Conceptos clave de historia política y económica en España y sus antiguas colonias (s. XIX-XX)

Conceptos clave da historia política e económica (s. XIX–XX)

Pronunciamento

Pronunciamento: (s. XIX–XX — España e nas antigas colonias) É un intento de cambiar o poder político mediante as armas. Os protagonistas son os militares, con apoio civil, maioritariamente progresistas, pero tamén o poden facer os conservadores.

Cantonalismo

Cantonalismo: Movemento político nacido a partir do republicanismo federal que considera que a soberanía está nas unidades políticas de base. Se unha destas unidades o desexa, pode recuperar todo o poder e declararse independente do Estado do que formaba parte.

Estado unitario

Estado unitario: Estado no que hai un único poder orixinario, soberano. Pode ser centralizado ou descentralizado.

Estado federal

Estado federal: Sistema no que hai varios núcleos orixinarios de poder, soberanos. Cada territorio ten institucións propias.

Carlismo

Carlismo: Ideoloxía e movemento político antiliberal que defende os dereitos ao trono de Carlos María Isidro e os seus descendentes.

Agricultura de subsistencia

Agricultura de subsistencia (etapas anteriores á contemporánea): Agricultura pouco produtiva que fai que os campesiños obteñan recursos para pagar os impostos e sobrevivir. É unha agricultura extensiva que ten escasa produción por hectárea. Base cerealística.

Propiedade amortizada

Propiedade amortizada: É a propiedade non libre, que non se pode vender, nin cambiar de adicación, nin dividir. Só pode aumentar e ten que transmitirse integramente aos descendentes.

Morgado

Morgado: É unha institución propia da nobreza no Antigo Réxime pola que o fillo varón maior herda toda a riqueza. É copiado polos campesiños vellos.

Señorío

Señorío (Antigo Réxime, Europa): Institución pola que grandes porcións de terra están en mans da nobreza, da Igrexa ou da Coroa. Cobran rendas e exercen de xuíces no seu territorio.

Desamortizacións

Desamortizacións (España, s. XIX): Incautación por parte do Estado das propiedades pertencentes á Igrexa, aos concellos (propios) e aos bens comunais. Posteriormente o Estado póñaas á venda e os compradores convértense en propietarios libres.

Foros

Foros (Galicia, Antigo Réxime, s. XIX): Contratos agrarios de lonxísimo prazo, polo cal os arrendatarios considerábanse copropietarios.

Fábrica

Fábrica: Novo modelo de produción industrial; o dono é un empresario con mentalidade capitalista e os traballadores son obreiros asalariados. A produción é abundante; empregase maquinaria de vapor movida por carbón. Nace en Gran Bretaña no século XVIII.

Mercado nacional

Mercado nacional: Intercambio áxil e intenso de produtos dentro do territorio dun Estado. Para logralo debe contar con excedentes agrícolas, produción industrial en fábricas e un sistema de transportes rápido.

Arancel aduaneiro

Arancel aduaneiro: Tarifa oficial que determina os dereitos que teñen que pagar determinados produtos para poder ser importados.

Librecambio

Librecambio: Política económica que suprime as trabas ao comercio internacional e postula a libre circulación de mercadorías.

Proteccionismo

Proteccionismo: Política económica que dificulta a entrada nun país de produtos estranxeiros que compiten cos nacionais.

Ferraría

Ferraría: Sistema tradicional de traballar o ferro por forxado. Presente desde a Idade Media. Industria moi dispersa polo territorio que emprega a forza da auga e atende as necesidades básicas da poboación local ou rexional.

Alto forno

Alto forno: Sistema fabril de traballar o ferro por fundición. Produce grandes cantidades e utiliza como combustible o carbón vexetal, o mineral ou o coque.

Metalurxía

Metalurxía: Industrias derivadas que empregan como materia prima o produto obtido dos altos fornos.