Conceptos Clave de Geografía Agraria, Pesquera y el Espacio Rural

Introducción a los Sectores y Conceptos del Espacio Rural

Acuicultura: Conjunto de actividades mediante algún tipo de intervención en el ciclo biológico o en el medio en el que habitan peces, que permite controlar la reproducción y el crecimiento. Aparece restringida a un pequeño abano de especies (peces, moluscos, crustáceos). En Galicia es la 3ª parte de la cifra de negocio de la pesca.

Agricultura Ecológica: Agricultura sostenible, orgánica y biológica. Sistema para cultivar una explotación agrícola de manera basada en la utilización óptima de los recursos naturales sin usar productos químicos de síntesis o organismos genéticamente modificados. Logrando así obtener alimentos orgánicos que se conservan, fertilizan la tierra y respetan el medio ambiente.

Denominación de Orixe: Tipo de indicación geográfica aplicada a la producción agrícola y alimentaria en la que la calidad se debe al medio en el que se produce, transforma o elabora.

Desagrarización: Fai referencia á perda de poboación dedicada á actividade agraria, á perda de importancia económica da actividade agraria nun territorio e ao debilitamento das institucións sociais vencelladas á esta, que organizan os aspectos da vida social.

Modelos de Explotación y Políticas Comunitarias

Explotación Intensiva: Explotación agraria que elimina o barbeito, recorre á produción continua do terreo, estimulada polo emprego de fertilizantes e regadío artificial. Obtén forte produtividade sobre terreos máis veces de extensión redonda. Habitual no litoral mediterráneo.

PAC (Política Agrícola Común): Política da UE para a agricultura, composta por unha serie de leis e normas que regulan a produción, o comercio e o tratamento dos produtos agrarios na UE co fin do incremento da produción fomentando o progreso técnico, asegurar o desenvolvemento racional da produción agrícola e gandeira, como o emprego óptimo dos factores de produción (man de obra).

PPC (Política Pesquera Común): Obxectivos: desenvolver unha actividade sostible, establecer cotas para limitar a cantidade de peixe para capturar, garantir unha mínima renda aos pescadores, e un subministro regular nos mercados.

Silvicultura: Actividade que trata o cultivo de montes e bosques. Habitual aproveitamento forestal de espazos destinados á produción de madeira, leña, resinas, etc. Na protección de concas hidrográficas, conservación de hábitats naturais e espazos protexidos.

Transformaciones del Espazo Rural y Demografía

Espazo Rural: Territorio non urbanizado da superficie terrestre. Tradicionalmente foi un espazo agrario onde se desenvolven actividades agrícolas, gandeiras e forestais. Desde 1970 introdúcense outras actividades como residenciais, industriais, etc. Como consecuencia, o espazo rural volveuse máis heteroxéneo e complexo.

a) Poboación Rural

A poboación ocupada en actividades agrarias é escasa, con baixas cifras de poboación agraria en Madrid ou o País Vasco (sobre o 1%), mentres que se rexistran valores máis altos en Estremadura e Galicia (máis do 8%).

• Envellecemento rural: Máis acusado nas comunidades do interior peninsular.
• Causa principal: Foi o éxodo rural entre 1960 e 1975.
• Tendencias demográficas de 1990 (dobres):
  • Unha continuación do descenso demográfico e do envellecemento nas áreas rurais máis desfavorecidas.
  • Certa recuperación e rexuvenecemento das áreas rurais máis dinámicas, relacionada co asentamento de inmigrantes.

b) As Explotacións Agrarias

O descenso débese ao abandono de terras e a un proceso de concentración, por venda ou arrendamento. Esa concentración permitiu a elevación do tamaño medio das explotacións.

Prodúcese unha dualidade cada vez maior entre:

• Explotacións familiares moi pequenas e pouco rendibles.
• Empresas agrarias, ben de particulares, ben de sociedades ou cooperativas, de maior dimensión, que se modernizan e son rendibles.

O réxime de tenza establece a relación entre a propiedade e a explotación ou uso da terra. Pode distinguirse entre tenza directa (explotación traballada polos seus propietarios), arrendamento (se explotan terras alleas a cambio dunha renda anual) e aparcaría.

c) Técnicas e Sistemas Agrarios

Desde 1960 prodúcense avances como a mecanización de tarefas, o aumento do rendemento e un intenso proceso de modernización que elevou a súa eficiencia. As transformacións máis importantes son:

• Crecente especialización do territorio nos cultivos.
• Maior investimento de capital para incorporar máquinas, produtos químicos e sementes transxénicas.
• Forte incremento da superficie de regadío.
• Incorporación de novas técnicas de cultivo.

d) Estrutura Gandeira

Nos últimos anos experimentou un notable desenvolvemento en España. Hoxe representa o 40% da produción final agraria grazas ao:

• Aumento da importancia económica ante o crecente consumo dos seus produtos.
• Unha modernización das explotacións.
• Unha evolución das especies cunha menor dependencia das condicións naturais ao aumentar a importancia da gandaría estabulada.

Balance y Críticas da PAC en España

e) Impactos e Retos da PAC

As áreas rurais españolas enfrontan importantes problemas:

• Escasa competitividade dunha parte dos produtos.
• Alto despoboamento e envellecemento das áreas rurais.
• Redución do emprego agrario.
• Ingresos medios inferiores aos que obteñen os que traballan na industria ou nos servizos.
• Crecentes impactos ambientais.
• Establecemento de prezos de garantía e esixencia de redución de superficie.
• Apoio á forestación de terras agrícolas e á agricultura e gandaría ecolóxica.
• Axudas para a modernización das explotacións.
• Apoio á diversificación económica do mundo rural.
• Axudas especiais para áreas de montaña e zonas desfavorecidas.

Críticas Principais

• Absorbe unha parte importante do orzamento total comunitario.
• Supón un proteccionismo do seu mercado interior.
• As axudas vincúlanse ao tamaño da explotación, favorecendo unha partición moi desigual.