Conceptos básicos de sociolingüística e literatura galega

Conceptos fundamentais de sociolingüística

Bilingüismo

Capacidade dunha persoa ou sociedade para usar dúas linguas con normalidade.
Exemplo: En Galicia fálanse o galego e o castelán → sociedade bilingüe.

Diglosia

Situación na que dúas linguas conviven, pero unha se usa en ámbitos formais (alta) e a outra en informais (baixa).
Exemplo: Galego na casa, castelán na escola (historicamente).

Lingua maioritaria

Lingua falada por un número grande de persoas e que adoita ter prestixio e presenza oficial.
Exemplo: Castelán en España.

Lingua minoritaria

Lingua con poucos falantes, pode ser oficial ou non.
Exemplo: Éuscaro.

Lingua minorizada

Lingua que sufriu discriminación ou foi apartada dos usos oficiais, aínda que a fale moita xente.
Exemplo: O galego foi minorizado, especialmente durante o franquismo.

Prexuízos lingüísticos

Que son? Son opinións negativas ou falsas sobre unha lingua ou os seus falantes, baseadas en estereotipos.
Como se forman? A través da educación, medios ou o ambiente social, polo prestixio que se lle dá a certas linguas.
Exemplos sobre o galego:

• “O galego é unha lingua de aldeáns.”
• “Se falas galego non pareces profesional.”
• “O galego non serve para falar de ciencia.”

Consecuencias:

• Desprestixio do galego.
• Menor uso en certos contextos.
• Inseguridade ou vergoña ao usalo.

Como combatelos?

• Educación lingüística.
• Usar o galego en todos os ámbitos.
• Recoñecer que todas as linguas son válidas.

“Non hai linguas inferiores, só hai prexuízos que as fan parecer así.”

Historia da literatura galega

Xeración Nós

Grupo cultural dos anos 20-30. Quixeron modernizar a cultura galega.
Autores: Castelao, Otero Pedrayo, Vicente Risco.

Guerra Civil e posguerra

Moitos autores tiveron que exiliarse. En Galicia houbo censura e literatura de denuncia.
Autores no exilio: Luis Seoane, Ramón de Valenzuela.

Décadas 60-70

Comeza a renovación literaria. A editorial Galaxia impulsa o galego.
Autores: Celso Emilio Ferreiro (Longa noite de pedra), Uxío Novoneyra (Os eidos), Méndez Ferrín (Arraianos).

Literatura contemporánea

Desde os anos 80. Temas variados: memoria histórica, ecoloxía, sociedade...
Autores: Manuel Rivas (O lapis do carpinteiro), Suso de Toro (Tic-Tac), María Reimóndez, Teresa Moure.