La Composición Enigmática de Las Meninas de Velázquez y su Vocabulario Artístico
Enviado por Programa Chuletas y clasificado en Plástica y Educación Artística
Escrito el en
español con un tamaño de 4,4 KB
Las Meninas: Descripción y Significado
El título Las Meninas hace referencia al nombre con el que se conocían a las acompañantes de los niños reales en el siglo XVII. La cruz de Santiago que adorna la vestimenta del pintor fue añadida póstumamente por orden de Felipe IV, demostrando así su gratitud por los servicios prestados durante tantos años a la Corte.
La escena transcurre en una de las estancias del Alcázar de Madrid. La Infanta Margarita se encuentra en el centro de la composición, un factor que, junto a la luminosidad que le ha dado el pintor, la convierte en el personaje más relevante del cuadro. A sus lados, Isabel de Velasco y Agustina Sarmiento son las “meninas”, junto a las que se encuentran los enanos de la corte, en actitud lúdica con el perro que hay a sus pies.
En un segundo plano, en la penumbra, vemos a Marcela de Ulloa y a un hombre anónimo. A la izquierda aparece el autorretrato de Velázquez, realizando su labor como pintor de la corte y, al fondo de la estancia, se encuentra José Nieto, aposentador de la reina, en una posición que destaca por ser el centro de la perspectiva del cuadro.
Finalmente, podemos ver dos personajes más de máxima importancia: en la pared del fondo, junto a la puerta, se reflejan en el espejo las figuras de Felipe IV y Mariana de Austria. Si no fuera por el toque de luz que el pintor da al espejo, no repararíamos en ellos, e incluso parece que sea un cuadro más dentro de la estancia. Este juego visual, un tanto enigmático, nos permite obtener más información de las personas que hay en el espacio representado. La instantaneidad del momento se puede ver en los gestos de los personajes, que parecen haber sido alertados por la llamada de alguien exterior a la escena.
Vocabulario de Arte (Galego)
A continuación, preséntase un glosario de termos artísticos relevantes, coas súas definicións en galego:
Balaustre
Columniña redonda ou cadrada, xeralmente moi curvada ou perfilada, pensada para adornar as varandas dunha escaleira, un balcón, etc. Son moi frecuentes no Renacemento italiano do século XVI e tamén no Barroco.
Baldaquino
Peza arquitectónica formada por unha cuberta apoiada sobre catro elementos sustentantes, que se sitúa sobre unha tumba ou altar.
Bodegón
Natureza morta. É un xénero pictórico no que se representan animais mortos, froitas, obxectos comestibles, vaixelas e flores. Xeralízase nos séculos XVII e XVIII.
Cadro de Xénero
Pinturas que representan temas ou escenas da vida cotiá. Xorde no século XVII.
Cadro Histórico
Pinturas que representan temas históricos aos que se lles atribúe certo carácter exemplarizante. Configúrase no século XVII.
Claroscuro
Arte de dispor nunha pintura o contraste de luces e sombras, entre cores cálidas e frías. Aplícase concretamente ao xeito de destacar as figuras iluminadas sobre un fondo escuro. Este recurso acada a súa máxima expresión no tenebrismo.
Columna Salomónica
Aquela con fuste desenvolvéndose nun movemento helicoidal. O nome vén da suposición de que así eran as do templo de Salomón. Moi utilizadas no Barroco.
Estofado
Dourado. Procedemento para cubrir de ouro unha superficie, polo xeral mantos e vestidos. Aplícase pan de ouro sobre unha superficie preparada a base de mordentes. Logo píntase, raspando a seguir para que saian á luz a cor e as iridisacións brillantes e luminosas do ouro.
Paisaxe
Pintura ou debuxo que representa un espazo natural.
Rocalla
Decoración recargada propia do reinado do rei Luís XV, caracterizada pola introdución de motivos en forma de cuncha.
Trampantollo (Trompe-l'œil)
Designa unha ilusión óptica espacial en pintura, de xeito que parece real o que é pintado. Engano.
Escorzo
Modo de representar unha figura que na realidade estaría disposta de forma perpendicular ou oblicua ao plano no que foi representada.
Liña Serpentinata
A que aparece dominando moitas figuras humanas do Manierismo. Caracterízase polo movemento xiratorio das cadeiras, dos ombros e da cabeza.
Arco de Medio Punto
É un tipo de arco que no intradós ten a forma dun semicírculo.