vinces).