Conceptos Fundamentais en Ortega, Arendt e Beauvoir

1. Etapas do Pensamento de Ortega y Gasset

Etapa obxectivista

Influenciada polo neokantismo e a ciencia. Ortega busca unha filosofía rigorosa, centrada no obxectivo.

Etapa perspectivista e raciovitalista

Cada persoa ten unha perspectiva única do mundo (perspectivismo). Aquí aparece o raciovitalismo, onde a razón está subordinada á vida.

Etapa histórica

A razón histórica entende o ser humano como un ser temporal, que se fai a si mesmo a través da súa biografía e historia.

2. Raciovitalismo

Teoría desenvolvida por Ortega y Gasset que combina razón e vida. Afirma que a vida é o fundamento da razón (non ao revés), e que a razón debe servir para entender a realidade vital de cada persoa: "Eu son eu e a miña circunstancia."

3. "A rebelión das masas" (Ortega y Gasset)

Ortega diferencia entre:

• Minoría ou elite: Grupo de persoas cultas, responsables, que buscan a excelencia.
• Masa: Conxunto de individuos que seguen á multitude sen criterio propio. Ortega advirte do perigo dunha sociedade dominada pola masa, sen liderado das elites.

4. Hannah Arendt e o Totalitarismo

Arendt analiza o totalitarismo do século XX (nazismo e estalinismo). Características:

• Supresión da liberdade e do pensamento individual.
• Uso da propaganda, medo e terror.
• A persoa convértese nun ser illado, desarraigado, sen vínculo coa sociedade.
• O totalitarismo destrúe a política auténtica, baseada no diálogo e acción entre iguais.

5. "A condición humana" (Hannah Arendt)

Arendt distingue tres actividades básicas:

• Labor: Actividades necesarias para a supervivencia (comer, traballar…).
• Obra (work): Creación duradeira (arte, cultura, construción).
• Acción (action): Interacción con outros no espazo público, onde se revela a identidade persoal. A acción é fundamental para a liberdade e a política.

6. Feminismo

• Primeira onda: Século XIX e comezos do XX – Dereitos legais (voto, propiedade…).
• Segunda onda: Anos 60-70 – Dereitos reprodutivos, igualdade no traballo, crítica á estrutura patriarcal.
• Terceira onda: Desde os 90 – Diversidade, identidade, interseccionalidade.

Simone de Beauvoir pertence á segunda onda do feminismo.

7. "O segundo sexo" (Simone de Beauvoir)

A súa obra máis coñecida é “O segundo sexo” de 1949. Nela analiza como a sociedade constrúe á muller como o “Outro” respecto ao home, quen ocupa o lugar central. Afirma que non se nace muller, “chégase a selo”, destacando o papel da educación e cultura na opresión feminina.

8. Simone de Beauvoir e o Existencialismo

Simone de Beauvoir encádrase no existencialismo, movemento filosófico que:

• Reivindica a liberdade individual e a responsabilidade.
• Considera que a existencia precede á esencia: primeiro existimos e despois nos definimos coas nosas accións.
• Critica as estruturas que condicionan á persoa. No seu caso, aplica o existencialismo á cuestión da muller e o feminismo.

9. "Banalidade do mal" (Hannah Arendt)

A que fai referencia e quen desenvolveu este concepto?

Foi desenvolvido por Hannah Arendt tras o xuízo de Adolf Eichmann, un nazi responsable da loxística do Holocausto. Arendt sinala que Eichmann non era un monstro, senón un burócrata obediente, sen pensar polo seu conto. Isto levou á idea da banalidade do mal: o mal pode ser cometido por persoas comúns, sen reflexión, simplemente por seguir normas ou ordes sen cuestionar.