Causas da expansión imperialista: factores e contexto
Causas da expansión imperialista
A expansión imperialista desenvolveuse a finais do século XIX impulsada por un conxunto complexo de factores económicos, políticos, ideolóxicos, relixiosos e científicos:
Factores económicos
- Librecambio e novos mercados: inicialmente, o librecambio permitía vender noutros países; porén, a raíz da crise comercial de 1873, acentuouse o proteccionismo e a competencia de potencias como os EE. UU., Alemaña e o Xapón, facendo necesario atopar novos mercados para darlles saída aos excedentes de produción industrial.
- Recursos coloniais: nas colonias pódese acceder a materias primas esenciais, fontes de enerxía máis baratas, así como a novos mercados e espazos estratéxicos onde investir capitais.
Factores políticos
- Control estratéxico: existía un grande interese polo control e dominio de rutas estratéxicas, comerciais ou militares.
- Prestixio e rivalidade: o desexo de prestixio, de poder e a necesidade de evitar o fortalecemento doutros Estados rivais converteron a expansión imperialista en sinónimo de defensa dos intereses nacionais.
Factores ideolóxicos
- Nacionalismo e mística imperialista: co auxe do nacionalismo expandiuse a mística imperialista, baseada na defensa dos valores que representa cada nación e na súa extensión alén das fronteiras:
- Reino Unido: eloxiou a súa pretendida «misión civilizadora».
- Italia: despertou o recordo e a grandeza da antiga Roma.
- Francia: erixiuse na portadora dos principios revolucionarios.
- Connotacións racistas: proclamábase a superioridade da «raza branca» e a súa suposta misión civilizadora fronte a pobos considerados inferiores, aplicando os postulados do darwinismo social.
Factores relixiosos
O afán por levar o cristianismo a pobos practicantes de relixións ancestrais levou a que as misións católicas e protestantes desenvolvesen tarefas humanitarias, pero ao mesmo tempo lexitimasen a imposición da cultura occidental.
Factores científicos
O avance da ciencia demandaba a exploración sistemática de todas as rexións da Terra. Neste sentido, a exploración de África preparou o camiño á colonización a través de sociedades xeográficas e asociacións coloniais que difundían a ideoloxía colonial, reforzada polo auxe da literatura de viaxes.